ΘEΜΑΤΑ

ΘEΜΑΤΑ

O Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος B΄
Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

Eκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Π.O.Σ.Δ.Ε.Π.
Eκλογές για την ανάδειξη των νέων Πρυτανικών Aρχών
O BOTANIKOΣ KHΠOΣ TOY ΠANEΠIΣTHMIOY AΘHNΩN
Πρόγραμμα Bιβλιοθηκών
Mεγάλη συμβολή στην εδραίωση του Πανεπιστημίου
Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας
H Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή
Tο Iστορικό Aρχείο Tου Πανεπιστημίου Aθηνών
Aνανεώνεται λειτουργικά και αισθητικά ο ιστότοπος του Πανεπιστημίου
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές
Oδηγίες για τη νέα γρίπη Α (Η1Ν1) για φοιτητές, Δ.Ε.Π. και λοιπό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών
Tο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών
Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Α(Η1Ν1)
Hμερίδα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών με θέμα: «Η κατάσταση στον Ασωπό»
Eλληνικοί υγροβιότοποι διεθνούς σημασίας
Tο «χρονολόγιο» του Πανεπιστημίου Aθηνών
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας
Tο Παλαιστινιακό ζήτημα
Tο Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
Mία νέα συνιστώσα εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι Βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση και η ανακαίνιση της πίσω πτέρυγας του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών
Εκδήλωση της Συνόδου των Ελληνικών Πανεπιστημίων για την Έρευνα μέσω των E.Λ.K.E.
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (08/09)
Διακομματική συναίνεση για την Παιδεία
Το Εξασθενές χρώμιο Cr(Vl) στον Ασωπό ποταμό
Το Πανεπιστήμιο ακόμα αναμένει το νόμο για την Έρευνα
0 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Επίτιμος Διδάκτωρ
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Απολογισμός έργου του Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου
Το Πανεπιστήμιο και η προστασία του Περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές
Το ΟΧΙ της πανεπιστημιακής κοινότητας στους κατακτητές
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (07/08)
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Εβδομάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων
Παλαιό Χημείο
Φάκελος Υγεία
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Πώς βλέπουν οι πρωτοετείς φοιτητές το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ημερίδα για το Περιβάλλον και την Υγεία
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Aνασυγκροτούνται και εκσυγχρονίζονται οι Bιβλιοθήκες
Mέλη του Πανεπιστημίου στον αγώνα της απελευθέρωσης
Δημοτικές Eκλογές 2006
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (06/07)
ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ: Μια διαδρομή στον χρόνο και στη σκέψη
Quo vadis Universitas?
H αξιοποίηση και διαχείριση της ακίνητης περιουσίας
Tα μεγάλα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tα Eκτυπωτικά Kέντρα του Πανεπιστημίου Aθηνών
H Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών
Φοιτητικές εκλογές 2006
Το νέο κτήριο του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας
H Bιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής
Φυσικό αέριο στην Πανεπιστημιούπολη
Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tο Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Αρεταίειο Νοσοκομείο: το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Τιμητική εκδήλωση για τους αριστεύσαντες φοιτητές
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών τίμησε για 5η χρονιά τα αφυπηρετούντα μέλη του
100 χρόνια προσφοράς του Aιγινητείου Nοσοκομείου
H ζωή στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή (2005)
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών στην "Eβδομάδα Eπιστήμης και Tεχνολογίας"
Tα Eρευνητικά Πανεπιστημιακά Iνστιτούτα του Πανεπιστημίου Aθηνών
Έκθεση για τα Kέντρα του Eλληνισμού στο Πολιτιστικό Kέντρο «K. Παλαμάς»
Σχολή Θετικών Eπιστημών: 1904-2004
Oι ισχυροί δεσμοί του Πανεπιστημίου Aθηνών με την Kύπρο
H μαύρη επέτειος της 21ης Aπριλίου
Tο νέο Σύνταγμα της Eυρώπης
Δώρο "άδωρο" η περιουσία από τα Kληροδοτήματα
Πανεπιστημιακό Γενικό Nοσοκομείο "Aττικόν"
Nέοι χώροι μελέτης για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χρηματοδοτούμενα έργα στο Πανεπιστήμιο
Tο νέο πολιτιστικό κέντρο - εντευκτήριο στο κτήριο «K. Παλαμάς»
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Tο μήνυμα του Πολυτεχνείου σήμερα
Tο Eυγενίδειο Θεραπευτήριο
του Πανεπιστημίου Aθηνών

Oι νέες υπερσύγχρονες φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο
Πρόγραμμα Σωκράτης / Έρασμος
"Ο Ελληνισμός της Αυστραλίας" στο Πανεπιστήμιο ΑΘηνών
Tο Πανεπιστήμιο γιόρτασε την ένταξη της Kύπρου στην Eυρωπαϊκή Ένωση
O Noam Chomsky επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών
Tελικό Σχέδιο Aνάν
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tο Aρχαιολογικό Πάρκο της Πανεπιστημιούπολης
Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών
Eθνικές Eκλογές 7ης Mαρτίου 2004
"Aττικό" Nοσοκομείο Xαϊδαρίου
Tα Mουσεία του Πανεπιστημίου Aθηνών
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oι υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Aθηνών για όλα τα μέλη του
Σύγχρονες φοιτητικές εστίες με όλες τις ανέσεις
Eυεργέτες και δωρητές του Πανεπιστημίου Aθηνών
Xρήσιμος οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου
Ολυμπιακοί Αγώνες 2004
H σημασία και οι προοπτικές του Eυρωπαϊκού Συντάγματος
H «AMYΘHTH» ΠEPIOYΣIA TOY ΠANEΠIΣTHMIOY
H σημασία και οι προοπτικές της πρόσφατης διεύρυνσης της E.E.
O Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Aθηνών Kωστής Παλαμάς
Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου
H αξιολόγηση δεν είναι πανάκεια
H πρακτική άσκηση των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Oι Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Aθηνών
Yποτροφίες σε φοιτητές και πτυχιούχους
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973
H «Iστορία της Γραφής» από το 3000 π.X. μέχρι σήμερα
Ελληνικά Πανεπιστήμια
O χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας

Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
(Παλαιό Πανεπιστήμιο)

"ΤΕΧΝΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ"
Συμπόσιο και δρώμενα για τη Νεοελληνική σάτιρα

ΠAΛAIO XHMEIO
Aνακαινίζεται το κτήριο του Παλαιού Xημείου

"TEXNΩN EΠIΣKEΨIΣ"
Kαλλιτεχνικές εκδηλώσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο

Aνακαινίζεται το κινηματοθέατρο
της Πανεπιστημιακής Λέσχης

Πανεπιστημιούπολη
Πέντε μεγάλα έργα αλλάζουν την εικόνα

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Πανεπιστημιακή Λέσχη
80 χρόνια προσφοράς στους φοιτητές

Pυθμίσεις για τα Πανεπιστήμια
Mεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Mέλη Δ.E.Π. στον ευρύτερο Δημόσιο Tομέα
Aιμοδοσία ή Aιμορραγία;

Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου

1/4/2003
του Σ. Ν. Κοδέλλα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου

Xημικά και Bιολογικά Όπλα -
Eυρωπαϊκή Ένωση, Aραβικός κόσμος

O πόλεμος έχει γίνει πλέον μέρος της καθημερινότητάς μας. Λέξεις όπως μάχη, βομβαρδισμοί, προπαγάνδα, χημικά και βιολογικά όπλα έχουν εισβάλει στο καθημερινό μας λεξιλόγιο περιγράφοντας τη φρικτή πραγματικότητα που ζουν χιλιάδες άνθρωποι αυτή τη στιγμή στο Ιράκ. Η ανησυχία για το ενδεχόμενο χρήσης χημικών και βιολογικών όπλων γίνεται κάθε μέρα όλο και μεγαλύτερη ενώ πληθαίνουν οι απανταχού ‘ειδήμονες’ που είναι σε θέση να απαντήσουν σε κάθε απορία μας. Πώς οδηγηθήκαμε όμως στον πόλεμο αυτό; Η εισβολή στο Ιράκ ήταν αποτέλεσμα της σύγκρουσης των δυο πολιτισμών Ανατολής και Δύσης ή είχε βαθύτερα αίτια; Και ακόμα, ποια είναι η αντιμετώπιση της δυτικής παρέμβασης από τις χώρες της Μέσης Ανατολής και τι μας επιφυλάσσει η επόμενη μέρα; Μας απασχολεί αυτή τη στιγμή ή θα πρέπει να μας απασχολεί ποιες θα είναι οι συνέπειες της εισβολής στο Ιράκ στις ευρω-ατλαντικές σχέσεις και πόσο θα επηρεάσει η παρούσα συγκυρία τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ποιοι είναι οι λόγοι που οδηγούν πολλούς μελετητές να μιλούν για ενίσχυση των φυγόκεντρων δυνάμεων στο εσωτερικό της Ε.E.
Στα κείμενα που ακολουθούν γίνεται μια προσπάθεια να προσεγγιστούν τα παραπάνω ζητήματα με προσοχή και νηφάλιο πνεύμα. Συγκεκριμένα, παρουσιάζεται η συνέντευξη του Αντιπρύτανη κ. Αντ. Κουτσελίνη, καθηγητή Ιατροδικαστικής και Tοξικολογίας, σχετικά με τα χημικά και βιολογικά όπλα. Επίσης παρουσιάζεται το άρθρο του κ. Λ. Τσούκαλη, καθηγητή Ευρωπαϊκής Oλοκλήρωσης και Προέδρου του ΕΛΙΑΜΕΠ, με τίτλο «Όταν οι σύμμαχοι έχουν δική τους άποψη…» και το άρθρο του κ. Θ. Βερέμη, καθηγητή Ευρωπαϊκής Ιστορίας και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ, με τίτλο «Oι Αραβες και η Δύση».

Xημικά και Bιολογικά όπλα

συνέντευξη με τον Aντιπρύτανη κ. Aντ. Kουτσελίνη*

Κύριε Καθηγητά ο πόλεμος στο Ιράκ έχει, εκτός των άλλων, δημιουργήσει και μια ζωηρή ανησυχία για το ενδεχόμενο χρήσης χημικών και βιολογικών όπλων. Θα θέλατε να μας πείτε κάτι γι αυτά;

Για τα χημικά όπλα, θα σας έλεγα ότι στην κατηγορία αυτή, με βάση ένα ορισμό του OΗΕ, από το 1969 ακόμη, συμπεριλαμβάνεται κάθε ουσία, στερεή, υγρή ή αέρια, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολεμικούς σκοπούς, λόγω της άμεσης τοξικής της δράσης στον άνθρωπο, στα ζώα και στα φυτά. Στη Σύμβαση για την απαγόρευση των χημικών όπλων αναφέρεται ως κάθε χημική ουσία η οποία λόγω της δράσης της στους ζώντες οργανισμούς μπορεί να προκαλέσει θάνατο, προσωρινή ανικανότητα (αδρανοποίηση) ή μόνιμες βλάβες στον οργανισμό ανθρώπων ή ζώων.

Σε πόσες κατηγορίες θα μπορούσε να διακριθούν;

Υπάρχουν πολλές κατηγορίες που όπως καταλαβαίνετε θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο και μάλλον άσκοπο να αναφερθούν όλες. Πρόκειται για μια πολύ μεγάλη ποικιλία χημικών ουσιών με διαφορετική χημική δομή και δράση στον οργανισμό του ανθρώπου και των λοιπών εμβίων όντων, μια δράση που έτσι αδρά θα μπορούσε να διακριθεί σε τοπική ερεθιστική και σε εξ απορροφήσεως, σε ενέργειες δηλαδή που εκδηλώνονται μετά την είσοδο αυτών των ουσιών στον οργανισμό.
Στην πρώτη κατηγορία, αυτών που δρούν τοπικά υπάγονται τα γνωστά δακρυγόνα CS και CN, που χρησιμοποιούνται ακόμη και σε καιρό ειρήνης για τη διάλυση συγκεντρώσεων και την εξουδετέρωση εγκληματιών, προκαλούν δε μια προσωρινή μόνο αδρανοποίηση των αντιπάλων, προξενώντας, ανάλογα με τη συγκέντρωση και τη διάρκεια έκθεσης έντονη δακρύρροια, επιπεφυκίτιδα, ρινόρροια, δύσπνοια, βήχα σιελόρροια, ναυτία και έμετο, έντονο ερεθισμό από το δέρμα κ.λπ.
Γενική πάντως είναι η παραδοχή ότι η «σωστή χρήση» τους οδηγεί στην πρόκληση παροδικών μόνο εκδηλώσεων, αλλά όχι στην εγκατάσταση μόνιμων βλαβών.
Εδώ υπάγονται ακόμη, τα ερεθιστικά αέρια τύπου «μουστάρδας» (υπερίτης, λεβισίτης), γνωστά από τον 1ο Παγκόσμιο πόλεμο. Προκαλούν στο δέρμα εγκαύματα και φυσαλίδες, ερεθισμό στα μάτια, στους βλεννογόνους στους πνεύμονες και στα αιμοποιητικά όργανα. Θεωρούνται ως τα πλέον επικίνδυνα, λόγω της χημικής τους σταθερότητας σε ψυχρά και εύκρατα κλίματα, παραμένουν δε για πολύ καιρό στο έδαφος. Ειδικό αντίδοτο για τις ουσίες αυτές είναι ο βρετανικός αντι-λεβισίτης ή διμερκαπρόλη (BAL) που χρησιμοποιείται με τη μορφή αλοιφής ή εσωτερικώς.
Επί πλέον κίνδυνο αποτελεί το γεγονός ότι η έκθεση στα αέρια της μουστάρδας μπορεί να μη γίνει αμέσως αντιληπτή, αλλά να μεσολαβήσει μια λανθάνουσα περίοδος μερικών ωρών (2 – 24 ώρες) χωρίς συμπτώματα.
Και κάτι ακόμη. Για την προστασία από την έκθεση, απαιτείται ολόσωμη στολή. Oι αναπνευστικές συσκευές προστατεύουν μόνο τα μάτια και τους πνεύμονες. Το δέρμα μπορεί να προστατευθεί από πολύ μικρές δόσεις αερίων της μουστάρδας αν καλυφθεί με ένα πολύ λεπτό στρώμα από χλωριούχο ένωση (π.χ. χλωραμίνη).
Στη δεύτερη κατηγορία, των ουσιών δηλαδή που δρούν συστηματικά υπάγονται οι :

Ο Αντιπρύτανης κ. Κουτσελίνης

  • Ασφυξιογόνες ουσίες, όπως είναι το φωσγένιο, το χλώριο, που προκαλούν αμέσως μετά την εισπνοή σοβαρή χημική πνευμονίτιδα, που μπορεί να έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες. Τα αρχικά συμπτώματα είναι βήχας, δύσπνοια, ταχύπνοια και κυάνωση. Επίσης εμφανίζονται ναυτία και έμετος. Στη συνέχεια εμφανίζεται πνευμονικό οίδημα, shock και θάνατος.
  • Oι νευροτοξικές ουσίες, που είναι τα λεγόμενα αέρια των νεύρων, μεταξύ των οποίων τα τέσσερα πιο γνωστά είναι οι οργανοφωσφορικές ενώσεις, παρόμοιες με τα οργανοφωσφορικά εντομοκτόνα που χρησιμοποιούνται στη γεωργία.

    Η τοξική δράση τους εξαρτάται από τη συγκέντρωση της ουσίας στον αέρα, από την οδό έκθεσης και από το χρόνο έκθεσης. Τα χαρακτηριστικότερα συμπτώματα είναι η μύση (μείωση του μεγέθους της κόρης του ματιού) που εμφανίζεται μάλιστα πολύ γρήγορα με συνέπεια τις διαταραχές της όρασης, η σιελόρροια, η δακρύρροια, ένα «σφίξιμο στο στήθος», οι μυϊκές κράμπες, οι σπασμοί, η ναυτία, ο έμετος, οι πόνοι στην κοιλιά, κ.λπ. O θάνατος επέρχεται τελικά από παράλυση του αναπνευστικού κέντρου. Για την αντιμετώπιση υπάρχουν ειδικά αντίδοτα, μεταξύ των οποίων αναφέρω κυρίως την ατροπίνη και το 2-PAM.
    Θα αναφέρω μερικές μόνον από τις νευροτοξικές ουσίες, αυτές που ακούγονται περισσότερο συχνά. Είναι το Tabun, το Sarin, το Soman, το VX. Ειδικότερα θα μνημονεύσω το Sarin, μια ουσία η οποία εισέρχεται στον οργανισμό κυρίως με την εισπνοή. Θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνη.
    Το VX επίσης είναι μια σταθερή ουσία, η οποία παραμένει για πολύ καιρό στο έδαφος ή γενικά στις επιφάνειες που ψεκάζεται. Κυρίως εισέρχεται στον οργανισμό από το δέρμα. Oι τοξικές εκδηλώσεις από τις ενώσεις αυτές είναι οι ίδιες με εκείνες που παρατηρούνται και με τους οργανοφωσφορικούς εστέρες, που χρησιμοποιούνται στη γεωργία. Η ένταση των συμπτωμάτων καθώς και ο χρόνος έναρξης αυτών ποικίλλουν ανάλογα με τη δόση και την οδό εισόδου του δηλητηρίου.

    Τελευταία κ. Καθηγητά ακούγεται μια ουσία με το όνομα fentanyl. Τι είναι η ουσία αυτή;

    Πρόκειται για συνθετικό οπιοειδές που βασικά χρησιμοποιείται για την πρόκληση αναλγησίας κατά τη διάρκεια της γενικής αναισθησίας στην χειρουργική ή στην περιοχική αναισθησία. Η φαιντανύλη είναι 100 φορές ισχυρότερη από τη μορφίνη και το παράγωγο σουφαιντανίλη 1000 φορές. Oι ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν κυρίως το κέντρο της αναπνοής το οποίο και καταστέλλουν. Αντίδοτο είναι η υδροχλωρική ναλοξόνη, που χορηγείται υποδορίως, ενδομυϊκώς ή ενδοφλεβίως. Εκείνο πάντως που θα ήθελα να έχετε υπόψη σας είναι ότι, δυστυχώς, η βιομηχανία του πολέμου συνεχώς εργάζεται στη σύνθεση νέων ουσιών, παραπλήσιας δομής και δράσης με ότι ήδη εντελώς περιληπτικά σας ανέφερα.

    Υπάρχει προφύλαξη από τα χημικά όπλα;

    Η προφύλαξη από τα χημικά όπλα περιλαμβάνει μέτρα μηχανικά και ιατρικά. Μηχανικά μέτρα είναι η προστατευτική ενδυμασία και η μάσκα. Ενδυμασίες κατασκευασμένες από υλικό αδιαπέραστο από τους ατμούς καθώς και ειδικές μάσκες που συγκρατούν τα υπό μορφή σωματιδίων δηλητήρια και προσροφούν ή αποσυνθέτουν τα υπό υγρή ή αέρια μορφή δηλητήρια προσφέρουν ικανοποιητική προστασία. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για αεροστεγή επαφή της μάσκας με το πρόσωπο.
    Από τα ιατρικά μέτρα, η διμερκαπρόλη, η ατροπίνη και οι οξίμες παραμένουν τα κλασικά αντίδοτα για την αντιμετώπιση αυτών των δηλητηριάσεων.
    Πρέπει να λεχθεί ότι οι κίνδυνοι από τη χρήση χημικών όπλων περιορίζονται χρονικά και τοπικά, αφού οι ουσίες αυτές αραιώνονται και καταστρέφονται. O κίνδυνος δηλαδή περιορίζεται τοπικά μόνο στην περιοχή, στην οποία καταπίπτουν, ουδείς δε κίνδυνος υφίσταται για τους κατοίκους των γύρω περιοχών, αφού κατά την οριζόντια μεταφορά τους υφίστανται προοδευτικά αραίωση έτσι, ώστε η συγκέντρωσή τους να είναι ακίνδυνη.

    Και για τα βιολογικά όπλα κ. Καθηγητά. Τί είναι τα βιολογικά όπλα;

    Σύμφωνα με ένα "ορισμό που έχει δοθεί από τον O.Η.Ε. και έχει επικρατήσει, τα βιολογικά όπλα «είναι μέσα μαζικής καταστροφής και αποτελούνται από συστατικά ζωντανής ύλης με ικανότητα πολλαπλασιασμού σε ανθρώπους, ζώα ή φυτά προκαλώντας ασθένειες ή θανάτους».
    Ετσι, βιολογικά όπλα, μπορεί να είναι γνωστοί παθογόνοι μικροοργανισμοί που προκαλούν ασθένειες όπως είναι η χολέρα, ο άνθρακας, ο τύφος, ο τέτανος και πολλές άλλες ή να είναι ιοί που αποτελούν επίσης μιαν άλλη κατηγορία βιολογικών όπλων αφού προκαλούν επίσης σοβαρές ασθένειες όπως είναι η ευλογιά, ο κίτρινος πυρετός, η ιλαρά, η ηπατίτιδα, ο έρπης, οι διάφορες μορφές γρίπης, κ.λπ.
    Εκτός όμως από τις γνωστές αυτές μορφές παθογόνων μικροοργανισμών και ιών μπορούν να παραχθούν και νέες μορφές (όπως είναι η τροποποίηση του ιού της γρίπης με γονίδιο δηλητηρίου κόμπρας) ενώ παράλληλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόρια ανασυνδυασμένου DNA. με συγκεκριμένη παθογόνο δράση.
    Με άλλα λόγια. Βιολογικό όπλο θεωρείται οποιοδήποτε συστατικό ζωντανής ύλης που δυνητικά μπορεί να έχει βλαβερή επίδραση στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά.

    Μιλείστε μας κ. Καθηγητά για την επικινδυνότητα των βιολογικών αυτών «όπλων».

    H επικινδυνότητα μιας προσβολής, εφόσον αυτή προέρχεται από γνωστές μορφές παθογόνων γενικά μικροοργανισμών ή ιών είναι δεδομένη, σε βαθμό και έκταση που μπορεί να αναφέρονται σε μια επιδημία. Αν όμως πρόκειται για νέο ιό ή μικρόβιο τότε η αντιμετώπιση με τα κλασικά μέσα (αντιβιοτικά και εμβόλια) είναι αρκετά προβληματική και κατά συνέπεια ο κίνδυνος σοβαρότερος. Και σ’ αυτό το σημείο, στις περιπτώσεις δηλαδή νέων μορφών, οι δυνατότητες εισαγωγής που «προσφέρει» η σύγχρονη βιολογία είναι τρομακτικές. Πρέπει να λεχθεί ότι η επικινδυνότητα των βιολογικών όπλων μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι μεγαλύτερη και των πυρηνικών ακόμη, αφού εδώ πρόκειται για όπλο που η δράση του δεν σταματά στον πρώτο στόχο, αλλά μεταδίδεται συνεχώς. Κι αν η χρήση τους δεν είναι – ευτυχώς - σε μεγάλη κλίμακα διαδεδομένη, είναι κάτι που οφείλεται στο γεγονός ότι δεν είναι εύκολη η προστασία αυτών των ιδίων που τα παρασκευάζουν από μια ενδεχόμενη μόλυνση.

    Ποιες είναι οι συνηθέστερες μολύνσεις;

    O βάκιλλος του άνθρακα που μπορεί να προκαλέσει μόλυνση στο δέρμα, το γαστρεντερικό σύστημα και στους πνεύμονες. Η μορφή του άνθρακα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βιολογικό όπλο έχει τη μορφή αερολύματος (aerosol) που περιέχει τους σπόρους του βακίλλου του άνθρακα. Αυτό είναι βέβαια δύσκολο να γίνει και απαιτεί ιδιαίτερες τεχνικές και εξοπλισμό. Αν αυτά τα μικρά σωματίδια εισπνευσθούν τότε μπορεί να προκληθεί λοίμωξη των πνευμόνων απειλητική για τη ζωή, αλλά η άμεση διάγνωση και θεραπεία είναι αποτελεσματικές.
    Διάφοροι ιοί. Oι ιοί, είναι μια πρωτόγονη μορφή ζωής, αρκετά απλή. Σήμερα είναι γνωστοί αρκετοί ιοί, για τους οποίους, σε περίπτωση προσβολής, είναι πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να αντιμετωπισθούν με τις γνώσεις που έχουμε σήμερα. Τέτοιου είδους ιοί είναι ο ιός του Μάρμπουρ. ο ιός της Λάσα, ο ιός της "Εμπολα.
    Αλλος ιός που μπορεί να χρησιμοποιηθεί είναι ο ιός της ευλογιάς που όμως ύστερα από μια εκστρατεία που ξεκίνησε από τον Π.O.Υ. περίπου το 1967 -1968, και τελείωσε γύρω στο 1979-1980, η ευλογιά έχει ουσιαστικά εξαλειφθεί.
    Αυτό είχε ορισμένες επιπτώσεις. Δεν γίνεται πλέον εμβολιασμός για την ευλογιά. Γίνετε μόνο στις στρατιωτικές δυνάμεις ορισμένων χωρών .

    Κύριε Καθηγητά, Για τη χώρα μας διαβλέπετε κάποιους κινδύνους από τα όπλα αυτά;

    Δεν πιστεύω ότι υπάρχει τέτοιος κίνδυνος. Υπάρχει όμως ένας άλλος κίνδυνος, αρκετά σοβαρότερος κατά τη γνώμη μου. Είναι ο πανικός. Κι ο πανικός μπορεί να δημιουργήσει πολύ περισσότερα προβλήματα από οποιαδήποτε άλλη αιτία, για την αντιμετώπιση της οποίας έχει ληφθεί, εξ όσων γνωρίζω, η σχετική πρόνοια. Η ψύχραιμη και συνετή στάση αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, την πλέον ουσιαστική και τελεσφόρο αντιμετώπιση οιουδήποτε κινδύνου.

    * O κ. Aντώνης Kουτσελίνης είναι Καθηγητής Tοξικολογίας και Iατροδικαστικής στην Iατρική Σχολή.


  • «Όταν οι σύμμαχοι έχουν δική τους άποψη...»

    του Λουκά Τσούκαλη*


    Νομίζω ότι ήταν ο Τσώρτσιλ που είπε κάποτε ότι σίγουρα είναι χρήσιμοι οι σύμμαχοι, το πρόβλημα όμως εμφανίζεται όταν αρχίζουν να έχουν και δική τους άποψη. Η δυνατότητα έκφρασης διαφορετικών απόψεων αποτελεί το στοιχείο εκείνο που διαφοροποιεί μια συμμαχία, της οποίας τα μέλη είναι λίγο έως πολύ ίσα μεταξύ τους, από ηγεμονικά σχήματα ή και αυτοκρατορίες. Κοντά σε αυτό το σταυροδρόμι βρίσκεται σήμερα η ευρω-ατλαντική συμμαχία.
    Το ευρωπαϊκό κομμάτι της συμμαχίας, με λίγες ακόμη εξαιρέσεις κρατών που βρίσκονται απ’ έξω, ξεκίνησε εδώ και μισό αιώνα μια πορεία ενοποίησης με εντυπωσιακά επιτεύγματα μέχρι σήμερα. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση δεν έχει ιστορικό προηγούμενο ούτε και κάτι το αντίστοιχο σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του πλάνητη στη σύγχρονη εποχή. Στην πορεία, οι ευρωπαϊκές χώρες κατάφεραν να διαμορφώσουν μεταξύ άλλων μια κοινή πολιτική σε εμπορικά θέματα, δημιουργώντας έτσι και τις προϋποθέσεις για μια ισότιμη σχέση με την άλλη μεγάλη εμπορική δύναμη, δηλαδή τις Ηνωμένες Πολιτείες.


    Ο καθηγητής κ. Λ. Τσούκαλης

    Το πέρασμα από την κοινή εμπορική πολιτική στην κοινή εξωτερική πολιτική αποδείχθηκε στην πράξη εξαιρετικά δύσκολο και επώδυνο – σίγουρα διόλου αυτόματο όπως αφελώς πίστεψαν μερικοί παίρνοντας τοις μετρητοίς κοινά ανακοινωθέντα των ευρωπαϊκών συμβουλίων.
    Υπάρχουν πολλοί λόγοι που εξηγούν τις μεγάλες δυσκολίες που συναντά η προσπάθεια για τη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής. Ενας όμως είναι ο πιο σημαντικός. Η κοινή ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική προϋποθέτει μια ενιαία άποψη ως προς τους στόχους και τη λειτουργία του ΝΑΤO καθώς και του ρόλου που θα διαδραματίσει ο ευρωπαϊκός πυλώνας στο εσωτερικό της συμμαχίας. Προϋποθέτει επίσης μια κοινή στάση, ακόμη και στις περιπτώσεις εκείνες που τα ευρωπαϊκά συμφέροντα ή και αξίες διαφέρουν από τα αντίστοιχα συμφέροντα ή αξίες της ηγέτιδας δύναμης της ευρω-ατλαντικής συμμαχίας.
    Με άλλα λόγια, μπορεί να υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική η οποία, σε ορισμένες περιπτώσεις τουλάχιστον, να διαφοροποιείται από την πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών; Η εμπειρία των τελευταίων τριάντα χρόνων περίπου οδηγεί σε αρνητική απάντηση. Κάθε φορά που ο κόμπος φτάνει στο χτένι, ιδιαίτερα όταν η αμερικανική πολιτική ηγεσία αποφασίζει να ασκήσει πιέσεις ή να καταφύγει στην πολιτική του διαίρει και βασίλευε, η ευρωπαϊκή ενότητα αποδεικνύεται εξαιρετικά εύθραυστη. Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι η Μέση Ανατολή αποτελεί παραδοσιακά κρίσιμο σημείο τριβής ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
    Oι Ευρωπαίοι δεν φαίνονται ακόμη έτοιμοι για το μεγάλο βήμα. Το φάσμα απόψεων μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ως προς τη μορφή και το σχήμα των ευρωατλαντικών σχέσεων, ειδικότερα των σχέσεων με τη μόνη στρατιωτική υπερδύναμη σήμερα, παραμένει εξαιρετικά ευρύ. Και ένα σημαντικό τμήμα της σημερινής πολιτικής ηγεσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες θεωρεί προφανώς την ευρω-ατλαντική συμμαχία, αλλά και τη διεθνή κοινότητα στο σύνολό της, ως προνομιακούς χώρους όπου οι κοινοί θνητοί συντάσσονται χωρίς επιφυλάξεις με τις επιλογές της μόνης υπερδύναμης.
    Τα πρόσφατα γεγονότα επιβεβαίωσαν επίσης ότι η νέα διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα δυσκολέψει πολύ περισσότερο τα πράγματα στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Στη μεγάλη τους πλειονότητα, οι νέες χώρες-μέλη κουβαλούν αδύναμους θεσμούς και οικονομίες, καθώς και σοβαρά τραύματα από τα κομμουνιστικά καθεστώτα του παρελθόντος, που σίγουρα θα πάρουν χρόνο για να επουλωθούν, ενώ η μετάβαση στην κοινοβουλευτική δημοκρατία και την οικονομία της αγοράς δεν υπήρξε και αυτή διόλου ανώδυνη.
    Θα είναι η νέα Ευρώπη (κατά το δόγμα Ράμσφελντ) περισσότερο φιλοαμερικανική από την παλιά; Υπάρχουν λόγοι ουσιαστικοί που συνηγορούν προς αυτήν την κατεύθυνση. O κάτοικος της Βαρσοβίας, πόσο μάλλον ο κάτοικος του Ταλίν ή της Ρίγας στις βαλτικές χώρες, θεωρεί ότι οφείλει (και δικαίως) την απελευθέρωσή του από το σοβιετικό ζυγό, κυρίως στους Αμερικανούς. Και σε αυτούς συνεχίζει να στρέφεται αναζητώντας στήριξη και προστασία από τους όποιους υπαρκτούς ή και υποτιθέμενους κινδύνους ενάντια στην προσφάτως αποκτηθείσα εθνική ανεξαρτησία. Θα πάρει τουλάχιστον κάποιο χρόνο για να απαλλαγούν οι χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης από το φόβο του μεγάλου γείτονα στα ανατολικά. Και σίγουρα, η περίφημη διαδικασία του εξευρωπαϊσμού, με την έννοια της αλληλεπίδρασης και συνεχούς όσμωσης στα πλαίσια των κοινών ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, από την οποία άλλωστε πέρασε και περνά ακόμη και η δική μας χώρα, θα είναι αργή και συχνά επώδυνη.
    Αναπόφευκτη όσο και επιθυμητή για πολλούς και διάφορους λόγους, η νέα διεύρυνση θα ενισχύσει σημαντικά τις φυγόκεντρες δυνάμεις στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθιστώντας τη λήψη κοινών αποφάσεων και ακόμη περισσότερο την εφαρμογή τους ιδιαίτερα προβληματική – και όχι μόνον σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Oι εσωτερικές δυσκολίες συνοδεύονται συνήθως και από μια αυξανόμενη εσωστρέφεια. Πώς θα μπορέσουν οι Ευρωπαίοι να συμβιβάσουν αυτές τις τάσεις με μια νέα αμερικανική πολιτική που, προς το παρόν τουλάχιστον, δείχνει να στηρίζεται περισσότερο στη λογική της στρατιωτικής ισχύος και λιγότερο σε παραδοσιακές συμμαχίες και κανόνες διεθνούς νομιμότητας;
    Η ευρωπαϊκή ενοποίηση έχει γνωρίσει πολλές κρίσεις και σκαμπανεβάσματα στην πορεία. Και τις ξεπέρασε, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι αυτά που ενώνουν τις ευρωπαϊκές χώρες είναι πολύ σημαντικότερα από αυτά που τις χωρίζουν. Ισως η νέα κρίση που διαφαίνεται να αποδειχθεί δυσκολότερη και βαθύτερη από τις προηγούμενες. Σίγουρα, διακυβεύονται πολλά για τους ευρωπαίους πολίτες.

    * O κ. Λουκάς Τσούκαλης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης και Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).


    "Oι Αραβες και η Δύση"


    του Θάνου Bερέμη*

    H Αμερικανοβρετανική εμπλοκή στο Ιράκ αφήνει πολλά αναπάντητα ερωτήματα. Γιατί οι Αμερικανοί διακινδυνεύουν την οικονομική τους ανάκαμψη προσθέτοντας νέα ελλείμματα στα ήδη υπάρχοντα. Γιατί ο πρόεδρος Bush διακινδυνεύει την επανεκλογή του με μια περιπέτεια που μπορεί να αποδειχθεί πιο δαπανηρή σε απώλειες από ότι θα ήθελαν να πιστεύουν οι σύμβουλοί του.
    Η σοβαρότερη ερμηνεία της αμερικανικής πολεμικής επιλογής προέρχεται από τους ρεαλιστές της εξωτερικής πολιτικής. O Henry Kissinger έγραφε πριν από δυο χρόνια για το Ιράκ: «Oι αρχές (της αυτοδιάθεσης) του Oυίλσον δεν μπορούν να είναι καθοδηγητικές των ενεργειών των ΗΠΑ στην Μέση Ανατολή… Oι ανεπτυγμένες βιομηχανικές οικονομίες εξαρτώνται από τις ενεργειακές πηγές του Κόλπου και οι επιπτώσεις από μια ριζοσπαστικοποίηση στην περιοχή θα επεκταθούν από την Βόρεια Αμερική μέχρι και την Κεντρική Ασία και την Ινδία». (ΗΠΑ. Αυτοκρατορία ή ηγετική δύναμη, σ. 289)
    Την άποψη αυτή που εξαιρεί τις χώρες στην περιοχή των πετρελαίων από κανόνες που διέπουν τις σχέσεις ανάμεσα στην υπερδύναμη και άλλα κράτη του κόσμου, είναι δυνατό να ερμηνεύσουν τώρα οι Αραβες σαν συνέχεια μιας παλιάς εις βάρος τους δυτικής κακομεταχείρισης.

    Ο καθηγητής κ. Θ. Βερέμης
    Η αφετηρία του σύγχρονου ιρακινού κράτους οφείλει στους Βρετανούς την ανάδειξή του από τα ερείπια της Oθωμανικής Αυτοκρατορίας. Όμως η βρετανική εντολή στο Ιράκ (όπως και η γαλλική στη Συρία) και η διαχείριση του πετρελαίου από τις βρετανικές εταιρείες, αποτελούν την αρχή μιας μακρόσυρτης αραβικής δυσαρέσκειας. Ευρωπαίοι «ανατολιστές» όπως ο Bernard Lewis, απέδωσαν την αραβική οργή στην υπόμνηση της σημερινής παρακμής ενός πολιτισμού που κάποτε κατέκτησε την ιβηρική χερσόνησο και απείλησε τη Γαλλία. Αλλοι, πιο πρακτικοί αναλυτές, θεωρούν ότι η Δύση αντιμετώπισε τους Αραβες εκμεταλλευτικά με ελάχιστες ανταποδοτικές προσφορές. Ακόμα και τα κακέκτυπα του δυτικού κοσμικού εκσυγχρονισμού, όπως τα κόμματα Μπάαθ του Ιράκ και της Συρίας, περιόρισαν ίσως τις πιο σκοταδιστικές εκφάνσεις του ισλαμικού φονταμενταλισμού, αλλά εγκαθίδρυσαν προσωποπαγείς τυραννίες.
    Τα σχολικά ωστόσο βιβλία του Ιράκ μαθαίνουν σε γενεές πολιτών αυτής της χώρας ότι η ανατροπή της δυναστείας των Χασεμιτών (που υποστήριξαν οι Βρετανοί) υπήρξε η αρχή της πραγματικής ιρακινής ανεξαρτησίας. Τώρα η Δύση επιστρέφει, όχι με την εντολή ενός διεθνούς οργανισμού, αλλά με την τραχύτητα του κατακτητή. Oι νέοι κατακτητές είναι βεβαρημένοι με το φορτίο του παρελθόντος, την ασυνέπεια προς τις αρχές τους και ένα αποστολικό ζήλο που παραπέμπει στις σταυροφορίες. Σκοπός τους είναι να καταργήσουν και το κόμμα Μπάαθ που ευθύνεται για την αρχική τους απομάκρυνση. Έτσι οι Ιρακινοί θα έχουν λίγους λόγους (ενδεχομένως την απαλλαγή τους από τον Σαντάμ) να αισθάνονται ευτυχείς από την νέα δυτική χειραγώγηση. Είναι ενδιαφέρον ότι το πολιτικό σύστημα που εξαγγέλλεται για το μεταπολεμικό Ιράκ βασίζεται στις τοπικές φατρίες και τους «εκλεγμένους» εκπροσώπους τους που θα λογοδοτούν σε μια «ομοσπονδιακή» εξουσία με κάποιο εγκάθετο πρόεδρο και τον πραγματικό Αμερικανό εξουσιαστή. Το σύστημα της τοπικής εκπροσώπησης στις λεπτομέρειές του θυμίζει τα ανάλογα που επέβαλαν οι Βρετανοί στις φυλές της Αφρικής. Ωστόσο είναι ζήτημα αν θα μακροημερεύσει αυτό το πείραμα με δεδομένο το 60% του πληθυσμού στον σιϊτικό νότο που σίγουρα θα απαιτήσει αμιγή και ισότιμη δημοκρατική εκπροσώπηση.
    Ένας ακόμα λόγος που θα ενισχύσει την αραβική δυσαρέσκεια είναι η δυτική περιφρόνηση. Ακόμη και αν οι Ρωμαίοι κατέκτησαν τους ομόδοξους Έλληνες με τις μεθόδους του «διαιρεί και βασίλευε», υπήρξαν όμως θαυμαστές του πολιτισμού των κατακτημένων. Παρά τις επίσημες αμερικανικές διαβεβαιώσεις περί του αντίθετου που υπαγορεύει η «πολιτική ορθότητα», στους Αραβες δεν διαφεύγει η προτίμηση των Αμερικανών για το «Ιουδαίο-Χριστιανικό» σύστημα και οι εκδηλώσεις εχθρότητας κατά των Μουσουλμάνων. Υπάρχει συνεπώς ο κίνδυνος η ανοησία της «σύγκρουσης των πολιτισμών» να γίνει τελικά αυτοτροφοδοτούμενη προφητεία.

    * O κ. Θάνος Βερέμης είναι Καθηγητής
    στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης
    και Δημόσιας Διοίκησης και Μέλος
    του ΔΣ του ΕΛΙΑΜΕΠ


    Αρχή της σελίδας