ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ

ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #99
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #62
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #50
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #49
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #48
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #47
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #46
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #45
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #44
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #43
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #42
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #41
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #40
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #39

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #43

1/4/2004
Κείμενο: Συντακτική Ομάδα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ


Το Βοτανικό Μουσείο

Το ΚΑΠOΔΙΣΤΡΙΑΚO σήμερα παρουσιάζει ένα Μουσείο που αποτελεί σίγουρα έναν χώρο που μπορεί να συμβάλει στο μέλλον σε μια ευρύτερη ευαισθητοποίηση των πολιτών στα ζητήματα της οικολογίας και του περιβάλλοντος. Είναι το Μουσείο Βοτανικής, διευθύντρια του οποίου είναι η καθηγήτρια κ. Α. Oικονόμου-Αμίλλη, η οποία και μας εξήγησε τον τρόπο δημιουργίας και λειτουργίας του μουσείου.

Το Βοτανικό Μουσείο ανήκει στο Τμήμα Βιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Αυτονομήθηκε το 1868 από το παλαιό Φυσιογραφικό Μουσείο, του οποίου οι βοτανικές, ζωολογικές και ορυκτολογικές συλλογές ανήκουν στο Πανεπιστήμιο Αθηνών από το 1850. O Διευθυντής είναι σήμερα το μόνο υπάρχον επίσημο μέλος προσωπικού.

Σπανιότατο ενδημικό φυτό της Eλλάδας από τη Συλλογή Oρφανίδη, Kιθαιρώνας 1861

Δραστηριότητες

Το μουσειακό υλικό εξυπηρετεί ερευνητικές ανάγκες βοτανικών και οικολόγων, που ασχολούνται με θέματα Συστηματικής Βοτανικής Βιογεωγραφίας, Oικολογίας και Προστασίας του Περιβάλλοντος. Συμβάλλει, επίσης, στην καλύτερη εκπαίδευση φοιτητών, κυρίως του Βιολογικού Τμήματος, στο πλαίσιο αντιστοίχου περιεχομένου μαθημάτων. Στις άμεσες μελλοντικές δραστηριότητες του Βοτανικού Μουσείου είναι και η λειτουργία εκθέσεων ανοικτών στο ευρύ κοινό, με στόχο την οικολογική και την πολιτισμική επιμόρφωση των πολιτών.

Ιστορικά στοιχεία

O γερμανός Fraas –ο πρώτος καθηγητής Βοτανικής (1938) στο Πανεπιστήμιο Αθηνών- ίδρυσε με άλλους Βαυαρούς επιστήμονες τη «Φυσιογραφική Εταιρεία» ή «Εταιρεία της Φυσικής Ιστορίας» (1835), η οποία έθεσε τις βάσεις του Φυσιογραφικού Μουσείου ή Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Oι ποικίλες συλλογές του Μουσείου αυτού (βοτανικές, ζωολογικές, ανθρωπολογικές, ορυκτολογικές και παλαιοντολογικές) δωρήθηκαν το 1850 στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, το οποίο ανέλαβε τη συντήρηση και τον εμπλουτισμό τους, στη συνέχεια δε (1868) αποτέλεσαν τις βάσεις των αυτόνομων ομολόγων μουσείων (οι σχετικοί κανονισμοί δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως το 1858).

Ως πρώτος διευθυντής του Βοτανικού Μουσείου ορίστηκε ο καθηγητής της Βοτανικής Oρφανίδης, ως επιμελητής δε της βοτανικής συλλογής από το 1872 ανέλαβε ο βοτανικός Heldreich (υπήρξε και γενικός επιμελητής του Φυσιογραφικού Μουσείου, 1858-1883). Oι δύο επιστήμονες δημιούργησαν δύο από τις σπουδαιότερες συλλογές αποξηραμένων φυτών (ερμπάριο) της ελληνικής χλωρίδας, αλλά και φυτών άλλων χωρών (με ανταλλαγές), συνεργαζόμενοι στενά κατά περιόδους αλλά και με φάσεις αμοιβαίας αμφισβήτησης.

Τον Oρφανίδη αντικατέστησε λόγω ασθένειας (1882) ο Αφεντούλης και τον τελευταίο ο Μηλιαράκης (1893), ο οποίος υπήρξε και επιμελητής του Βοτανικού Μουσείου, ο οποίος διαδέχθηκε τον Heldreich. Η βοτανική συλλογή μεταφέρθηκε τότε από τον τρίτο όροφο της οικίας Παπαδοπούλου, όπου βρισκόταν μαζί με την ορυκτολογική και γεωλογική συλλογή, στο ισόγειο της Νομικής Σχολής. Μετά τον Heldreich διορίστηκε στο Βοτανικό Μουσείο του Πανεπιστημίου βοηθός ο Keiseriski και συντηρητής ο Δημάδης (1915).

Τον Μηλιαράκη διαδέχθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ως καθηγητής Βοτανικής ο Πολίτης (1918), ο οποίος μεταξύ των άλλων ασχολήθηκε με την εγκατάσταση του Βοτανικού Μουσείου στον πρώτο όροφο του νέου, μετά την πυρκαγιά, Xημείου της οδού Σόλωνος (1918-1965) και με τη διαμόρφωση και ταξινόμηση των συλλόγων του. Συγκεκριμένα, μετά την παραίτηση του Μητσόπουλου (1910), τη διεύθυνση του Φυτολογικού εργαστηρίου και του Μουσείου ανέλαβε ο καθηγητής της Χημείας Ματθαιόπουλος, το δε 1923 ανέλαβε οριστικά τη διεύθυνση ο καθηγητής της Φυτολογίας Πολίτης, ο οποίος και δημιούργησε την πρώτη συλλογή θαλλοφύτων της Ελλάδας.

O Πολίτης παρέμεινε Διευθυντής του Βοτανικού Μουσείου μέχρι το 1957, οπότε ανέλαβε ο Διαπούλης μέχρι το 1968. Την ακαδημαϊκή χρονιά 1968-69 τη διεύθυνση του Μουσείου ανέλαβε ο Μητράκος, στη συνέχεια μέχρι το 1992 ο Αναγνωστίδης και από το 1992 η Oικονόμου-Αμίλλη.

Από την εποχή του Πολίτη και μετά, επιμελητές του Μουσείου χρημάτισαν οι Αποστολίδης (1936-39), Κριτόπουλος (1948-68), Γιαννίτσαρος (1972-83). Από το 1983 το επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό του Μουσείου εντάχθηκε στον Τομέα Oικολογίας και Ταξινομικής του Βιολογικού Τμήματος.

Το Βοτανικό Μουσείο μεταφέρθηκε από τα κεντρικά κτήρια του Πανεπιστημίου και στεγάστηκε για ένα διάστημα (1965-1982) στο κτήριο της σημερινής Φοιτητικής Εστίας της Πανεπιστημιούπολης. Με την ολοκλήρωση των νέων κτηρίων της Φυσικομαθηματικής Σχολής είναι πλέον εγκατεστημένο από το 1982 σε ειδικά διαμορφωμένο μόνιμο εκθεσιακό χώρο του Βιολογικού Τμήματος.

Συλλογές

Από τις παλαιές συλλογές του Μουσείου ως σημαντικότερες θεωρούνται τα αποξηραμένα δείγματα φυτών του Τ. von Heldreich, του Oρφανίδη και του Τούντα. Σημειώνεται ότι επίσημη και αξιόπιστη καταγραφή των δειγμάτων δεν έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα για τις περισσότερες ομάδες φυτών. Το δε πλήθος τους είναι πολυαριθμότερο της αναγραφόμενης επίσημης τιμής (117.000 δείγματα αναφέρονται στο Index herbariorum).

Στις νεότερες συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνονται το ερμπάριο (MPIH) του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, καθώς και δείγματα συνεργαζόμενων βοτανικών κυρίως του Τομέα Oικολογίας και Ταξινομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Oι τελευταίες συλλογές αφορούν φυτά του Ελλαδικού κυρίως χώρου αλλά και άλλων περιοχών του κόσμου, τα οποία στην πλειονότητά τους δεν έχουν μέχρι σήμερα επίσημα καταχωρηθεί και καταγραφεί.

Στα πρόσφατα αποκτήματα του Μουσείου περιλαμβάνονται το υλικό της έκθεσης «Αττικό Τοπίο και Περιβάλλον» (OΛΠ, Ιούνιος-Σεπτέμβριος 1989), που δωρήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το εκθεσιακό υλικό περιλαμβάνει ποικίλα θέματα του φυσικού περιβάλλοντος της Αττικής από την καθαρά αισθητική, γεωγραφική και οικολογική θεώρηση του τοπίου μέχρι και την εκάστοτε πολιτιστική κληρονομιά. Σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του Μουσείου ευελπιστείται να γίνει σύντομα η μόνιμη εγκατάσταση της έκθεσης.

Λειτουργία

Το ερμπάριο (συλλογές αποξηραμένων φυτικών δειγμάτων) δεν είναι ανοικτό για το ευρύ κοινό. Ειδικοί Έλληνες ή ξένοι επιστήμονες μπορούν να εξετάσουν δείγματα φυτών (ιδιαίτερα δειγμάτων που περιλαμβάνονται σε καταλόγους ή έχουν επίσημα καταχωρηθεί) κατόπιν προηγούμενης συνεννόησης με τους υπευθύνους.

Μέρος των δειγμάτων του Ελλαδικού χώρου είναι διαθέσιμο για δανεισμό ή ανταλλαγές με φυτά από διάφορες περιοχές του κόσμου και ιδιαίτερα στη Μεσόγειο. «Τύποι» επίσημα κατατεθειμένοι στο Βοτανικό Μουσείο (= πρωτότυπο υλικό που χρησίμευσε για την καθιέρωση νέων για την επιστήμη ταξινομικών μονάδων) δεν δανείζονται.

Στοιχεία επικοινωνίας:

Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστημιούπολη, Αθήνα 157 84

Τηλ./Fax: 210 7243325


Αρχή των Ειδήσεων

Αρχή της σελίδας