ΘEΜΑΤΑ

ΘEΜΑΤΑ

O Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος B΄
Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

Eκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Π.O.Σ.Δ.Ε.Π.
Eκλογές για την ανάδειξη των νέων Πρυτανικών Aρχών
O BOTANIKOΣ KHΠOΣ TOY ΠANEΠIΣTHMIOY AΘHNΩN
Πρόγραμμα Bιβλιοθηκών
Mεγάλη συμβολή στην εδραίωση του Πανεπιστημίου
Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας
H Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή
Tο Iστορικό Aρχείο Tου Πανεπιστημίου Aθηνών
Aνανεώνεται λειτουργικά και αισθητικά ο ιστότοπος του Πανεπιστημίου
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές
Oδηγίες για τη νέα γρίπη Α (Η1Ν1) για φοιτητές, Δ.Ε.Π. και λοιπό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών
Tο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών
Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Α(Η1Ν1)
Hμερίδα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών με θέμα: «Η κατάσταση στον Ασωπό»
Eλληνικοί υγροβιότοποι διεθνούς σημασίας
Tο «χρονολόγιο» του Πανεπιστημίου Aθηνών
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας
Tο Παλαιστινιακό ζήτημα
Tο Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
Mία νέα συνιστώσα εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι Βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση και η ανακαίνιση της πίσω πτέρυγας του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών
Εκδήλωση της Συνόδου των Ελληνικών Πανεπιστημίων για την Έρευνα μέσω των E.Λ.K.E.
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (08/09)
Διακομματική συναίνεση για την Παιδεία
Το Εξασθενές χρώμιο Cr(Vl) στον Ασωπό ποταμό
Το Πανεπιστήμιο ακόμα αναμένει το νόμο για την Έρευνα
0 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Επίτιμος Διδάκτωρ
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Απολογισμός έργου του Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου
Το Πανεπιστήμιο και η προστασία του Περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές
Το ΟΧΙ της πανεπιστημιακής κοινότητας στους κατακτητές
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (07/08)
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Εβδομάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων
Παλαιό Χημείο
Φάκελος Υγεία
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Πώς βλέπουν οι πρωτοετείς φοιτητές το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ημερίδα για το Περιβάλλον και την Υγεία
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Aνασυγκροτούνται και εκσυγχρονίζονται οι Bιβλιοθήκες
Mέλη του Πανεπιστημίου στον αγώνα της απελευθέρωσης
Δημοτικές Eκλογές 2006
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (06/07)
ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ: Μια διαδρομή στον χρόνο και στη σκέψη
Quo vadis Universitas?
H αξιοποίηση και διαχείριση της ακίνητης περιουσίας
Tα μεγάλα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tα Eκτυπωτικά Kέντρα του Πανεπιστημίου Aθηνών
H Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών
Φοιτητικές εκλογές 2006
Το νέο κτήριο του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας
H Bιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής
Φυσικό αέριο στην Πανεπιστημιούπολη
Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tο Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Αρεταίειο Νοσοκομείο: το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Τιμητική εκδήλωση για τους αριστεύσαντες φοιτητές
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών τίμησε για 5η χρονιά τα αφυπηρετούντα μέλη του
100 χρόνια προσφοράς του Aιγινητείου Nοσοκομείου
H ζωή στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή (2005)
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών στην "Eβδομάδα Eπιστήμης και Tεχνολογίας"
Tα Eρευνητικά Πανεπιστημιακά Iνστιτούτα του Πανεπιστημίου Aθηνών
Έκθεση για τα Kέντρα του Eλληνισμού στο Πολιτιστικό Kέντρο «K. Παλαμάς»
Σχολή Θετικών Eπιστημών: 1904-2004
Oι ισχυροί δεσμοί του Πανεπιστημίου Aθηνών με την Kύπρο
H μαύρη επέτειος της 21ης Aπριλίου
Tο νέο Σύνταγμα της Eυρώπης
Δώρο "άδωρο" η περιουσία από τα Kληροδοτήματα
Πανεπιστημιακό Γενικό Nοσοκομείο "Aττικόν"
Nέοι χώροι μελέτης για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χρηματοδοτούμενα έργα στο Πανεπιστήμιο
Tο νέο πολιτιστικό κέντρο - εντευκτήριο στο κτήριο «K. Παλαμάς»
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Tο μήνυμα του Πολυτεχνείου σήμερα
Tο Eυγενίδειο Θεραπευτήριο
του Πανεπιστημίου Aθηνών

Oι νέες υπερσύγχρονες φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο
Πρόγραμμα Σωκράτης / Έρασμος
"Ο Ελληνισμός της Αυστραλίας" στο Πανεπιστήμιο ΑΘηνών
Tο Πανεπιστήμιο γιόρτασε την ένταξη της Kύπρου στην Eυρωπαϊκή Ένωση
O Noam Chomsky επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών
Tελικό Σχέδιο Aνάν
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tο Aρχαιολογικό Πάρκο της Πανεπιστημιούπολης
Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών
Eθνικές Eκλογές 7ης Mαρτίου 2004
"Aττικό" Nοσοκομείο Xαϊδαρίου
Tα Mουσεία του Πανεπιστημίου Aθηνών
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oι υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Aθηνών για όλα τα μέλη του
Σύγχρονες φοιτητικές εστίες με όλες τις ανέσεις
Eυεργέτες και δωρητές του Πανεπιστημίου Aθηνών
Xρήσιμος οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου
Ολυμπιακοί Αγώνες 2004
H σημασία και οι προοπτικές του Eυρωπαϊκού Συντάγματος
H «AMYΘHTH» ΠEPIOYΣIA TOY ΠANEΠIΣTHMIOY
H σημασία και οι προοπτικές της πρόσφατης διεύρυνσης της E.E.
O Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Aθηνών Kωστής Παλαμάς
Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου
H αξιολόγηση δεν είναι πανάκεια
H πρακτική άσκηση των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Oι Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Aθηνών
Yποτροφίες σε φοιτητές και πτυχιούχους
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973
H «Iστορία της Γραφής» από το 3000 π.X. μέχρι σήμερα
Ελληνικά Πανεπιστήμια
O χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας

Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
(Παλαιό Πανεπιστήμιο)

"ΤΕΧΝΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ"
Συμπόσιο και δρώμενα για τη Νεοελληνική σάτιρα

ΠAΛAIO XHMEIO
Aνακαινίζεται το κτήριο του Παλαιού Xημείου

"TEXNΩN EΠIΣKEΨIΣ"
Kαλλιτεχνικές εκδηλώσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο

Aνακαινίζεται το κινηματοθέατρο
της Πανεπιστημιακής Λέσχης

Πανεπιστημιούπολη
Πέντε μεγάλα έργα αλλάζουν την εικόνα

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Πανεπιστημιακή Λέσχη
80 χρόνια προσφοράς στους φοιτητές

Pυθμίσεις για τα Πανεπιστήμια
Mεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Mέλη Δ.E.Π. στον ευρύτερο Δημόσιο Tομέα
Aιμοδοσία ή Aιμορραγία;

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

1/05/2002
του αν. καθηγητή Γεράσιμου Zώρα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών

165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών συμπληρώνει, στις 3 Μαΐου, 165 χρόνια ενεργού παρουσίας και δράσης στη χώρα μας. Είναι το παλαιότερο πνευματικό της Ίδρυμα. Ωστόσο, το κύλισμα του χρόνου, που επέφερε όπως ήταν φυσικό, και την περαιτέρω ανάπτυξή του, δεν αλλοίωσε ορισμένα στοιχεία τα οποία παραμένουν σταθερά. Αυτά, πέρα από τα πάντα υψηλά κριτήρια επιλογής του δυναμικού του (καθηγητικού, διοικητικού, φοιτητικού), τα επισημαίνουμε κυρίως στην απλή καθημερινή ζωή του Πανεπιστημίου μας: στη φοιτητική ζωή και στα φοιτητικά κινήματα, στις διαπροσωπικές σχέσεις διδασκόντων και διδασκομένων, στα γεγονότα που καθένας μας ζει και βλέπει, μπαίνοντας στις αίθουσες διδασκαλίας, στα γραφεία, στους διαδρόμους των κτηρίων του Πανεπιστημίου μας. Αυτή η ζωή και τα καθημερινά περιστατικά της, οι «ιστορίες» της πανεπιστημιακής ζωής, όχι μόνον χαράζονται ανεξίτηλα στη μνήμη όσων ζούν μέσα στην κοινότητα τού Iδρύματος, αλλά πολλές φορές χρησιμοποιούνται και ως πρώτη ύλη για τη σύνθεση μεγάλων μυθιστορηματικών έργων. Ήρωές τους καθηγητές ή φοιτητές, όπως οι Νοταράδες στην «Αργώ» του Γιώργου Θεοτοκά, ο Αλέξανδρος στην «Αντίστροφη μέτρηση» του Παντελή Πρεβελάκη, ο Αντρέας Πανθέος στην «Κερκόπορτα» του Τάσου Αθανασιάδη και πολλοί άλλοι.


Η Ίδρυση του Πανεπιστημίου

Η ιστορία του Ιδρύματος ξεκινάει με την ίδρυση του Ελληνικού Πανεπιστημίου του Όθωνος, που αρχικά περιελάμβανε τέσσερεις Σχολές: τη Θεολογική, την Ιατρική, τη Νομική και τη Φιλοσοφική. Η τελετή εγκαινίων έγινε στις 3 Μαΐου 1837 και πρώτος πρύτανης διορίσθηκε ο Καθηγητής της Ιστορίας Κωνσταντίνος Σχινάς. Το Ίδρυμα στεγάστηκε αρχικά στο σπίτι του αρχιτέκτονα Στ. Κλεάνθη, στην Πλάκα. Επειδή όμως δεν διέθετε τους απαραίτητους για τη διδασκαλία χώρους, ύστερα από έρανο, συγκεντρώθηκε ένα ποσό που επέτρεψε τη μεταστέγαση του Ιδρύματος. Έτσι, στις 2 Ιουλίου 1839, σε πανηγυρική τελετή, ο Όθων έθεσε τον θεμέλιο λίθο του κτηρίου τής οδού Πανεπιστημίου 30, τον σχεδιασμό του οποίου ανέλαβε ο Δανός αρχιτέκτονας Χρ. Χάνσεν.
Δύο χρόνια αργότερα, το 1841, άρχισαν τα μαθήματα στο νέο κτήριο. Μετά μια εικοσαετία, το 1862, όταν έγινε η έξωση του Όθωνα, το Ίδρυμα μετονομάσθηκε σε Εθνικό Πανεπιστήμιο. Το 1911, σύμφωνα με τη διαθήκη του μεγάλου ευεργέτη του Ιδρύματος Ιω. Δομπόλη, ιδρύθηκε Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, όπου αποσπάσθηκε η Θεολογική, η Νομική και η Φιλοσοφική, ενώ οι δύο υπόλοιπες Σχολές, δηλαδή η Ιατρική και η Φυσικομαθηματική, παρέμειναν στο Εθνικό Πανεπιστήμιο. Tα δύο αυτά Ιδρύματα αρχικά είχαν ξεχωριστή νομική υπόσταση, έστω κι αν η διοίκησή τους ήταν κοινή. Αλλά, το 1932, τα δύο Ιδρύματα συνενώθηκαν σε ένα, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έτσι, σήμερα παράλληλα με τα 165 χρόνια του Πανεπιστημίου του Όθωνα γιορτάζουμε και τα 70 χρόνια του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου.
Για να επανέλθουμε όμως στην ίδρυση του Πανεπιστημίου και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, θυμίζουμε τις πικρίες ορισμένων που δεν έγιναν μέλη του, που τις «διασώζει ο καθηγητής Στέφανος Κουμανούδης στο Λεξικό του (Συναγωγή νέων λέξεων... έκδ. 1900), συνοδεύοντάς τες με χαριτωμένα και αποκαλυπτικά σχόλια.
Φοιτητής του 19ου αιώνα
Φοιτητής του 19ου αιώνα
Έτσι ο Αλέξ. Θεμ. Φιλαδελφεύς (που γράφει στην εφημ. Ακρόπολις με το ψευδώνυμο "Γορίλλας") το βαφτίζει πανεπιζήμιο (1895)! Πανλυμαντήριο το ειρωνεύεται η Ακρόπολις (1893) και Πανσκοτιστήριο το αποκαλεί ο Γερ. Ζωχιός, για να προκαλέσει το σχόλιο τού Κουμανούδη "Γερ. Ζωχιός έγραψεν ούτω πριν γίνη εν αυτώ καθηγητής ο υιός του Ιωάννης". Τέλος, όταν ο Δημήτριος Ν. Βερναρδάκης χαρακτηρίζει το πανεπιστήμιο ως κηφηνοτροφείο, ο Κουμανούδης επισημειώνει "Δ.Ν. Βερναρδάκης, όταν αυτός ήτο εκτός αυτού (ενν. του Πανεπιστημίου)"»!
(Σχόλιο από το Λεξικό του Γ. Μπαμπινιώτη).

165 χρόνια προσφοράς

Μέσα στα 165 χρόνια λειτουργίας του, το Πανεπιστήμιο Αθηνών υπήρξε το μεγαλύτερο φυτώριο επιστημόνων της χώρας μας, οι οποίοι και στελέχωσαν κατά κύριο λόγο την κρατική μηχανή του νεοελληνικού κράτους. Στη Θεολογική Σχολή πρωτοδίδαξαν διαπρεπείς καθηγητές, όπως ο Μ. Αποστολίδης, ο Θ. Φαρμακίδης, ο Κ. Κοντογόνης, ο Ιω. Μεσολωράς, ο Ιγν. Μοσχάκης, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, ο Αμ. Αλιβιζάτος, ο Ν. Μπρατσιώτης, ο Β. Βέλλας, ο Π. Τρεμπέλας, ο Ιω. Καρμίρης, ο Κ. Μπόνης, ο Γερ. Κονιδάρης. Στη Νομική Σχολή πρώτοι καθηγητές ορίστηκαν οι Χρ. Κλωνάρης, Γ. Ράλλης, Κ. Προβελέγγιος, Γ. Φέδερ, Λ. Μελάς, Ιω. Σούτσος, Γ. Μαυροκορδάτος, Π. Αργυρόπουλος, με 23 φοιτητές. Η Νομική αρχικά, και μετά τα ανεξάρτητα Τμήματά της αποτελούν φυτώριο δικαστών, δικηγόρων, συμβολαιογράφων, ανωτέρων υπαλλήλων του κράτους, πολιτικών και οικονομολόγων. Ανάμεσα στους αποφοίτους της συγκαταλέγονται Πρόεδροι Δημοκρατίας και Πρωθυπουργοί, όπως οι Ελ. Βενιζέλος, Αλ. Παπαναστασίου, Γ. Παπανδρέου, Κ. Καραμανλής, Κ. Τσάτσος, Π. Κανελλόπουλος, Κ. Στεφανόπουλος. Πολλοί υπήρξαν και οι διαπρεπείς Καθηγητές της, όπως ο Π. Καλλιγάς, ο Π. Παπαρρηγόπουλος, ο Ν. Ι. Σαρίπολος, ο Γ. Αγγελόπουλος, ο Α. Ανδρεάδης, ο Ν. Ν. Σαρίπολος, ο Κ. Τριανταφυλλόπουλος, ο Γ. Μπαλής, ο Γ. Μαριδάκης, ο Αλ. Σβώλος, ο Ν. Χωραφάς, ο Κ. Τσάτσος, ο Π. Κανελλόπουλος, ο Γ. Ράμμος, ο Άγγ. Αγγελόπουλος, ο Κ. Ρόκας, ο Π. Ζέπος.

Τεράστιο είναι το μέχρι σήμερα εκπαιδευτικό έργο της Ιατρικής Σχολής , καθώς και η προσφορά υπηρεσιών υγείας σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο, αλλά και η υψηλής, επίσης, στάθμης ερευνητική δραστηριότητα των στελεχών της. Oνομαστοί Καθηγητές της υπήρξαν κατά τον 19ο αιώνα οι Αν. Γεωργιάδης-Λευκίας, Θ. Αφεντούλης, ο Διον. Αιγινήτης, ο Θ. Αρεταίος, ο Σπ. Μαγγίνας, ενώ κατά τον 20ο αιώνα ξεχωρίζουν μορφές όπως ο Γ. Σκλαβούνος, ο Γ. Φωτεινός, ο Μ. Γερουλάνος, ο Σπ. Λιβιεράτος, ο Κ. Μέρμηγκας, ο Γ. Ιωακείμογλου, ο Ν. Λούρος, ο Κ. Χωρέμης, ο Ιω. Χρυσικός, ο Ιω. Χαραμής, ο Κ. Αλιβιζάτος, ο Β. Μαλάμος, ο I. Γεωργιάδης, ο Γερ. Aλιβιζάτος, ο Γ. Μερίκας. Το πρώτο Oδοντιατρικό Σχολείο ιδρύθηκε το 1911 και προσαρτήθηκε στην Ιατρική Σχολή. Η ευθύνη της διδασκαλίας ανατέθηκε σε Καθηγητές Ιατρικής. Oι δύο πρώτοι ειδικοί Καθηγητές διορίστηκαν μετά μία δεκαετία. Αυτοί ήταν οι Ιω. Κρανιώτης και Ν. Παπαντωνόπουλος. Το 1930 πληρώθηκαν και άλλες δύο έδρες από τους Καθηγητές Ευ. Παπαντωνίου και Γ. Κεφαλά. Ακολούθησαν και άλλοι διαπρεπείς Καθηγητές, όπως ο Στ. Σπεράντζας, ο Ιω. Αιλιανός, ο Κ. Βρώτσος, κ.ά. Στις 4 Μαΐου 1843 ιδρύεται το Φαρμακευτικό Σχολείο. Στη συνέχεια ιδρύεται από τον Καθηγητή Γ. Ζαβιτσάνο το Φαρμακευτικό Φροντιστήριο. Αυτό μεταφέρεται, το 1872, στο κτήριο που βρίσκεται στη συμβολή οδών Ακαδημίας και Μασσαλίας, όπου στεγαζόταν τότε και το Χημείο. Σε υπόγεια εργαστήρια του κτηρίου αυτού επί πενήντα χρόνια ασκήθηκαν οι φοιτητές της Φαρμακευτικής. Το 1928 το Φαρμακευτικό Χημείο μεταφέρεται στον 3ο όροφο του κτηρίου του Χημείου (Σόλωνος 104). Από τους Καθηγητές που δίδαξαν Φαρμακευτική Χημεία αναφέρουμε τους Ξ. Λάνδερερ, Γ. Ζαβιτσάνο, Γ. Κρίνο, Αν. Δαμβέργη, Εμ. Εμμανουήλ, Γ. Tσατσά. Το μάθημα της Φαρμακογνωσίας δίδαξαν οι Αν. Τσακαλώτος και Π. Κρητικός. Το Τμήμα Νοσηλευτικής ιδρύθηκε το 1979 και έχει ως αποστολή την ολοκληρωμένη μόρφωση επιστημόνων νοσηλευτών.

Η προσφορά της Φιλοσοφικής Σχολής στην εθνική, πολιτική και πνευματική ζωή της χώρας είναι ανεκτίμητη. Στη Σχολή δίδαξαν διαπρεπείς Καθηγητές, όπως οι ιστορικοί Κ. Παπαρρηγόπουλος, Σπ. Λάμπρος, Π. Καρολίδης, Γ. Σωτηριάδης, Κ. Άμαντος, Δ. Ζακυθηνός, Γ. Κόλιας, οι κλασικοί φιλόλογοι Κ. Ασώπιος, Στ. Κουμανούδης, Γ. Μιστριώτης, Κ. Κόντος, Γρ. Βερναρδάκης, Σίμος Μενάρδος, Ερ. Σκάσσης, Π. Λορεντζάτος, Ιω. Σταματάκος, Κ. Βουρβέρης, Στ. Κορρές, οι λαογράφοι Ν. Πολίτης, Γ. Μέγας, οι βυζαντινολόγοι και νεοελληνιστές Ν. Βέης, Ν. Τωμαδάκης, Γ. Ζώρας, οι αρχαιολόγοι Αλ. Ρίζος Ραγκαβής, Π. Καββαδίας, Χρ. Τσούντας, Γ. Oικονόμος, Αν. Oρλάνδος, Σπ. Μαρινάτος, Ν. Κοντολέων, οι γλωσσολόγοι Γ. Χατζιδάκις, Γ. Κουρμούλης, οι φιλόσοφοι Ν. Βάμβας, Θ. Βορέας, Ιω. Θεοδωρακόπουλος, οι παιδαγωγοί Ν. Εξαρχόπουλος, Σπ. Καλλιάφας, Κ. Σπετσιέρης. Παράλληλα, στη Φιλοσοφική Σχολή λειτουργούν και τα ξενόγλωσσα Τμήματα: το Αγγλικό ιδρύεται το 1951, το Γαλλικό το 1954, το Γερμανικό το 1977, το Ιταλικό-Ισπανικό το 1999. Επίσης το 1989 ιδρύθηκαν το Θεατρικό και το Μουσικό Τμήμα.

Το 1904, αποσπάστηκαν από τη Φιλοσοφική Σχολή οι φυσικομαθηματικές επιστήμες και αποτέλεσαν τη Φυσικομαθηματική Σχολή. Ήδη όμως από τον 19ο αιώνα, μέσα στη Φιλοσοφική Σχολή, διδάσκονταν φυσικές και χημικές επιστήμες: Φυσική δίδασκε ο Κ. Δομνάδος, Βοτανική ο Δ. Φράας, Γενική Χημεία και Πειραματική Φυσική ο Ξ. Λάνδερερ, Πειραματική Φυσική ο Αλ. Βενιζέλος, Χημεία ο Αν. Χρηστομάνος και ο Κ. Ζέγγελης. Αργότερα Φυσικοχημεία διδάσκει ο Δ. Τσακαλώτος, Ιστορία των Φυσικών Επιστημών ο Μιχ. Στεφανίδης, Χημεία Τροφίμων ο Σπ. Γαλανός. Μαθηματικά πρωτοδίδαξαν, το 1837, οι Κ. Νέγρης και ο Γ. Βούρης. Ανάμεσα στους παλαιούς Καθηγητές του Τμήματος ξεχωρίζουν οι Κ. Στέφανος, Ν. Χατζηδάκης, Γ. Ρεμούνδος, Κ. Καραθεοδωρής, Δ. Κάππος. Μαθήματα βιολογικού περιεχομένου, όπως Ζωολογία και Βοτανική, διδάσκονταν από την ίδρυση του Πανεπιστημίου. Ζωολογία διδάσκει πρώτος ο Καθηγητής Κ. Δομνάδος και ακολουθούν οι Ηρ. Μητσόπουλος, Ν. Αποστολίδης, Θ. Σκούφος, Γ. Πανταζής. Έδρες, εργαστήρια και μουσεία του γνωστικού πεδίου των Γεωεπιστημών λειτουργούσαν στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ήδη από τον 19ο αιώνα. Ανάμεσα στους διαπρεπείς Καθηγητές που δίδαξαν κατά το παρελθόν είναι οι Ηρ. Μητσόπουλος, Κ. Μητσόπουλος, Θ. Σκούφος, Κ. Κτένας, Ν. Κρητικός, Ιω. Τρικκαληνός, Γ. Γεωργαλάς, Ηλ. Μαριολόπουλος, Μ. Μητσόπουλος. Στη Φυσικομαθηματική Σχολή λειτουργεί, από το 1986, και το Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών.

Νεότερα είναι τα ανεξάρτητα Τμήματα του Πανεπιστημίου: το Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ιδρύθηκε το 1982 και άρχισε να λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 1983-1984), το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (ιδρύθηκε το 1982 και άρχισε να λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 1984-1985), το Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ιδρύθηκε το 1982 και άρχισε να λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 1987-1988), το Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ιδρύθηκε το 1989), το Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης (ιδρύθηκε το 1992 και άρχισε να λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 1994-1995).

O Ξενόπουλος φοιτητής

Πολύτιμες είναι οι πληροφορίες που δίνει για το «Πανεπιστήμιο του 1883» ένας φοιτητής της Φυσικομαθηματικής Σχολής, ο νεαρός τότε Γρηγόριος Ξενόπουλος: «Το πρώτο μου πανεπιστημιακό μάθημα ήταν αστρονομία από τον μακαρίτη Κοκκίδη, που τον ίδιο χρόνο, μετά το θάνατο του διάσημου Σμιθ, έγινε και διευθυντής του Αστεροσκοπείου (...) Tο μάθημα του Στρούμπου, στο Aμφιθέατρο των Φυσικών, ήταν πανηγύρι (...) το 1883 ο γέρο-Στρούμπος ήταν αναχρονισμός. Και μόνο από τον επόμενο χρόνο, όταν διορίστηκε, νέος τότε, ο Τιμολέων Αργυρόπουλος, ακούγαμε και μια Φυσική σοβαρή, σαν τη Χημεία του Χρηστομάνου. O μεγάλος αυτός χημικός ήταν και καθηγητής σπουδαίος. Από το πρώτο του μάθημα τον έβαλα στην καρδιά μου. Ήταν ωραίος άνθρωπος, επιβλητικός, αυστηρός, ευφράδης και ευφυολόγος. Με πόση λεπτότητα κι' επιδεξιότητα έκανε τα πειράματά του! Ποτέ δεν θυμούμαι να του απέτυχε κανένα, ούτε να έσπασε στα χέρια του κι' ο λεπτότερος γυάλινος σωλήνας (...) Στα μαθηματικά είχα καθηγητές το Λάκωνα, το Χατζηδάκη (...), τον Κυζικηνό και αργότερα, τον Κυπάρισσο Στέφανο. O τελευταίος αυτός ήταν μαθηματική ιδιοφυία, αλλά και γενικό πνεύμα, όλα τα καταλάβαινε και για όλα ενδιαφερόταν (...) Στην Oρυκτολογία είχαμε τον Κωνσταντίνο Μητσόπουλο, νέο ακόμα και, φυσικά, πιο νεωτεριστή από τους άλλους (...) Εγώ άκουγα το μάθημά του μ' ενδιαφέρον, προτιμούσα όμως το Θεόδωρο Αφεντούλη που, αν και καθηγητής της φαρμακολογίας, μας έκανε φυτολογία. O περίφημος αυτός γιατρός -ήταν και ποιητής- ήταν πατριώτης. Ποιητική πάντα η παράδοσή του, και αρτυμένη μ' ευφυολογίες (...) Αλλ' ακόμα περισσότερο μου άρεσε ο Ιωάννης Ζωχιός, καθηγητής της Φυσιολογίας (...) Παρακολουθούσα και ιστορία από το μεγάλο ιστορικό Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο. Ήταν τότε στα τελευταία χρόνια της ζωής του, αλλά στο πρώτο του μάθημα μας είπε: -Όσον θα ίσταμαι όρθιος θα έρχομαι εδώ και θα ορθοτομώ τον λόγον της εθνικής αληθείας».

Μυθ-ιστορίες του Πανεπιστημίου

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών είναι ίσως το μοναδικό πνευματικό ίδρυμα της χώρας μας που ενέπνευσε σε τόσο μεγάλο βαθμό τους λογοτέχνες μας. Ιδιαίτερα οι πεζογράφοι της γενιάς του '30 και οι επίγονοί τους συγγράφουν κορυφαία έργα, όπου μέσα τους αναπλάθουν όχι μόνον τον χώρο του Πανεπιστημίου και το κλίμα της φοιτητικής ζωής, αλλά φθάνουν στο σημείο να πλέκουν την υπόθεση γύρω από ήρωες που τους παρουσιάζουν ως καθηγητές ή φοιτητές. Κορυφαίο παράδειγμα η «Αργώ» του Γ. Θεοτοκά, όπου πρωταγωνιστεί η δυναστεία των καθηγητών Νοταράδων και περιγράφεται η περιρρέουσα πανεπιστημιακή ατμοσφαίρα του πρώτου τέταρτου του εικοστού αιώνα:
Ο πεζόδρομος της Κοραή

Ο πεζόδρομος της Κοραή
κατά τη ρομαντική εποχή
«O καθηγητής Θεόφιλος πρόβελνε ξαφνικά στην έδρα, πελώριος, τετράγωνος, αλύγιστος, με χέρια σταυρωμένα πίσω, συγκεντρωμένος, τεντωμένος, έτοιμος θαρρείς, να δώσει μάχη. Η ματιά του είταν αγέρωχη, τα φρύδια του σφιγμένα με πείσμα, το μέτωπό του μεγαλόπρεπο και κάθετο. Τα κάτασπρα μαλλιά του, κομένα σα βούρτσα, τα διατηρούσε ακόμα πυκνά (...) Η έδρα της μεγάλης αίθουσας της Νομικής στην οδό Σίνα, είχε γίνει, θαρρείς, ειδικά γι' αυτόν. Είταν ανάλογη με το ανάστημά του και το ύφος του, πλατιά τρία ώς τέσσερα μέτρα και ψηλή σα σκηνή θεάτρου. O ομιλητής μπορούσε να περπατά εκεί-πάνω χωρίς καμμιά στενοχώρια. Στις γενικές συνελεύσεις των φοιτητών της Νομικής υπήρχε θέση εκεί για να δέρνουνται είκοσι φοιτητές μ' όλην την άνεσή τους. Στα διαλείμματα των μαθημάτων, η έδρα έμοιαζε συχνά σαν την πρύμνη ενός αόρατου καραβιού, που την έδερνε άγρια φουρτούνα (...) Σα δε γινότανε καβγάς, άκουες ακατάπαυστα ένα θόρυβο υπόκωφο και απειλητικό να ανεβαίνει από την είσοδο προς την έδρα κ' αισθανόσουν πως η θύελλα δεν είτανε μακριά. Μα η εμφάνιση του καθηγητή Νοταρά καθάριζε προσωρινά την ατμόσφαιρα και δημιουργούσε γαλήνη. Τα πάθη κοιμόντανε, τα νεύρα πειθαρχούσαν μια ολόκληρη ώρα, το μουρμουρητό σταματούσε ολότελα, κ' η φωνή του, ζεστή, μετρημένη και σίγουρη, γέμιζε τη μεγάλη αίθουσα από άκρη σ' άκρη».
Αλλά και ο Άγγελος Τερζάκης στο μυθιστόρημά του «Απρίλης» μας περιγράφει τη Νομική Σχολή της ίδιας εποχής: «Εκεί κατά τις έξη η ώρα το βράδι -βράδι φθινοπωρινό- η Νομική Σχολή της οδού Σίνα είταν ανάστατη. Κάτω από το κιτρινωπό φως που έριχναν τρία-τέσσερα λαμπιόνια, ένας λαός δαιμόνοι ανάβραζε, βούιζε, ξελαρυγκιαζόταν. Στο βάθος η έδρα, ατέλειωτη σε μάκρος και ψηλή σα σκηνή θεάτρου, έμοιαζε τελευταίο απομεινάρι από κάστρο που ερειπώθηκε ενώ έρχεται ακόμα να θρυμματιστεί πάνω του τ' αφηνιασμένο πέλαγο των επιδρομέων (...) Έπρεπε να είταν ίσαμε πεντακόσιοι φοιτητές συναγμένοι εκείνο το φθινοπωρινό βράδι του 1922 στη Νομική Σχολή. Όλοι αγόρευαν και δεν άκουγε κανένας (...) O αέρας της αίθουσας δονίστηκε, ράϊσε από πάνω ώς κάτω. Φωνές, σφυρίγματα, βρόντοι τρανταχτοί, όλα ανάκατα δόνησαν την ατμόσφαιρα, πανδαιμόνιο απίθανο. Το ακροατήριο αποδοκίμαζε τον καθηγητή του Αστικού Δικαίου. Ψηλός, επιβλητικός, αδιάφορος εκείνος, είχε σταθεί στην έπαλξη, κατάντικρυ στον πελαγοδαρμό. Τ' ασημένια μπουκλωτά μουστάκια του δεν τα σάλευε καμμιά τρεμούλα. Πίσω από τα χρυσά γυαλιά, τα μάτια μεγεθυμένα γυάλιζαν φαντασμαγορικά. Κοιτάζανε, λες όμως και δεν έβλεπαν την εικόνα της στιγμής εκείνης. Άρχισε να μιλάει δίχως να ζητήσει τη σιωπή του ακροατηρίου. Πήγαινε κι' ερχόταν αργά πάνω στην έδρα. Δίδασκε το μάθημά του δίχως να γνιάζεται ποιός τον ακούει, αν τον ακούει κανείς (...) Τέλος, από τις άπειρες φωνές, απόμεινε μονάχα μία. Η πιο ήρεμη. O καθηγητής συνέχιζε την παράδοσή του».
O Π. Πρεβελάκης στην «Αντίστροφη μέτρηση» παρουσιάζει έναν δημοκράτη καθηγητή της Φιλοσοφικής να ορθώνει το ανάστημά του ενάντια στο δικτατορικό καθεστώς του 1967: «O Αλέξανδρος μπήκε στην αίθουσα διδασκαλίας κι ανέβηκε στην έδρα. Το συνηθισμένο ακροατήριο το αποτελούσαν μια διακοσαριά φοιτητές και φοιτήτριες απ' όλες τις τάξεις -όσα τα καθίσματα (...) Τα λόγια έσφυζαν τώρα στα χείλη του. Την ψυχή του την ένιωθε σα συσπειρωμένο ελατήριο (...) -Κύριοι! Σήμερα είναι η τελευταία μας ευκαιρία να μιλήσουμε για τους αρχαίους με αμεροληψία και ευθύτητα. Διαβλέπω πως από αύριο όλα τα μέσα της προπαγάνδας θα καπηλεύονται την ελληνική ιστορία».

O Τάσος Αθανασιάδης στο μυθιστόρημά του «Oι τελευταίοι εγγονοί» περιγράφει το κλίμα που επικράτησε στη Φιλοσοφική Σχολή στην αμέσως επόμενη εποχή, της μεταπολίτευσης, ενώ στα «Παιδιά της Nιόβης» αναφέρεται σε υπαρκτά πρόσωπα-καθηγητές του Πανεπιστημίου μας του 20ού αιώνα, τον N. Bέη της Φιλοσοφικής, τον A. Aνδρεάδη της Nομικής, τον Γ. Iωακείμογλου της Iατρικής. Eπίσης, καθηγητής της Iατρικής, αλλά φανταστικός, είναι και ο Aνδρέας Πανθέος στο κορυφαίο έργο του Tάσου Aθανασιάδη.

Tην προτίμησή του στους καθηγητές τής Iατρικής απέδωσε ο ίδιος, σε πρόσφατη διάλεξή του, στο γεγονός ότι στη νεανική ηλικία του ήθελε να ακολουθήσει το ιατρικό επάγγελμα.

Ο Παλαμάς Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου


O Εθνικός μας ποιητής K. Παλαμάς χρημάτισε Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών για 30 χρόνια, από το 1898 έως το 1928.
Δύο χρόνια πριν συνταξιοδοτηθεί, τον επισκέπτεται ο αλεξανδρινός λόγιος Λ. Χριστοφίδης στο Πανεπιστήμιο, ο οποίος μας περιγράφει τη συνάντηση ως εξής: «Σε λίγο βρίσκομαι στα Προπύλαια, των οποίων ανεβαίνω τα λίγα σκαλοπάτια, περνώντας από το πρώτο φτάνω, από την προς τα δεξιά κλίμακα, στο δεύτερο πάτωμα. Θέλω ν' αποφύγω την κλασική μεσολάβηση του κλητήρα και προχωρώ, οδηγημένος από τις σμαλτωμένες πινακίδες, στην αίθουσα της Γενικής Γραμματείας στης οποίας την κλειστή θύρα φέρνω το χέρι για να κρούσω, αλλά μ' αναχαιτίζει η φωνή του κλητήρα: -O κ. Γενικός, κύριε, δεν είναι μέσα. Βρίσκεται στο γραφείο του κ. Πρυτάνεως.


Κωστής Παλαμάς
Ο Παλαμάς ως Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου, καθισμένος στην καρέκλα του Πρύτανη στη Μεγάλη Αίθουσα Τελετών, διενεργεί Πρυτανικές Αρχαιρεσίες, μάλλον το 1928
Αν θέλετε να τον περιμένετε, ορίστε, καθίστε (...) Περνούν δέκα λεπτά γεμάτα ανυπόμονη λαχτάρα και να η θύρα του κ. Πρυτάνεως π' ανοίγει για ν' αφήσει να περάσει, καταφορτωμένος από λογιώ χαρτοφύλακες ο κ. Γενικός. Ίδιος όπως τον γνώρισα πριν 12 χρόνια, με μόνη διαφορά το ξεπέταμα των πυκνών φρυδιών, το εσωτερικό βαθούλωμα των φωτεινών ματιών, που λες και ζητούν ολοένα και να προσεγγίσουν το μυαλό, και το εντονώτερο γκριζάρισμα των μαλλιών, κατά τα άλλα τίποτε δεν έχασε ούτε από την ευθύγραμμη συμμετρικότητα του κορμιού ούτε από τη νεανική ευκινησία, ούτε από την απαλότητα της φωνής, καθώς και την απλότητα των τρόπων. Όλοι οι παρακαθήμενοι σηκώνονται και μαζί τους κι' εγώ (...) Κάμνω δυο βήματα, τον χαιρετώ και του δίνω το χέρι το οποίο μου κρατεί και προχωρούμε έτσι, ώς την αίθουσα της Γεν. Γραμματείας (...)
Εδώ μέσα, ο Κωστής Παλαμάς, η δόξα της νεώτερης Ελλάδος, πέρασε μια ολόκληρη ζωή. Είναι μια αίθουσα αρκετά ευρύχωρη. Μια βιβλιοθήκη χαμηλή κρατεί την μιαν πλευρά π' αντικρύζει την άλλη που βρίσκεται ένα απλό γραφείο -το δικό του- παραφορτωμένο από σωρούς χαρτιά και βιβλία, με δυο-τρία καθίσματα βαλμένα άταχτα γύρω. Ένα μεγάλο παράθυρο απέναντι στην είσοδο που βλέπει στην εσωτερική κλίμακα π' ανέβηκα, λίγες εικόνες ανηρτημένες στους τοίχους και κάτι άλλα μικροεξαρτήματα, είναι όλη η επίπλωσή της (...) Καθόμαστε κι' αρχίζομε. -Τι μας ετοιμάζατε maître; Αν δεν είναι αδιακρισία μας αυτό; Ένας δισταγμός διαγράφεται στο πρόσωπό του για μια στιγμή κι' ύστερα μου απαντά: -Μα τι θέλετε να ετοιμάζω εγώ; Για δέστε εδώ πάνου τι γίνεται! Και μούδειξε το σωρό των χαρτοφυλάκων. Όλα αυτά είναι ημερήσια δουλειά που θα περάσει απ' τα χέρια μου. Μου μένει καιρός;».


Αρχή της σελίδας