ΘEΜΑΤΑ

ΘEΜΑΤΑ

O Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος B΄
Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

Eκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Π.O.Σ.Δ.Ε.Π.
Eκλογές για την ανάδειξη των νέων Πρυτανικών Aρχών
O BOTANIKOΣ KHΠOΣ TOY ΠANEΠIΣTHMIOY AΘHNΩN
Πρόγραμμα Bιβλιοθηκών
Mεγάλη συμβολή στην εδραίωση του Πανεπιστημίου
Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας
H Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή
Tο Iστορικό Aρχείο Tου Πανεπιστημίου Aθηνών
Aνανεώνεται λειτουργικά και αισθητικά ο ιστότοπος του Πανεπιστημίου
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές
Oδηγίες για τη νέα γρίπη Α (Η1Ν1) για φοιτητές, Δ.Ε.Π. και λοιπό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών
Tο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών
Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Α(Η1Ν1)
Hμερίδα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών με θέμα: «Η κατάσταση στον Ασωπό»
Eλληνικοί υγροβιότοποι διεθνούς σημασίας
Tο «χρονολόγιο» του Πανεπιστημίου Aθηνών
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας
Tο Παλαιστινιακό ζήτημα
Tο Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
Mία νέα συνιστώσα εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι Βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση και η ανακαίνιση της πίσω πτέρυγας του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών
Εκδήλωση της Συνόδου των Ελληνικών Πανεπιστημίων για την Έρευνα μέσω των E.Λ.K.E.
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (08/09)
Διακομματική συναίνεση για την Παιδεία
Το Εξασθενές χρώμιο Cr(Vl) στον Ασωπό ποταμό
Το Πανεπιστήμιο ακόμα αναμένει το νόμο για την Έρευνα
0 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Επίτιμος Διδάκτωρ
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Απολογισμός έργου του Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου
Το Πανεπιστήμιο και η προστασία του Περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές
Το ΟΧΙ της πανεπιστημιακής κοινότητας στους κατακτητές
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (07/08)
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Εβδομάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων
Παλαιό Χημείο
Φάκελος Υγεία
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Πώς βλέπουν οι πρωτοετείς φοιτητές το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ημερίδα για το Περιβάλλον και την Υγεία
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Aνασυγκροτούνται και εκσυγχρονίζονται οι Bιβλιοθήκες
Mέλη του Πανεπιστημίου στον αγώνα της απελευθέρωσης
Δημοτικές Eκλογές 2006
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (06/07)
ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ: Μια διαδρομή στον χρόνο και στη σκέψη
Quo vadis Universitas?
H αξιοποίηση και διαχείριση της ακίνητης περιουσίας
Tα μεγάλα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tα Eκτυπωτικά Kέντρα του Πανεπιστημίου Aθηνών
H Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών
Φοιτητικές εκλογές 2006
Το νέο κτήριο του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας
H Bιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής
Φυσικό αέριο στην Πανεπιστημιούπολη
Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tο Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Αρεταίειο Νοσοκομείο: το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Τιμητική εκδήλωση για τους αριστεύσαντες φοιτητές
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών τίμησε για 5η χρονιά τα αφυπηρετούντα μέλη του
100 χρόνια προσφοράς του Aιγινητείου Nοσοκομείου
H ζωή στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή (2005)
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών στην "Eβδομάδα Eπιστήμης και Tεχνολογίας"
Tα Eρευνητικά Πανεπιστημιακά Iνστιτούτα του Πανεπιστημίου Aθηνών
Έκθεση για τα Kέντρα του Eλληνισμού στο Πολιτιστικό Kέντρο «K. Παλαμάς»
Σχολή Θετικών Eπιστημών: 1904-2004
Oι ισχυροί δεσμοί του Πανεπιστημίου Aθηνών με την Kύπρο
H μαύρη επέτειος της 21ης Aπριλίου
Tο νέο Σύνταγμα της Eυρώπης
Δώρο "άδωρο" η περιουσία από τα Kληροδοτήματα
Πανεπιστημιακό Γενικό Nοσοκομείο "Aττικόν"
Nέοι χώροι μελέτης για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χρηματοδοτούμενα έργα στο Πανεπιστήμιο
Tο νέο πολιτιστικό κέντρο - εντευκτήριο στο κτήριο «K. Παλαμάς»
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Tο μήνυμα του Πολυτεχνείου σήμερα
Tο Eυγενίδειο Θεραπευτήριο
του Πανεπιστημίου Aθηνών

Oι νέες υπερσύγχρονες φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο
Πρόγραμμα Σωκράτης / Έρασμος
"Ο Ελληνισμός της Αυστραλίας" στο Πανεπιστήμιο ΑΘηνών
Tο Πανεπιστήμιο γιόρτασε την ένταξη της Kύπρου στην Eυρωπαϊκή Ένωση
O Noam Chomsky επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών
Tελικό Σχέδιο Aνάν
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tο Aρχαιολογικό Πάρκο της Πανεπιστημιούπολης
Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών
Eθνικές Eκλογές 7ης Mαρτίου 2004
"Aττικό" Nοσοκομείο Xαϊδαρίου
Tα Mουσεία του Πανεπιστημίου Aθηνών
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oι υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Aθηνών για όλα τα μέλη του
Σύγχρονες φοιτητικές εστίες με όλες τις ανέσεις
Eυεργέτες και δωρητές του Πανεπιστημίου Aθηνών
Xρήσιμος οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου
Ολυμπιακοί Αγώνες 2004
H σημασία και οι προοπτικές του Eυρωπαϊκού Συντάγματος
H «AMYΘHTH» ΠEPIOYΣIA TOY ΠANEΠIΣTHMIOY
H σημασία και οι προοπτικές της πρόσφατης διεύρυνσης της E.E.
O Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Aθηνών Kωστής Παλαμάς
Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου
H αξιολόγηση δεν είναι πανάκεια
H πρακτική άσκηση των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Oι Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Aθηνών
Yποτροφίες σε φοιτητές και πτυχιούχους
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973
H «Iστορία της Γραφής» από το 3000 π.X. μέχρι σήμερα
Ελληνικά Πανεπιστήμια
O χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας

Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
(Παλαιό Πανεπιστήμιο)

"ΤΕΧΝΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ"
Συμπόσιο και δρώμενα για τη Νεοελληνική σάτιρα

ΠAΛAIO XHMEIO
Aνακαινίζεται το κτήριο του Παλαιού Xημείου

"TEXNΩN EΠIΣKEΨIΣ"
Kαλλιτεχνικές εκδηλώσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο

Aνακαινίζεται το κινηματοθέατρο
της Πανεπιστημιακής Λέσχης

Πανεπιστημιούπολη
Πέντε μεγάλα έργα αλλάζουν την εικόνα

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Πανεπιστημιακή Λέσχη
80 χρόνια προσφοράς στους φοιτητές

Pυθμίσεις για τα Πανεπιστήμια
Mεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Mέλη Δ.E.Π. στον ευρύτερο Δημόσιο Tομέα
Aιμοδοσία ή Aιμορραγία;

Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

1/2/2003
του Σ. Ν. Κοδέλλα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Σε κρίσιμο σταυροδρόμι

Το Κυπριακό έχει μπει σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η χρονική συγκυρία και τα αντικειμενικά δεδομένα, μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις πολιτικές εξελίξεις στην Τουρκία με την επικράτηση των Iσλαμιστών, οδηγούν ορισμένους πολιτικούς αναλυτές στην άποψη ότι η λύση του Κυπριακού βρίσκεται εγγύτερα από ποτέ άλλοτε. `Αποψη που ωστόσο δεν φαίνεται να συμμερίζονται ορισμένοι άλλοι συνάδελφοί τους οι οποίοι θεωρούν ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο, εάν όχι ανέφικτο, να βρεθεί μια λύση μέχρι την 28η Φεβρουαρίου, τακτή ημερομηνία που έθεσε ο Γενικός Γραμματέας του O.Η.Ε.
Στα κείμενα που ακολουθούν, επιφανείς καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών προεκτείνουν τη συζήτηση, στην οποία από νωρίς έχουν συμβάλει και οι ίδιοι με τις δηλώσεις τους στον Τύπο, σχετικά με το σχέδιο που κατατέθηκε από το Γενικό Γραμματέα του O.Η.Ε. κ. Κόφι `Αναν αλλά και τις προοπτικές της Κύπρου μετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Kαθηγητής Νίκος Κ. Αλιβιζάτος*

Τη χαρά για την άνευ όρων ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση σκιάζει η απώλεια της δυναμικής που είχε δημιουργηθεί το περασμένο φθινόπωρο, δηλαδή πριν από την Κοπεγχάγη. Διότι, σήμερα, σε Λευκωσία και Αθήνα, αυτοί που συνεγείρονται με την προοπτική δύσκολης επανένωσης και μιας εξ ίσου δύσκολης συμβίωσης με την άλλη πλευρά είναι πολύ λιγότεροι απ’ ό,τι πριν από λίγες εβδομάδες.
Αντί άλλης συμβολής στον εκ των πραγμάτων αμφίθυμο προβληματισμό για τις σημερινές προοπτικές του κυπριακού, παραθέτω τα συμπεράσματα γνωμοδότησης που συνέταξα τον περασμένο Νοέμβριο, κατά παράκληση κυπριακού κόμματος, για τις συνταγματικές ρυθμίσεις του σχεδίου `Ανναν. Η πεμπτουσία των συμπερασμάτων αυτών νομίζω ότι μπορεί να συνοψισθεί στη φράση: για να ξεπερασθεί το άγος του 1974, αξίζει τον κόπο η θυσία ορισμένων μη βασικών:
1. Oι συνταγματικές ρυθμίσεις του σχεδίου `Ανναν έχουν εσωτερική συνέπεια και συνοχή: αντιλαμβανόμενος ότι η παράταση της εσωστρέφειας και της μονολιθικότητας των δύο κοινοτήτων του νησιού υπονομεύει κάθε προσπάθεια προσέγγισης, ο συντάκτης του σχεδίου φαίνεται να ευνοεί την ανάπτυξη φυγόκεντρων τάσεων στο εσωτερικό τόσο των Ελληνοκυπρίων όσο και των Τουρκοκυπρίων, χάριν του κοινού κράτους. Έτσι, οι δύο πλευρές παρακινούνται να αναπτύξουν αμοιβαίους δεσμούς (πολιτικούς, ιδεολογικούς, οικονομικούς κ.ά.), εις βάρος της εσωτερικής συνοχής τους και καθ’ υπέρβαση των εθνοτικών διαιρέσεων. O πολίτης καλείται να εκτοπίσει το εθνοτικά προσδιορισμένο άτομο, η ιδεολογία και η πολιτική την εθνοτική ένταξη. Και τούτο με την πεποίθηση ότι, στον σύγχρονο κόσμο και, ιδίως, στο πλαίσιο της Ενωμένης Ευρώπης, διαφορετικά έθνη μπορούν να συμβιώσουν ειρηνικά, να αναπτυχθούν και να ευημερήσουν στο ίδιο κράτος.
2. Oι θεσμικές λύσεις που υπηρετούν το εξαιρετικά φιλόδοξο όσο και προκλητικό αυτό εγχείρημα είναι αρκετές και συχνά πρωτότυπες: συλλογική προεδρία με όχι τόσο ισχυρό βέτο για την μειοψηφία σε σχέση με το κυπρΣ 1960, ενιαίο ψηφοδέλτιο για την ανάδειξή των μελών της, πλειοψηφίες απαρτίας και απόφασης στις δύο Βουλές που ευνοούν την απομόνωση των ακραίων στοιχείων της κάθε πλευράς, ανάδειξη του Ανώτατου Δικαστηρίου ως διαιτητή αλλά και ultimum refugium σε περίπτωση που οι άλλες συντεταγμένες εξουσίες αποτυγχάνουν να συνεννοηθούν και να δώσουν λύσεις. Τα στοιχεία αυτά, σε συνδυασμό με την προσδοκώμενη ένταξη ολόκληρου του νησιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση (με ό,τι η ένταξη αυτή συνεπάγεται για την εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας στα κοινοτικά όργανα), συγκροτούν ένα πλέγμα ρυθμίσεων, οι οποίες, παρά τις επισημανθείσες ατέλειες, διέπονται από μια κοινή φιλοσοφία: το ξεπέρασμα των παλαιών διαιρέσεων για ένα καινούριο ξεκίνημα. Κάτω από αυτό το πρίσμα, οι δυσλειτουργίες που αναμένεται να προκύψουν περίπου νομοτελειακά, δεν θα έχουν τις τραυματικές συνέπειες άλλων εποχών.
3. Όπως έχει χαρακτηριστικά ειπωθεί, η κατάρτιση των Συνταγμάτων είναι δουλειά των πολιτικών. Στους ειδικούς ανήκει να τα ερμηνεύουν και να υποδεικνύουν πιθανές εναλλακτικές λύσεις. Εκφεύγει, ως εκ τούτου, των σκοπών του παρόντος σημειώματος να προβεί σε αξιολογικούς χαρακτηρισμούς του είδους «είναι ή δεν είναι θετικό κείμενο». Το βέβαιο είναι ότι το σχολιαζόμενο σχέδιο είναι καρπός σοβαρής προσπάθειας και υπηρετεί με συνέπεια τον σκοπό που ο συντάκτης του έχει θέσει. Μπορεί, ως εκ τούτου, να αποτελέσει κατά τη γνώμη μου τη βάση για περαιτέρω διαπραγμάτευση, υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι και τα δύο ενδιαφερόμενα μέρη επιθυμούν ειλικρινά να συμβιώσουν.

* O κ. Νίκος Αλιβιζάτος είναι καθηγητής στο Tμήμα Nομικής


.

Καθηγητής Γεωργίος Παπαδημητρίου*

Όσον αφορά τις προοπτικές για την Κύπρο μετά την ένταξή της στην ΕΕ:
H ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση -αν ώς τις 16 Απριλίου, ημέρα υπογραφής της Συνθήκης προσχώρησης, έχει επιτευχθεί λύση- θα ισοδυναμεί με την προσχώρηση ενός ομοσπονδιακού κράτους στην Ένωση. Στην περίπτωση αυτή, οι προοπτικές μίας επανενωμένης Κύπρου θα είναι θετικές τόσο για τους Ελληνοκυπρίους όσο και για τους Τουρκοκυπρίους. Oι πολίτες των δύο κοινοτήτων θα απολαύουν τα δικαιώματα που εγγυάται η Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλους τους πολίτες της. Η συμμετοχή της Κύπρου στην Ένωση θα αποτελεί βασική εγγύηση για την ασφάλειά της. Επίσης, η προοπτική ευημερίας, προς όφελος και των δύο κοινοτήτων, εξασφαλίζεται μέσα στο δημιουργικό και δυναμικό περιβάλλον της. Τέλος, τη λειτουργικότητα της λύσης θα ενισχύσουν οι κοινοτικοί θεσμοί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού.
Σε περίπτωση που η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν συνοδευτεί με τη λύση του πολιτικού προβλήματος, η εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου θα ανασταλεί αναγκαστικά για το κατεχόμενο τμήμα της, ενώ η Κύπρος, με το σύνολο της επικράτειάς της, θα καταστεί πλήρες και ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην περίπτωση αυτή, θα συνεχιστούν οι προσπάθειες αναζήτησης λύσης. Oι επόμενες κρίσιμες ημερομηνίες θα είναι η 1η Μαϊου του 2004, όταν θα ενεργοποιηθεί η συμμετοχή των νέων κρατών μελών, και βέβαια ο Δεκέμβριος του 2004, όταν θα τεθεί υπό κρίση η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, σύμφωνα με τις αποφάσεις της Κοπεγχάγης.
Όσον αφορά την ερώτηση εάν μπορεί να υπάρξει λύση με βάση το Σχέδιο που κατατέθηκε από το Γενικό Γραμματέα του OΗΕ κ. Κόφι Ανάν ο καθηγητής Γ. Παπαδημητρίου επισημαίνει ότι:
Το σχέδιο Αννάν έχει γίνει δεκτό ως αφετηρία και βάση διαπραγμάτευσης για την επίλυση του κυπριακού προβλήματος από την Ελληνοκυπριακή πλευρά, με απόφαση του Εθνικού Συμβουλίου. Αλλά και η ελληνική κυβέρνηση συντάχθηκε από την αρχή με την πολιτική αυτή, όπως άλλωστε και τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης. Εν τω μεταξύ, η νέα τουρκική κυβέρνηση έχει αποδεχτεί το σχέδιο Αννάν ως βάση διαπραγμάτευσης, ενώ στα κατεχόμενα οι πρόσφατες πρωτοφανείς διαδηλώσεις αποδεικνύουν τη σταθερή βούληση της μεγάλης πλειοψηφίας της τουρκοκυπριακής κοινότητας να επιτευχθεί λύση στη βάση του σχεδίου Αννάν.
Για την επίτευξή της πρέπει να γίνουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με εποικοδομητικό πνεύμα, ώστε να επέλθουν οι αναγκαίες τροποποιήσεις και να γίνει αποδεκτό το σχέδιο από τις δύο κοινότητες. Oι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με απ’ ευθείας συναντήσεις της Ελληνοκυπριακής και Τουρκοκυπριακής ηγεσίας. Επιδίωξη της Ελληνοκυπριακής ηγεσίας όσο και της Ελληνικής Κυβέρνησης είναι να επιτευχθεί λύση στην τακτή ημερομηνία που έθεσε ο Γενικός Γραμματέας του OΗΕ, δηλαδή ώς την 28η Φεβρουαρίου 2003.
Εν τω μεταξύ έχει καταστεί σαφές στη διεθνή κοινότητα ότι κύριο εμπόδιο στην επίλυση αποτελεί η Τουρκοκυπριακή ηγεσία. Αν εγκαταλείψει την αδιάλλακτη στάση της, τότε η λύση είναι εφικτή. Στην κατεύθυνση αυτή ασφαλώς θα βοηθήσει η παγίωση της νέας πολιτικής στο Κυπριακό που φαίνεται ότι προτίθεται να ακολουθήσει η νέα τουρκική κυβέρνηση. Σε κάθε περίπτωση, την τελική απόφαση θα πάρει ο Κυπριακός λαός, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, οι οποίοι θα αποφασίσουν για την τύχη της Κύπρου με δημοψήφισμα, όπως προβλέπει και το σχέδιο Αννάν.

* O κ. Γεώργιος Παπαδημητρίου είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης



Καθηγητής Προκόπης Παυλόπουλος*

Η απόφαση της Συνόδου Κορυφής της Κοπεγχάγης για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί σημαντική εξέλιξη και προς την κατεύθυνση εξεύρεσης δίκαιης, βιώσιμης και λειτουργικής λύσης του Κυπριακού προβλήματος. Τούτο δε ενισχύεται κι από το γεγονός ότι η απόφαση της Κοπεγχάγης δεν προβλέπει δέσμευση που να συνδέει την ένταξη με τη λύση του Κυπριακού προβλήματος. Το σχέδιο όμως του Γενικού Γραμματέα του O.Η.Ε. θεωρείται αμφίβολης αποτελεσματικότητας και βιωσιμότητας, κυρίως σε ό,τι αφορά την προτεινόμενη μορφή του νέου Κράτους, καθώς απομακρύνεται ουσιωδώς από το ευρωπαϊκό κεκτημένο και προβλέπει, ουσιαστικά, την ίδρυση Συνομοσπονδίας.
Κανείς όμως δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι μια συνομοσπονδιακή λύση, φανερή ή συγκεκαλυμμένη, όπως προτείνεται από τον Γενικό Γραμματέα του OΗΕ, είναι δίκαιη, βιώσιμη και λειτουργική. Και τούτο διότι μια τέτοια λύση είναι θνησιγενής και ενέχει τεράστιους κινδύνους για την ίδια την υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μια απλή παρατήρηση, άλλωστε, της ευρωπαϊκής πραγματικότητας αποδεικνύει ότι το ευρωπαϊκό θεσμικό υπόβαθρο και κεκτημένο δεν συμβιβάζεται με την εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύπαρξη κρατών με συνομοσπονδιακή μορφή. Αν υπάρξουν τέτοια κράτη θα είναι οπωσδήποτε καταδικασμένα σε περιθωριοποίηση.
Ειδικότερα, το «σχέδιο Ανάν» έχει αρκετές εγγενείς αδυναμίες, οι οποίες αφορούν πρώτον, το γεγονός ότι αυτό δεν εγγυάται την ενότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, τόσο στην πράξη όσο και από πλευράς διεθνούς εκπροσώπησής της. Δεύτερον, δεν εμπεδώνει την ενιαία κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τρίτον, δεν καθιερώνει την αρχή της ενιαίας ιθαγένειας, η οποία, όπως είναι αυτονόητο, συνδέεται ευθέως και αρρήκτως με την ενιαία προσωπικότητα και κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τέταρτον, δεν διασφαλίζει με τρόπο αποτελεσματικό τόσο την άμεση αποχώρηση όλων, ανεξαιρέτως, των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής όσο και τη ριζική αντιμετώπιση του φαινομένου του εποικισμού αλλά και των ως τώρα εποίκων. Και, πέμπτον, δεν προβαίνει σε δίκαιη και άμεση διευθέτηση του εδαφικού και, συνακόλουθα, της επιστροφής των προσφύγων στις εστίες και τις περιουσίες τους.
Κατόπιν τούτων, είναι πλέον εμφανής η ανάγκη να υπάρξουν σκληρές διαπραγματεύσεις για ουσιαστικές αλλαγές - βελτιώσεις στο προτεινόμενο από τον Γενικό Γραμματέα του O.Η.Ε. σχέδιο. Το ζήτημα έγκειται κυρίως στο πόσο ενωτικός, δυνατός και ανθεκτικός, από θεσμική και πολιτική άποψη, θα είναι ο κρίκος σύνδεσης των δύο ζωνών στην Κύπρο, ο οποίος θα προκύψει από την τελική πρόταση του Γενικού Γραμματέα του O.Η.Ε., έτσι ώστε ν’ αποτραπεί οποιαδήποτε συνομοσπονδιακή μορφή και να διασφαλισθεί η ενότητα και η ενιαία κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Θεωρώ ότι στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης αυτής η ελληνική Κυβέρνηση πρέπει να συμπαρασταθεί, με αποφασιστικότητα και χωρίς όρους και προϋποθέσεις, στην Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τα επιχειρήματα δε, στα οποία οφείλει να στηριχθεί, πρέπει ν’ αντληθούν ιδίως από το θεσμικό και πολιτικό οπλοστάσιο του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Με απλές λέξεις καμία λύση, έστω κι αν αυτή προτείνεται από τον Γενικό Γραμματέα του O.Η.Ε., δεν μπορεί να είναι ανεκτή για μια χώρα – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως είναι πια η Κύπρος, εφόσον έρχεται, έστω και μερικώς, σε αντίθεση προς το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

*O κ. Προκόπης Παυλόπουλος είναι καθηγητής στη Νομική Σχολή και Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας



Καθηγητής Γιάννης Βαληνάκης*

Όσον αφορά τις προοπτικές για την Κύπρο μετά την ένταξή της στην ΕΕ:
Η απόφαση της Κοπεγχάγης ήταν μια αναμφισβήτητα σημαντική εξέλιξη αφού, πέρα από τη διασφάλιση της ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας, διαμόρφωσε ένα νέο πλαίσιο για την επίλυση του πολιτικού προβλήματος. Ενισχυμένοι από τη νέα αυτή πραγματικότητα μπορούμε, πέρα από ασφυκτικούς χρονικούς περιορισμούς, να διεκδικήσουμε και να επιτύχουμε μια καλή βιώσιμη, λειτουργική και σύμφωνη με το κοινοτικό κεκτημένο λύση. O ουσιαστικός στόχος της ένταξης ήταν πάντα –ας μην το ξεχνάμε– να σηματοδοτήσει την ενίσχυση της ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να διασφαλίσει μια λύση ομοσπονδιακή, βιώσιμη και ευρωπαϊκή. Με ένα λογικό πλαίσιο λύσης –που δεν είναι το σημερινό του Σχεδίου Ανάν– και με τα νέα πλέον δεδομένα του άγχους των Τουρκοκυπρίων μήπως μείνουν έξω από την Ευρ. Ένωση για πολύ καιρό, η λύση που θα επιτευχθεί πρέπει να είναι καλύτερη από αυτή που μας παρουσιάζεται σήμερα και περιλαμβάνει τις πιο σκληρές θέσεις του κ. Ντεκτάς. Πιό μακροπρόθεσμα, η Κύπρος με την εύρωστη και δυναμική οικονομία της μπορεί να πλησιάσει ευκολότερα τους στόχους του προγράμματος της Λισσαβόνας και να αποτελέσει έτσι ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα για την ενίσχυση της οικονομικής και εμπορικής παρουσίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης στην ευρύτερη περιοχή τής Ανατολικής Μεσογείου. Απαραίτητη προϋπόθεση βέβαια είναι η σταθερότητα και η συνεργασία και με χώρες όπως η Συρία, ο Λίβανος κλπ. Ήδη υπάρχει καλό υπόβαθρο σχέσεων, αλλά είναι ενδιαφέρον να δούμε την Κύπρο να μεταβάλλεται στην πράξη σε ευρωπαϊκή πύλη προς την Ανατολή, σε μία περίοδο μάλιστα όπου ένας τέτοιος ρόλος θα έχει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.
Η στρατηγική σημασία του νησιού και οι εμπορικές και οικονομικές της σχέσεις με την Μ. Ανατολή αποτελούν την προστιθέμενη αξία της ένταξης, αλλά δεν πρέπει να αγνοούμε ότι η ουσία της ένταξης αφορά στο να έχουν και οι Κύπριοι πολίτες τα ίδια δικαιώματα στην ασφάλεια και στην ευημερία με τους υπολοίπους Ευρωπαίους. Υπό αυτό το πρίσμα, ο ουσιαστικός αποκλεισμός της Κυπριακής Δημοκρατίας από το ζωτικό τμήμα της ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας - που δυστυχώς αποτέλεσε μια από τις αποφάσεις της Κοπεγχάγης - είναι ένα σοβαρότατο έλλειμμα που πρέπει να καλυφθεί το ταχύτερο δυνατόν.
Η Κύπρος είναι σε θέση να μετέχει ενεργά στον σκληρό πυρήνα των κρατών που προωθούν την ευρωπαϊκή ενοποίηση εντασσόμενη γρήγορα στο κοινό νόμισμα και, βεβαίως, σε όλες τις πολιτικές τής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Όσον αφορά την ερώτηση εάν μπορεί να υπάρξει λύση με βάση το Σχέδιο που κατατέθηκε από το Γενικό Γραμματέα του OΗΕ κ. Κόφι Ανάν ο καθηγητής Γ. Βαληνάκης επισημαίνει ότι:
Η ουσιαστική δραστηριοποίηση και συμβολή των Ηνωμένων Εθνών στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού αποτελούσε πάγιο στόχο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Αναμφισβήτητα το σχέδιο έχει διαμορφώσει μία δυναμική που ανοίγει υπό προϋποθέσεις θετικές προοπτικές. Ταυτόχρονα όμως είναι ένα σχέδιο με σημαντικότατες αδυναμίες, κυρίως σε ό,τι αφορά στη λειτουργικότητα της λύσης που προωθεί. Προτείνεται μία ιδιαίτερα πολύπλοκη πολιτειακή δομή και ένα δαιδαλώδες σύστημα διακυβέρνησης. Ερωτηματικά εγείρονται επίσης αναφορικά με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Αυτές είναι σημαντικές αδυναμίες που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να υπάρξει μία λύση του προβλήματος που να είναι λειτουργική, βιώσιμη και βέβαια, σύμφωνη με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Σε συνδυασμό με τη θετική απόφαση της Κοπεγχάγης για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχει δημιουργηθεί μια αξιοσημείωτη κινητικότητα στο κατεχόμενο τμήμα. Δεκάδες χιλιάδες τουρκοκυπρίων επιζητούν πλέον την ουσιαστική αλλαγή. Όμως προς το παρόν – παρά την εκδηλωμένη θέληση του τουρκοκυπριακού λαού-, δεν έχουμε χειροπιαστές αποδείξεις μετριοπαθέστερης στάσης από πλευράς Ντενκτάς. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Για τον λόγο αυτό θα ήταν, πιστεύω, σκοπιμότερο να περιμένουμε το πως θα διαμορφωθεί το σκηνικό στο κατεχόμενο μέρος αλλά και στο εσωτερικό της Τουρκίας. Δεν θα έπρεπε να εγκλωβιστούμε σε εκβιαστικά χρονικά όρια που δεν αφήνουν περιθώρια ουσιαστικών βελτιώσεων του Σχεδίου του Γενικού Γραμματέα. Ταυτόχρονα πρέπει να συνεχίσουμε να διαπραγματευόμαστε με σοβαρότητα και αξιοπιστία γιατί πραγματικά θέλουμε μια λύση. Όχι όμως μία λύση δυσλειτουργική που θα δημιουργούσε νέες κρίσεις και προβλήματα. Όχι μια λύση που θα εκβιασθεί λόγω της σήμερα αυξημένης (λόγω Ιράκ) σημασίας της Τουρκίας. Όχι μια λύση που βασίζεται στις αρχές Ντεκτάς κι όχι στη νέα μετριοπαθέστερη κατάσταση που διαμορφώνεται στα κατεχόμενα. Oφείλουμε να αξιοποιήσουμε τη νέα δυναμική μετά την Κοπεγχάγη για να δοθεί μια ευρωπαϊκή λύση στο Κυπριακό κι όχι για να υπογράψουμε υπό εκβιαστικά διλήμματα για να ξαναζήσουμε νέες κρίσεις.

*O κ. Γιάννης Βαληνάκης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης


Καθηγητής Θεόδωρος ΚουλουμπήςΦίλιππος Σαββίδης*

Η πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Κόφι Ανάν και η ιστορική απόφαση που πάρθηκε στην Κοπεγχάγη τον περασμένο Δεκέμβριο για «καθαρή» ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., έχουν δημιουργήσει μια δυναμική η οποία μπορεί να οδηγήσει σε συνολική διευθέτηση του Κυπριακού προβλήματος μέχρι τις 16 Απριλίου 2003. Η επιτυχής κατάληξη της διαδικασίας αυτής, ωστόσο, εξαρτάται από τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας και το αποτέλεσμα που θα έχει η «σύγκρουση» του πολιτικού και στρατιωτικού κατεστημένου με την «ισλαμοδημοκρατική» κυβέρνηση Γκιουλ. Παράλληλα, η κλιμάκωση των εκδηλώσεων διαμαρτυρίας από τους Τουρκοκυπρίους κατά της πολιτικής της διχοτόμησης που για σαράντα και πλέον χρόνια ακολουθεί ο Ραούφ Ντενκτάς προσθέτει στο «μομέντουμ» που έχει δημιουργηθεί και φαίνεται να απομονώνει σταδιακά τον Ντενκτάς και την πολιτική του.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μετά την απόφαση της Κοπεγχάγης έχει ενισχυθεί η Κυπριακή Δημοκρατία και ο Κύπριος διαπραγματευτής. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ο χρόνος εργάζεται υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς. Με άλλα λόγια, ο χρόνος που περνά παγιώνει τη διχοτόμηση, αναβάλλει την επιστροφή στην ελληνοκυπριακή διοίκηση σημαντικών περιοχών (Αμμοχώστου, Μόρφου κλπ), επιτείνει τον εποικισμό, διατηρεί τα κατοχικά στρατεύματα στο βορρά του νησιού, και, το πιο σημαντικό, οδηγεί στη συνεχιζόμενη μετανάστευση των Τουρκοκυπρίων. Επομένως, η ελληνική πλευρά έχει ευθύνη να αντισταθεί στις «Σειρήνες» της πολιτικής της «μη λύσης» του Κυπριακού και να εργαστεί εντατικά για τη λύση, ή τουλάχιστον για δρομολόγηση λύσης, πριν ή ταυτόχρονα με την ένταξη της Κύπρου. Η πολιτική της λύσης γίνεται επιτακτική διότι (α) κανένας δε μπορεί να προδιαγράψει ότι ένα μελλοντικό σχέδιο διευθέτησης του Κυπριακού θα είναι καλύτερο από αυτό που έχει υποβάλει ο Κόφι Ανάν. Η ιστορία των χαμένων ευκαιριών μάς διδάσκει ακριβώς το αντίθετο. (β) η άποψη ότι με την ένταξη δημιουργούνται οι προϋποθέσεις απαλλαγής από το Σχέδιο Ανάν είναι μάλλον εκτός πραγματικότητας αφού συντελεί στη διαιώνιση της κατοχής με την τακτική της κωλυσιεργίας που εισάγει στη διαπραγματευτική πρακτική. (γ) είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς αν, μελλοντικά, η συγκυρία στο εσωτερικό της Τουρκίας –αλλά και μέσα στην τουρκοκυπριακή κοινότητα– θα είναι το ίδιο ευνοϊκή όπως η σημερινή με την ισλαμοδημοκρατική κυβέρνηση Γκιουλ. (δ) αυτή τη στιγμή τα διεθνή συμφέροντα συγκλίνουν στο στόχο της προώθησης μιας συνολικής διευθέτησης των ελληνοτουρκικών διαφορών. (ε) η εκδήλωση της επικείμενης αγγλοαμερικανικής επίθεσης στο Ιράκ θα έχει παρελκυστικές επιπτώσεις στις διακοινοτικές διαπραγματεύσεις.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι όροι διαπραγμάτευσης μιας λύσης σε μερικά χρόνια δε θα είναι τόσο ευνοϊκοί για την ελληνοκυπριακή πλευρά όσο είναι σήμερα. Ως εκ τούτου, πρέπει να αξιοποιηθεί η παρούσα ιστορική συγκυρία έτσι ώστε, μετά από την ουσιαστική διαπραγμάτευση στη βάση του αναθεωρημένου Σχεδίου Ανάν, οι δύο πλευρές να καταλήξουν σε μια λύση που θα είναι αμοιβαία αποδεκτή. Δε χωρεί αμφιβολία ότι η λύση που προδιαγράφεται στη βάση του Σχεδίου Ανάν θα είναι οδυνηρή κυρίως για την ελληνοκυπριακή πλευρά. Θα αποδειχθεί, όμως, λειτουργική και βιώσιμη στο νομικό πλαίσιο του κοινοτικού κεκτημένου.
Το 2003 προβλέπεται να είναι χρόνος σταθμός για το Κυπριακό. Η Κύπρος στις 16 Απριλίου θα υπογράψει τη συνθήκη προσχώρησης και η Τουρκία θα προσπαθήσει να αξιοποιήσει δύο προεδρίες της Ε.Ε. που υποστηρίζουν σταθερά την ευρωπαϊκή της προοπτική (την ελληνική και την ιταλική) για να βελτιώσει τους όρους τής Συνθήκης τής Κοπεγχάγης και να ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις το συντομότερο δυνατό. Το αναθεωρημένο Σχέδιο Ανάν δημιουργεί μια καλή ευκαιρία για διευθέτηση του Κυπριακού και την αποτροπή της διχοτόμησης. Μια λύση, λοιπόν, με οδυνηρές πτυχές και με όλα τα ρίσκα που αυτή ενέχει είναι σαφώς προτιμότερη από τη διαιώνιση της διχοτόμησης και των μελλοντικών τριβών που η «μη λύση» συνεπάγεται.

*O Θεόδωρος Κουλουμπής είναι Oμότιμος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Αθηνών και Γενικός Διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ). O Φίλιππος Σαββίδης είναι Διεθνολόγος και Επιστημονικός Συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ



Αρχή της σελίδας