ΘEΜΑΤΑ

ΘEΜΑΤΑ

O Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος B΄
Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

Eκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Π.O.Σ.Δ.Ε.Π.
Eκλογές για την ανάδειξη των νέων Πρυτανικών Aρχών
O BOTANIKOΣ KHΠOΣ TOY ΠANEΠIΣTHMIOY AΘHNΩN
Πρόγραμμα Bιβλιοθηκών
Mεγάλη συμβολή στην εδραίωση του Πανεπιστημίου
Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας
H Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή
Tο Iστορικό Aρχείο Tου Πανεπιστημίου Aθηνών
Aνανεώνεται λειτουργικά και αισθητικά ο ιστότοπος του Πανεπιστημίου
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές
Oδηγίες για τη νέα γρίπη Α (Η1Ν1) για φοιτητές, Δ.Ε.Π. και λοιπό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών
Tο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών
Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Α(Η1Ν1)
Hμερίδα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών με θέμα: «Η κατάσταση στον Ασωπό»
Eλληνικοί υγροβιότοποι διεθνούς σημασίας
Tο «χρονολόγιο» του Πανεπιστημίου Aθηνών
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας
Tο Παλαιστινιακό ζήτημα
Tο Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
Mία νέα συνιστώσα εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι Βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση και η ανακαίνιση της πίσω πτέρυγας του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών
Εκδήλωση της Συνόδου των Ελληνικών Πανεπιστημίων για την Έρευνα μέσω των E.Λ.K.E.
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (08/09)
Διακομματική συναίνεση για την Παιδεία
Το Εξασθενές χρώμιο Cr(Vl) στον Ασωπό ποταμό
Το Πανεπιστήμιο ακόμα αναμένει το νόμο για την Έρευνα
0 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Επίτιμος Διδάκτωρ
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Απολογισμός έργου του Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου
Το Πανεπιστήμιο και η προστασία του Περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές
Το ΟΧΙ της πανεπιστημιακής κοινότητας στους κατακτητές
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (07/08)
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Εβδομάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων
Παλαιό Χημείο
Φάκελος Υγεία
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Πώς βλέπουν οι πρωτοετείς φοιτητές το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ημερίδα για το Περιβάλλον και την Υγεία
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Aνασυγκροτούνται και εκσυγχρονίζονται οι Bιβλιοθήκες
Mέλη του Πανεπιστημίου στον αγώνα της απελευθέρωσης
Δημοτικές Eκλογές 2006
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (06/07)
ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ: Μια διαδρομή στον χρόνο και στη σκέψη
Quo vadis Universitas?
H αξιοποίηση και διαχείριση της ακίνητης περιουσίας
Tα μεγάλα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tα Eκτυπωτικά Kέντρα του Πανεπιστημίου Aθηνών
H Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών
Φοιτητικές εκλογές 2006
Το νέο κτήριο του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας
H Bιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής
Φυσικό αέριο στην Πανεπιστημιούπολη
Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tο Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Αρεταίειο Νοσοκομείο: το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Τιμητική εκδήλωση για τους αριστεύσαντες φοιτητές
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών τίμησε για 5η χρονιά τα αφυπηρετούντα μέλη του
100 χρόνια προσφοράς του Aιγινητείου Nοσοκομείου
H ζωή στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή (2005)
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών στην "Eβδομάδα Eπιστήμης και Tεχνολογίας"
Tα Eρευνητικά Πανεπιστημιακά Iνστιτούτα του Πανεπιστημίου Aθηνών
Έκθεση για τα Kέντρα του Eλληνισμού στο Πολιτιστικό Kέντρο «K. Παλαμάς»
Σχολή Θετικών Eπιστημών: 1904-2004
Oι ισχυροί δεσμοί του Πανεπιστημίου Aθηνών με την Kύπρο
H μαύρη επέτειος της 21ης Aπριλίου
Tο νέο Σύνταγμα της Eυρώπης
Δώρο "άδωρο" η περιουσία από τα Kληροδοτήματα
Πανεπιστημιακό Γενικό Nοσοκομείο "Aττικόν"
Nέοι χώροι μελέτης για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χρηματοδοτούμενα έργα στο Πανεπιστήμιο
Tο νέο πολιτιστικό κέντρο - εντευκτήριο στο κτήριο «K. Παλαμάς»
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Tο μήνυμα του Πολυτεχνείου σήμερα
Tο Eυγενίδειο Θεραπευτήριο
του Πανεπιστημίου Aθηνών

Oι νέες υπερσύγχρονες φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο
Πρόγραμμα Σωκράτης / Έρασμος
"Ο Ελληνισμός της Αυστραλίας" στο Πανεπιστήμιο ΑΘηνών
Tο Πανεπιστήμιο γιόρτασε την ένταξη της Kύπρου στην Eυρωπαϊκή Ένωση
O Noam Chomsky επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών
Tελικό Σχέδιο Aνάν
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tο Aρχαιολογικό Πάρκο της Πανεπιστημιούπολης
Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών
Eθνικές Eκλογές 7ης Mαρτίου 2004
"Aττικό" Nοσοκομείο Xαϊδαρίου
Tα Mουσεία του Πανεπιστημίου Aθηνών
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oι υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Aθηνών για όλα τα μέλη του
Σύγχρονες φοιτητικές εστίες με όλες τις ανέσεις
Eυεργέτες και δωρητές του Πανεπιστημίου Aθηνών
Xρήσιμος οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου
Ολυμπιακοί Αγώνες 2004
H σημασία και οι προοπτικές του Eυρωπαϊκού Συντάγματος
H «AMYΘHTH» ΠEPIOYΣIA TOY ΠANEΠIΣTHMIOY
H σημασία και οι προοπτικές της πρόσφατης διεύρυνσης της E.E.
O Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Aθηνών Kωστής Παλαμάς
Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου
H αξιολόγηση δεν είναι πανάκεια
H πρακτική άσκηση των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Oι Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Aθηνών
Yποτροφίες σε φοιτητές και πτυχιούχους
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973
H «Iστορία της Γραφής» από το 3000 π.X. μέχρι σήμερα
Ελληνικά Πανεπιστήμια
O χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας

Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
(Παλαιό Πανεπιστήμιο)

"ΤΕΧΝΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ"
Συμπόσιο και δρώμενα για τη Νεοελληνική σάτιρα

ΠAΛAIO XHMEIO
Aνακαινίζεται το κτήριο του Παλαιού Xημείου

"TEXNΩN EΠIΣKEΨIΣ"
Kαλλιτεχνικές εκδηλώσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο

Aνακαινίζεται το κινηματοθέατρο
της Πανεπιστημιακής Λέσχης

Πανεπιστημιούπολη
Πέντε μεγάλα έργα αλλάζουν την εικόνα

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Πανεπιστημιακή Λέσχη
80 χρόνια προσφοράς στους φοιτητές

Pυθμίσεις για τα Πανεπιστήμια
Mεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Mέλη Δ.E.Π. στον ευρύτερο Δημόσιο Tομέα
Aιμοδοσία ή Aιμορραγία;

Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών

1/3/2004
του Σ.Ν. Κοδέλλα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Προσωπογραφίες, πίνακες, γλυπτά, λάβαρα και άλλα έργα

Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών

Η Επιστήμη και η Τέχνη είναι στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών το επιβεβαιώνει με τον καλύτερο τρόπο έχοντας στην κατοχή του μία από τις μεγαλύτερες συλλογές προσωπογραφιών, ενώ δεν λείπουν και τα έργα γλυπτικής τέχνης που κοσμούν όχι μόνο το Κεντρικό αλλά και τα υπόλοιπα κτήρια του Πανεπιστημίου μας. Για τα σημαντικά αυτά έργα μιλούν στην εφημερίδα μας οι άνθρωποι που τα γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα. O ακαδημαϊκός Χρύσανθος Χρήστου, έχοντας κατά το παρελθόν αναφερθεί εκτενώς στα έργα τέχνης που κοσμούν το Πανεπιστήμιό μας, παρουσιάζει στο κείμενό του τη συλλογή των σημαντικών προσωπογραφιών που διαθέτει το Πανεπιστήμιο. O καθηγητής Στέλιος Λυδάκης, Διευθυντής σήμερα του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών Βούρου - Ευταξία, κάνει αναφορά στα έργα της γλυπτικής τέχνης που κοσμούν το Κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου. Τέλος, ο καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης Νικόλαος Ζίας με τη βαθιά του γνώση, όχι μόνο της τέχνης αλλά και της ιστορίας του Πανεπιστημίου μας, επισημαίνει τα πολύ σημαντικά έργα τέχνης που τις περισσότερες φορές ξεχνάμε να αναφέρουμε ως τέτοια, αλλά και έργα σύγχρονων καλλιτεχνών που φιλοξενούνται στα κτήρια του Πανεπιστημίου.

Kαθηγητής Χρύσανθος Α. Χρήστου

Σπ. Προσελάντη: Δημήτριος ΓαλανόςΜε περισσότερες από τριακόσιες προσωπογραφίες, το Πανεπιστήμιο Αθηνών διαθέτει αναμφίβολα μιαν από τις μεγαλύτερες και πιο σημαντικές συλλογές προσωπογραφιών στον τόπο μας. Προσωπογραφιών που, ανεξάρτητα από την καλλιτεχνική τους αξία, αποτελούν και πολύτιμα στοιχεία της νεότερης ιστορίας μας, μαρτυρίες για σημαντικές φυσιογνωμίες της, χαρακτηριστικές μορφές της, επιδιώξεις και προσανατολισμούς της, αφού στις προσωπογραφίες αυτές περιλαμβάνονται άνθρωποι της σκέψης αλλά και της δράσης, του πνεύματος αλλά και του χρήματος, μεγάλοι επιστήμονες και θαυμάσιοι δάσκαλοι, πιστοί τής παράδοσης αλλά και τολμηροί οραματιστές νέων κατευθύνσεων.

Γιατί στις προσωπογραφίες τού Πανεπιστημίου δεν εικονίζονται μόνο καθηγητές του, αλλά περιλαμβάνονται και ιδεαλιστικές απεικονίσεις μεγάλων φυσιογνωμιών τού Νεοτέρου Ελληνισμού από τα τελευταία βυζαντινά και τα μεταβυζαντινά χρόνια, οι ιδρυτές και οι μεγάλοι ευεργέτες του, δωρητές και πνευματικοί άνθρωποι που πέρασαν απ' αυτό ή βρέθηκαν κοντά του. Χωρίς να είναι όλες οι προσωπογραφίες που κατέχει το Γ. Ιακωβίδου: Διονύσιος ΑιγινίτηςΠανεπιστήμιο της ίδιας καλλιτεχνικής αξίας, δίνουν χαρακτηριστικά δείγματα των δυνατοτήτων τής νεοελληνικής ζωγραφικής σ' αυτήν την κατηγορία τής τέχνης και επιτρέπουν να πλησιάσει κανείς καλύτερα μερικούς από τους δημιουργούς της.

Αν εξαιρέσουμε τις ιδεαλιστικές προσωπογραφίες μεγάλων φυσιογνωμιών τού Νέου Ελληνισμού, προσωπικοτήτων τής βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου, όπως και αυτές των ευεργετών και των πνευματικών ανθρώπων που συνδέονται με το Πανεπιστήμιο, οι άλλες προσωπογραφίες παρουσιάζουν μια σειρά κοινών χαρακτηριστικών. Όλες εικονίζουν καθηγητές που δίδαξαν στο Πανεπιστήμιο και εργάστηκαν στα διάφορα ιδρύματά του. Πρόκειται δηλαδή για προσωπογραφίες ορισμένης κατηγορίας προσώπων, γεγονός που επιβάλλει και μια λιγότερο ή περισσότερο συγκεκριμένη αντιμετώπιση από τους καλλιτέχνες. Αυτό έχει ως συνέπεια πολλές τυπικές και συμβατικές στάσεις, περιορισμένες κινήσεις, λίγα σχετικά παραπληρωματικά θέματα, περιορισμένο χώρο. Σε μερικές επίσης περιπτώσεις δεν αποκλείεται, πέρα από φωτογραφίες ή άλλα στοιχεία, όταν ο προσωπογραφούμενος δεν ήταν ζωντανός, να έχουν δοθεί ακόμη και οι διαστάσεις τού πίνακα. Μας είναι γνωστό επίσης ότι συχνά τόσο ο εικονιζόμενος όσο και οι δικοί του επιδιώκουν να υποβάλουν στους καλλιτέχνες τις δικές τους απόψεις για την προσωπογραφία και ιδιαίτερα θέλουν μια ωραιοποίηση ή τον τονισμό ορισμένων χαρακτηριστικών τού εικονιζόμενου. Έτσι, ο καλλιτέχνηςΝικηφ. Λύτρα: Σπυρίδων Μπαλάνος παρουσιάζεται να εξαρτάται από τις προθέσεις και τις επιδιώξεις τού εικονιζόμενου, των ατόμων ή και των οργανισμών που δίνουν τις παραγγελίες ή κάνουν τις αναθέσεις, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται να δώσει ό,τι αυτός θεωρεί καθοριστικό για την καλύτερη ερμηνεία των προσώπων, τα οποία αναλαμβάνει να προσωπογραφήσει. Και ακριβώς τέτοιες περιπτώσεις δεν λείπουν, όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς εύκολα, και σε μερικές από τις προσωπογραφίες τού Πανεπιστημίου. Πάντως, αυτό που σημειώνεται και με την πρώτη ματιά στις περισσότερες προσωπογραφίες τής Συλλογής είναι η προτίμηση καλλιτεχνών με ακαδημαϊκές μάλλον κατευθύνσεις. Αυτοί με τη σειρά τους δίνουν έργα που δεν απομακρύνονται ουσιαστικά από την έμφαση στα τυπικά στοιχεία, τους παραδοσιακούς τύπους και τα εξωτερικά χαρακτηριστικά. Λίγες είναι οι προσωπογραφίες στις οποίες επιχειρείται μια ψυχολογική διείσδυση στον πνευματικό κόσμο τού εικονιζόμενου, μια απόπειρα ερμηνείας τού χαρακτήρα του, μια απόδοση του σαν πολυδιάστατης προσωπικότητας. Στις περισσότερες, οι καλλιτέχνες περιορίζονται στην απόδοση των ατομικών φυσιογνωμικών χαρακτηριστικών και άλλων καθαρά εξωτερικών στοιχείων που τονίζουν περισσότερο τη θέση τού εικονιζόμενου και λιγότερο την ηθική και πνευματική του διάσταση. Αυτό ανταποκρίνεται και στην αρχική κατεύθυνση της προσωπογραφίας, στα παλαιότερα στάδια της, όταν σκοπός της ήταν να τιμηθεί, να εξαρθεί και να υμνολογηθεί ενδεχομένως ένα πρόσωπο και όχι να ερμηνευθεί. Αλλά η προσωπογραφία των μεγάλων δημιουργών σε παλαιότερες περιόδους και περισσότερο από τον δέκατο ένατο αιώνα Γ.Ν.Ροϊλου: Σπυρίδων Λάμπροςεπιδιώκει κάτι παραπάνω. Αποβλέπει όχι τόσο να τιμήσει ένα πρόσωπο όσο να διατηρήσει την εξωτερική εμφάνιση αλλά και την εσωτερική υπόσταση ενός ανθρώπου σ' όλη την πολλαπλότητα και την αντιφατικότητα του. Χωρίς ουσιαστικά να ενδιαφέρεται για τις επιθυμίες τού εικονιζόμενου και να υποκύπτει στις απαιτήσεις του, επιδιώκει να γυμνώσει την ίδια την ψυχή του με όσο γίνεται μεγαλύτερη ζωγραφική πληρότητα και εκφραστική αλήθεια. Κάτι τέτοιο φυσικά δεν είναι εύκολο και δεν επιτυγχάνεται παρά μόνον από λίγους πολύ μεγάλους δημιουργούς. Είναι αυτοί ακριβώς που με την έμφαση στο ένα ή το άλλο στοιχείο, τον τονισμό άλλοτε των ειδικών και άλλοτε των τυπικών χαρακτηριστικών, τον ρόλο τού χρώματος ή την οξύτητα του σχεδίου, τη χρησιμοποίηση του χώρου και τη διαφοροποίηση της στάσης, κατορθώνουν να δίνουν την προσωπογραφία που δεν παρουσιάζει απλώς, αλλά αποκαλύπτει, ερμηνεύει και εκφράζει ταυτόχρονα την προσωπικότητα του εικονιζόμενου.


Kαθηγητής Στέλιος Λυδάκης

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ένα από τα αριστουργήματα της ύστερης φάσηςΝ. Αλεκτορίδη: Στέφανος Κουμανούδης του ευρωπαϊκού κλασικισμού, έργο του Christian Hansen, συγκέντρωσε από την αρχή της λειτουργίας του και συγκεντρώνει μέχρι σήμερα πολλά και σημαντικά γλυπτά. Πρόκειται για ανδριάντες και κυρίως για προτομές. Αποτελεί έτσι ένα μικρό Μουσείο της νεοελληνικής γλυπτικής, ενώ ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε' του Γεωργίου Φυτάλη, ο Ρήγας Φεραίος του Ιωάννη Κόσσου, οι καθιστοί ανδριάντες των Αδαμαντίου Κοραή και Ιωάννη Καποδίστρια έργα των Γεωργίου Βρούτου και Γεωργίου Μπονάνου αντίστοιχα, μαζί με τον έξοχο ανδριάντα του Γλάδστωνος, έργο του Γεωργίου Βιτάλη, ανήκουν στα αριστουργήματα της ελληνικής γλυπτικής του 19ου αιώνα. Ειδικά ο ανδριάντας του Γρηγορίου Ε' ακολουθώντας την ελληνιστική γλυπτική, κυρίως όσον αφορά τη μεγαλοπρέπεια και τον εκφραστικό πλούτο της μορφής, παρουσιάζεται επιβλητικός και με τυπική μπαρόκ θεατρικότητα. Oι πτυχώσεις παίζουν με άνεση και σοφία, έτσι που το φως και η σκιά εναλλάσσονται συνεχώς. Αυτό εντείνει την πλαστική δύναμη του συνόλου.

Το Πανεπιστήμιο αποτελούσε ανέκαθεν το ιδεολογικό πλαίσιο της διαχρονίας του Ελληνικού Πνεύματος. Έπρεπε λοιπόν να συμπεριλάβει κάποιες από τις προτομές των σημαντικότερων Διον. Τσόκου: Νεόφυτος Βάμβαςαντιπροσώπων του Πνεύματος εκείνου. Έστω καθυστερημένα (μέσα του 20ου αιώνα) τοποθετήθηκαν στο δυτικό κλιμακοστάσιο του κεντρικού κτηρίου οι προτομές των Πλάτωνος και Αριστοτέλη, έργα του Νικολάου Περαντινού, ενώ ακολουθούν οι προτομές νεότερων σοφών δασκάλων: του Θεόφιλου Βορέα, έργο του Βάσου Φαληρέα, του Κ. Λογοθετόπουλου από τον Θανάση Απάρτη, του Γεωργίου Χατζηδάκη, έργο του Βάσου Καπάνταη κ.ά.

Κανένα άλλο Ίδρυμα δεν υποστήριξε την γλυπτική του μαρμάρου όσο το Πανεπιστήμιο Αθηνών, μια γλυπτική κλασικού ή κλασικιστικού τύπου που αναλογεί στο στυλ και το χαρακτήρα του ίδιου του κτιρίου. Έτσι «δένει» η αρχιτεκτονική με τη γλυπτική, όπως άλλωστε γινόταν και στην Αρχαιότητα, που σε τέτοιες περιπτώσεις αποτελεί το μεγάλο πρότυπο.

Kαθηγητής Νικόλαος Ζίας

Το κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην καρδιά της Αθήνας, κατέχει αρκετά ενδιαφέροντα έως πολύ σημαντικά έργα τέχνης, τα περισσότερα από τα οποία ανάγονται στον 19ο και τις αρχές τουΕυαγγ. Ιωαννίδη: Αριστόδημος Γρυπάρης 20ού αιώνα και όχι τόσο στη νεότερη εποχή.

Το ίδιο το κτήριο, εξαίρετο δείγμα του κλασικισμού, συμπληρώνεται με τοιχογραφίες και με ορισμένους υψηλής ποιότητος ανδριάντες. Εκείνο δε που αξίζει ιδιαίτερα να τονιστεί είναι η θέση στην οποία έχουν τοποθετηθεί οι εν λόγω ανδριάντες. Αναφέρομαι στον ανδριάντα του Ρήγα Φεραίου, έργο του Ιωάννη Κόσσου, και τον ανδριάντα του Γρηγορίου του Ε', έργο του Γεώργιου Φυτάλη. Η θέση στην οποία έχουν τοποθετηθεί στην πρόσοψη, έχοντας από πίσω δυο τυφλούς τοίχους του κτηρίου, είναι εξαιρετική και δημιουργεί μια πάρα πολύ επιτυχή σχέση γλυπτού διακόσμου με το αρχιτεκτόνημα.

Στα έργα αυτά, τόσο στο Ρήγα Φεραίο όσο και στον Γρηγόριο τον Ε' βλέπει κανείς τη διάθεση αλλά και το επίτευγμα της μνημειακότητος που θέλησε η πρώτη ελληνική κοινωνία να δώσει στις κορυφαίες και ηγετικές μορφές της επαναστάσεως και τις συνέδεσε με το ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα. O γλύπτης διάλεξε μια κλίμακα μεγαλύτερη από το φυσικό, όχι όμως υπερβολική, έτσι ώστε ο εικονιζόμενος να μην χάνει Γ. Ιακωβίδου: Θεόδωρος Αρεταίοςτην ανθρώπινη υπόστασή του αλλά να εξαίρεται πάνω από το μέτρο του κοινού ανθρώπου. Η λιτότητα και η επιβλητικότητα από τη μια μεριά του Ρήγα Φεραίου και η με μεγάλη επιτυχία επεξεργασμένη επιφάνεια του μαρμάρου του Γρηγορίου με τις πολλαπλές πτυχώσεις που δίνουν στη μορφή του πατριάρχου την όψη ενός κίονος, δείχνουν και τις ικανότητες των γλυπτών αλλά παράλληλα αντανακλούν και αυτό το αίσθημα της πίστης της νεαρής κοινωνίας του αναγεννώμενου κράτους να εξάρει τον αγώνα της επαναστάσεως και τους πρωταγωνιστές της. Υπάρχουν τέλος και άλλα σημαντικά γλυπτά στο Πανεπιστήμιο, όπως είναι ο καθιστός ανδριάντας του Καποδίστρια, έργο του κλασικιστή γλύπτη Γεωργίου Μπονάνου, ο Κοραής του Γ. Βρούτου και ο έξοχος ανδριάντας του Γλάδστωνος, έργο του Γ. Βιτάλη.

Στα γλυπτά πάντα, και σε αντίθεση με αυτό που είπα προηγουμένως, έχουμε και ορισμένα σύγχρονα έργα στο κτήριο της Φιλοσοφικής στην Πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου. Στην είσοδο του κτηρίου έχει τοποθετηθεί η Αθηνά του σύγχρονού μας γλύπτη Βαγγέλη Μουστάκα, η οποία επιτυγχάνει να δώσει την μορφή της Αθηνάς με σύγχρονα εκφραστικά μέσα, με αφαιρετικότητα στον χαλκό στον οποίο είναι δουλεμένο το έργο, να δώσει, δηλαδή, ένα μοντέρνο έργο το οποίο, όμως, δεν υστερεί καθόλου στον εμβληματικό χαρακτήρα που έχει η Αθηνά για το Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Μια και μιλάμε για το πρόσωπο της Αθηνάς, θέλω να αναφερθώ και σε ένα ακόμα έργο που δεν θα μπορούσε εύκολα κανείς να το σκεφτεί σαν έργο τέχνης, αλλά παρόλα αυτά είναι πολύ σημαντικό έργο που κοσμεί το Μουσείο του Πανεπιστημίου. Αναφέρομαι στο Λάβαρο του Πανεπιστημίου Αθηνών, το οποίο φιλοτέχνησε ένας από τους δύο κορυφαίους Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα, ο Νικόλαος Γύζης.

Σε αυτό απεικονίζεται η Αθηνά σε μια μορφή που είναι επηρεασμένη από το ύφος που είχε διαλέξει τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο σπουδαίος αυτός Έλληνας ζωγράφος, που σταδιοδρομούσε ως καθηγητής στο Μόναχο, το Jugendstil, δηλαδή μια έκφραση η οποία χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό τη σχηματοποίηση, το στυλιζάρισμα, για να δώσει όχι μια περιγραφική εικόνα του θέματός του αλλά περισσότερο μια εμβληματική διάσταση στο έργο. Αυτή η Αθηνά, που μοιάζει λίγο σαν να έρχεται από τα βάθη της ιστορίας με μια μορφή σαν ξόανο, είναι ένα εξαιρετικό έργο τέχνης. Όμως υπάρχει και ένα δεύτερο λάβαρο, γιατί για το Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν υπάρχει μόνο ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός αλλά και η Χριστιανική, η ορθόδοξή του παιδεία.

Β. Κοντόπουλου: Κωνσταντίνος ΠαπαρρηγόπουλοςΈτσι, ο σημαντικός ζωγράφος της γενιάς του '30, ο Αγήνωρ Αστεριάδης, έχει φιλοτεχνήσει ένα δεύτερο λάβαρο που απεικονίζει τους Τρεις Ιεράρχες σε βυζαντινή τεχνοτροπία και είναι και αυτό κεντημένο, όπως και το πρώτο.

Άλλα έργα τα οποία είναι σημαντικά στη συλλογή του ΠανεπιστημίουΓ. Μόραλη: Νικόλαος Λούρος Αθηνών είναι κυρίως οι προσωπογραφίες, οι οποίες είναι συχνά φιλοτεχνημένες από κορυφαίους ζωγράφους, τους «πατέρες» της νεοελληνικής ζωγραφικής, όπως τους αποκαλεί ο ακαδημαϊκός κ. Χ. Χρήστου.

Η συλλογή του Πανεπιστημίου δεν έχει ιδιαίτερο πλούτο σε έργα στα οποία απεικονίζονται τοπία, σκηνές από την καθημερινή ζωή, κ.λπ. Θα μπορούσαμε, ίσως, να ξεχωρίσουμε για τη δροσιά του την ακουαρέλα της Μαρίας Πωπ που απεικονίζει το Παλαιό Πανεπιστήμιο, ένα έργο που κοσμεί αυτή τη στιγμή το γραφείο του Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου μας. Στον τομέα αυτό θα μπορούσε στο μέλλον το Πανεπιστήμιο να εμπλουτίσει τη συλλογή του και με νεότερες δημιουργίες.


Αρχή της σελίδας