ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ

ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #99
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #62
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #50
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #49
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #48
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #47
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #46
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #45
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #44
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #43
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #42
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #41
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #40
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #39

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #46

15/5/2004
Κείμενο: Συντακτική Ομάδα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ



Το Ανθρωπολογικό Μουσείο

Σε αυτό το φύλλο παρουσιάζουμε το Ανθρωπολογικό Μουσείο της Ιατρικής Σχολής, τη διεύθυνση του οποίου έχει ο αν. καθηγητής κ. Θ. Πίτσιος. Το συγκεκριμένο μουσείο έχει, όπως θα δούμε και στη συνέχεια, υπερεκατονταετή ιστορία με πλούσιο μουσειακό υλικό ανθρώπινων σκελετικών μορφών καθώς και παλαιοανθρωπολογικών και εθνολογικών συλλογών.

Εκθέματα του ΜουσείουΤο Ανθρωπολογικό Μουσείο της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών ιδρύθηκε το 1886 και είναι ένα από τα αρχαιότερα Μουσεία του Ανθρώπου στην Ευρώπη. Η ίδρυσή του αποσκοπούσε στην προώθηση επιστημονικών στόχων του νεαρού τότε κλάδου της Φυσικής Ανθρωπολογίας και αποτελούσε πρωτοποριακή ενέργεια για τα ελληνικά δεδομένα. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι από την ίδρυσή του είχε δημιουργηθεί, πέρα από τον μουσειακό και ευρύτερα ενημερωτικό του χαρακτήρα, με την προοπτική ολοκληρωμένης ερευνητικής και εκπαιδευτικής πανεπιστημιακής μονάδας.

Έτσι, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα μουσεία του Πανεπιστημίου Αθηνών, τα οποία πλαισιώνονται και υποστηρίζονται από αντίστοιχες εργαστηριακές -εκπαιδευτικές και ερευνητικές- μονάδες, το Ανθρωπολογικό Μουσείο ως αυτοτελής θεσμοθετημένη μονάδα, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων του, εκτός από την άρτια παρουσίαση των εκθεσιακών του χώρων και των ανθρωπολογικών εκθεμάτων του, κατά κύριο λόγο έχει την ευθύνη της ερευνητικής και της εκπαιδευτικής καλλιέργειας του γνωστικού του αντικειμένου. Στις δραστηριότητες του μουσείου συμπεριλαμβάνονται η διοργάνωση εκπαιδευτικών εκδρομών και ερευνητικών αποστολών σε όλη την Ελλάδα, η διοργάνωση επιστημονικών εκδηλώσεων, διαλέξεων, σεμιναρίων, ημερίδων και διεθνών συνεδρίων, καθώς και η έκδοση ανθρωπολογικών μελετών και συναφών περιοδικών εκδόσεων.

Σύμφωνα με απόφαση της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Αθηνών, το γνωστικό αντικείμενο του Mουσείου αποτελεί η Φυσική Ανθρωπολογία ή η Ανθρώπινη Βιολογία που ασχολείται με τη μελέτη της εξελικτικής πορείας του ανθρώπου και τη βιολογική ποικιλότητα των σύγχρονων ανθρώπινων πληθυσμών, καθώς και με τη διερεύνηση των συνθηκών και των διεργασιών που δημιούργησαν αυτή την ποικιλότητα.. Παιδαγωγικός στόχος της ανθρωπολογικής εκπαίδευσης είναι η ανάλυση θεμάτων που αφορούν τις αμοιβαίες σχέσεις των σύγχρονων ανθρώπινων πληθυσμών και βοηθούν τόσο στον παραμερισμό -συχνά διαδεδομένων- προκαταλήψεων όσο και στην καλλιέργεια ανθρωπιστικής αντίληψης και οικουμενικής ηθικής.

Iδρυτές

Η δημιουργία και η βασική σύνθεση του Ανθρωπολογικού Μουσείου, όπως έφτασε μέχρι τις μέρες μας, καθορίστηκαν από δύο επίμονους και αφοσιωμένους στο επιστημονικό τους έργο ανθρώπους, τον Κ. Στέφανο και τον Ιω. Κούμαρη. Παρά τις αντίξοες συνθήκες που αντιμετώπισαν, και οι δύο αφιέρωσαν όλες τους τις δυνάμεις και τις προσπάθειές τους στη θεμελίωση ανθρωπολογικής παιδείας στη χώρα μας.

O Κλών Στέφανος (1854-1915), ιδρυτής του Μουσείου και διευθυντής του έως το 1915, δημιούργησε τον αρχικό πυρήνα παλαιοανθρωπολογικών συλλογών του Μουσείου και πραγματοποίησε τις πρώτες έρευνες για τη μελέτη των αρχαίων σκελετικών πληθυσμών του ελλαδικού χώρου. Επίσης, έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τη μελέτη των σύγχρονων πληθυσμών του ανθρώπου και ιδιαίτερα του ελλαδικού πληθυσμού.

O Ιωάννης Κούμαρης (1879-1970), διευθυντής του Μουσείου από το 1915 έως το 1950, συνέβαλε αποφασιστικά στη σοβαρή ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του Μουσείου και την επιστημονική καθιέρωσή του σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επίσης, παράλληλα με την περαιτέρω ανάπτυξη της Σκελετικής ή Προϊστορικής Ανθρωπολογίας, καθιέρωσε ένα δεύτερο σημαντικό τομέα εργασίας του Μουσείου, ο οποίος αφορούσε στη διερεύνηση της παρουσίας του “παλαιοντολογικού ανθρώπου” και την ανάπτυξη της Παλαιοανθρωπολογίας στη χώρα μας.

O συνολικός αριθμός των ευρημάτων και εκθεμάτων των επιστημονικών συλλογών του Ανθρωπολογικού Μουσείου, όπως αυτό είχε συγκροτηθεί την εποχή του Ι. Κούμαρη, έφτανε τις οκτώμισι χιλιάδες καταγραμμένα αντικείμενα.

Τα τελευταία χρόνια οι ερευνητικές δραστηριότητες του Μουσείου, πιο γνωστές από τις οποίες είναι αυτές στο Απήδημα της Μάνης και τον Καιάδα της Σπάρτης, έχουν πολλαπλασιάσει τον όγκο των επιστημονικών συλλογών του, έχοντας συγκεντρώσει περισσότερα από τριάντα χιλιάδες ταξινομημένα και αρχειοθετημένα παλαιοανθρωπολογικά και προϊστορικά ευρήματα.

Oι παλαιονθρωπολογικές έρευνες στη θέση Απήδημα της δυτικής Μάνης είχαν αποτέλεσμα την ανακάλυψη στους ανώτερους στρωματογραφικούς ορίζοντες του χώρου ανθρώπινων απολιθωμάτων Κρο-Μανιόν (= Homo Sapiens) ηλικίας είκοσι έως τριάντα χιλιάδων χρόνων και στα παλαιότερα στρώματα του ίδιου χώρου ανθρώπινων ευρημάτων που ανήκουν σε προγονικές μορφές του Homo neanderthalensis (=Προ-Νεάντερταλ) και η ηλικία τους ξεπερνά τις διακόσιες πενήντα χιλιάδες χρόνια.

Τα ευρήματα αυτά θέτουν με καθοριστικό τρόπο το ερώτημα της συμμετοχής του γεωγραφικού μας χώρου στην εξέλιξη του Homo sapiens και ιδιαίτερα της σημασίας του για την παρουσία και την εξέλιξη του ανθρώπου στον ευρωπαϊκό χώρο. Θέση που είχε υποστηριχθεί στον χώρο του Ανθρωπολογικού Μουσείου ήδη πριν από πολλά χρόνια και η διεξοδική διερεύνησή της αποτελούσε θεμελιώδη στόχο της ίδρυσής του.

Έκθεση

Η μέχρι πρότινος διάταξη των εκθεσιακών χώρων του Ανθρωπολογικού Μουσείου ήταν τριμελής και οι επιστημονικές συλλογές εμφάνιζαν αντίστοιχη θεματική κατανομή σε ξεχωριστά τμήματα Φυσικής Ανθρωπολογίας, Προϊστορίας και Εθνολογίας.

Στη μόνιμη έκθεση του Mουσείου που εγκαινιάσθηκε τον Σεπτέμβριο του 1998, οι αρχικοί τρεις εκθεσιακοί χώροι έχουν ενοποιηθεί και η θεματική διάταξη του Μουσείου προβλέπεται να αναπτυχθεί σύμφωνα με την αρχή της χρονικής διαδοχής, περιλαμβάνοντας δύο βασικές ενότητες. Μια παλαιοανθρωπολογική ενότητα που καλύπτει συνοπτικά τα τελευταία πέντε εκατομμύρια χρόνια της εξέλιξης του ανθρώπου και περιλαμβάνει μία διεξοδικότερη παρουσίαση των δεδομένων της πλειστοκαινικής και της προϊστορικής Ανθρωπολογίας του ελλαδικού χώρου. Και μία δεύτερη ενότητα που παρουσιάζει θέματα σχετικά με τη βιολογική ποικιλότητα των σύγχρονων ανθρώπινων πληθυσμών.

Oι αρχικά αυτόνομες προϊστορικές και εθνολογικές συλλογές του Μουσείου στη νέα έκθεση πλαισιώνουν συμπληρωματικά τον κορμό των ανθρωπολογικών εκθεμάτων του Mουσείου.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη των εκθεσιακών στόχων του Ανθρωπολογικού Μουσείου ήταν η άρτια συγκρότηση και η σωστή παρουσίαση των εκτεθειμένων επιστημονικών συλλογών του Mουσείου, στη βάση αισθητικών και εκπαιδευτικών κριτηρίων. Βέβαια, η ανασυγκρότηση και ο εκσυγχρονισμός, σύμφωνα με τις σύγχρονες προδιαγραφές και απαιτήσεις ενός πολυδιάστατου μουσείου όπως είναι το Ανθρωπολογικό, αποτελούν αναγκαστικά συλλογικό διεπιστημονικό έργο.

Στη θεματική έκθεση του Ανθρωπολογικού Μουσείου, υπό τον τίτλο «Παλαιοανθρωπολογία της χερσονήσου της Μάνης – O Ταινάριος Άνθρωπος», που εγκαινιάσθηκε επίσης τον Σεπτέμβριο του 1998, με επιχορήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρουσιάζονται τα σημαντικά παλαιοανθρωπολογικά ευρήματα από το Απήδημα Λακωνίας.

Oι παλαιο-πληθυσμοί του Νεάντερταλ και του Κρο-Μανιόν αποτελούν τους βασικούς πληθυσμούς του ευρωπαϊκού χώρου, από τους οποίους προέρχεται ο σύγχρονος πληθυσμός της Ευρώπης. Συνεπώς οι σχετικές ανθρώπινες απολιθωμένες μορφές της Μάνης συνδέουν τον ελλαδικό γεωγραφικό χώρο με τον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο σε ένα ενιαίο ανθρωπολογικό και πληθυσμιακό πλαίσιο που καλύπτει τα τελευταία τουλάχιστον 400.000 χρόνια.

Πληροφορίες στα τηλέφωνα:
0030-210-7462358-60,
Fax 0030-210-7462359
E-mail: amouseio@med.uoa.gr
Δ/νση: Ιατρική Σχολή, Μ. Ασίας 75, 11527 Γουδή


Αρχή των Ειδήσεων

Αρχή της σελίδας