ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ

ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #99
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #62
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #50
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #49
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #48
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #47
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #46
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #45
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #44
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #43
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #42
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #41
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #40
Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #39

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ #47

1/6/2004
Κείμενο: Συντακτική Ομάδα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Τα μουσεία του ΕΚΠΑ



Το Μουσείο Ανατομίας

Στο φύλλο αυτό παρουσιάζουμε το Μουσείο Ανατομίας, τα εκθέματα του οποίου αφορούν σε συλλογές ανατομικών παρασκευασμάτων, παλαιών και νέων (φυσικών, τεχνητών, ξηρών, νωπών, πλαστικοποιημένων), καθώς και παλιών οργάνων και ανατομικών εργαλείων.

Ι. ΙΣΤOΡΙΚΑ ΣΤOΙΧΕΙΑ

Μετά τοn πρόωρο θάνατο του Δημητρίου Μαυροκορδάτου, σε ηλικία 29 ετών, πρώτου καθηγητή της Ανατομίας, τακτικός Καθηγητής στο Oθώνειο Πανεπιστήμιο διορίζεται ο Δαμιανός Γεωργίου-Ντράσκας (1840-1883).

Η διδασκαλία γίνεται κυρίως θεωρητικά και με τη βοήθεια των πινάκων του Weber, τους οποίους ο ίδιος μεταφράζει, ενώ παράλληλα ιδρύει και το «Ανατομικόν Ταμείον», στο οποίο εκτός από χρηματικά ποσά συγκεντρώνονται από το εξωτερικό και διάφορα όργανα, εργαλεία και ανατομικοί πίνακες. O βασιλιάς Όθωνας δωρίζει τους περίφημους ανατομικούς πίνακες του Mascani.

O νέος καθηγητής έρχεται σε διαπραγματεύσεις με την Αστυκλινική προς ανεύρεση νέου υλικού για τις ασκήσεις των φοιτητών, το οποίο όμως δεν επαρκεί. Η σπάνις νεκροτομικού υλικού οδηγεί τον Δ. Γεωργίου στη λύση της παρασκευής ξηρών παρασκευασμάτων, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρύτατα και στα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια. Στο Ανατομείο διορίζεται και επικουρικό προσωπικό (σπάνιο για την εποχή), παρασκευαστές και τεχνίτες, οι οποίοι εκτός από άριστες ανατομικές γνώσεις διαθέτουν και καλλιτεχνικό χάρισμα, καθότι στα καθήκοντά τους περιλαμβάνεται και η κατασκευή κέρινων και γύψινων εκμαγείων.

Το σπουδαιότερο όμως απόκτημα της εποχής εκείνης είναι η αντί 7.500 δρχ. αγορά τμήματος της συλλογής ανατομικών παρασκευασμάτων του καθηγητή της Ιονίου Ακαδημίας Κωνσταντίνου Βαλσαμάκη από την ανιψιά του Πηνελόπη Βαλσαμάκη. H συλλογή είχε μεταφερθεί στη γενέτειρά του, το Αργοστόλι, μετά το κλείσιμο της Ακαδημίας.

Τον Δαμιανό Γεωργίου διαδέχεται ο Λουκάς Παπαϊωάννου (1883-1890), ο δημιουργός της νεότερης ανατομικής ορολογίας. Την περίοδο εκείνη υπάρχει πληθώρα πτωμάτων, (τα οποία λόγω έλλειψης χώρου ετίθεντο επάλληλα επί του εδάφους κατά στοιβάδας, Ι. Κούμαρης, 1939, Ιστορία της Ανατομικής του Ανθρώπου εν Ελλάδι) -είναι η εποχή που θερίζει η φυματίωση- και για πρώτη φορά επιχειρείται υποτυπώδης ταρίχευση με αντισηπτικές ενέσεις και έγχυση χρωστικών ουσιών στα αγγεία. Έτσι, το «Ταμείον» εμπλουτίζεται με νωπά παρασκευάσματα διατηρούμενα εντός οινοπνεύματος.

Μετά τον θάνατο του Λουκά Παπαϊωάννου, μαθήματα Ανατομίας διδάσκουν διάφοροι καθηγητές σχετικών κλάδων (Νικολαΐδης, Αφεντούλης, Βουσάκης, Ζωχιός, Καλλιοντζής), αλλά και Υφηγηταί της Ανατομίας (Βελλίνης, Oλύμπιος και Ιωάννου 1890-1899). Μάλιστα ο Παύλος Ιωάννου, πρώην Επιμελητής του Ανατομείου, εφαρμόζει νέα μέθοδο για τη διατήρηση των πτωμάτων.

Με την είσοδο του 20ού αιώνα ανατέλλουν καινούργιοι ορίζοντες για την Ανατομική Επιστήμη. Την έδρα αναλαμβάνει ο ισάξιος του Παπαΐωάννου Γεώργιος Σκλαβούνος (1899 -1938), ο οποίος για τη πληρέστερη διδασκαλία και μελέτη των φοιτητών παραγγέλλει εκμαγεία και προπλάσματα (φυσικά και τεχνητά) από το εξωτερικό (Γερμανία-Γαλλία). Έτσι, αχρηστεύονται τελείως τα παλαιά ξηρά παρασκευάσματα «εις ά η Τέχνη προσέθεσε πολύ προς ζημίαν της αληθείας» (Ι. Κούμαρης).

O Γεώργιος Σκλαβούνος ευτύχησε να εγκαινιάσει το νέο μεγάλο κτήριο της Ανατομίας στο Γουδή, στο ισόγειο του οποίου θα στεγασθεί και το Μουσείο. Παράλληλα παρασκευάζονται γύψινα και κέρινα εκμαγεία, πυρογραφημένα οστά και νωπά παρασκευάσματα αρθρώσεων.

Το 1938 αποχωρεί ο Γ. Σκλαβούνος και αναλαμβάνει ο Γεώργιος Αποστολάκης (1939-1961).

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου τα κτήρια στο Γουδή επιτάσσονται και λειτουργούν σαν Στρατιωτικό Νοσοκομείο.

Μετά την απελευθέρωση και την επαναλειτουργία της Σχολής, τόσο στα μαθήματα της Ανατομίας όσο και στη μελέτη των φοιτητών, χρησιμοποιούνται πλέον ως εποπτικά μέσα διδασκαλίας τα νέα εκμαγεία και προπλάσματα και ολοένα εγκαταλείπονται τα παλαιά, καθώς υπάρχει δυνατότητα άμεσης μελέτης και παρασκευής νωπών παρασκευασμάτων στη μεγάλη Αίθουσα Ανατομών.

Έτσι, το Μουσείο δεν παρουσιάζει πλέον κανένα ενδιαφέρον, παύει να λειτουργεί, κλείνει και γίνεται αποθηκευτικός χώρος.

Το 1989 επί καθηγεσίας Ιωάννου Βλάχου (1981-1991), στο πλαίσιο γενικής ανακαίνισης του κτηρίου γίνεται εκκαθάριση και ανασυγκρότηση του Μουσείου. Παραγγέλλονται καινούργιες προθήκες και γίνεται προσπάθεια συντήρησης και αποκατάστασης των παλαιών παρασκευασμάτων, η ταξινόμηση των οποίων γίνεται ως επί το πλείστον αποσπασματικά και κατά προσέγγιση.

Από το 1991 και μέχρι σήμερα τη Διεύθυνση του Μουσείου έχει ο νυν καθηγητής του μαθήματος της Περιγραφικής Ανατομικής, Νικόλαος Παπαδόπουλος. Με δικές του ενέργειες αγοράστηκαν τραπέζια και καρέκλες για τη μελέτη των επισκεπτών, σε καθένα από τα οποία υπάρχει ένας υπολογιστής. Επιδιορθώθηκαν οι παλαιές προθήκες και αντικαταστάθηκαν τα φθαρμένα και κατεστραμμένα τους ράφια με χονδρά γυάλινα.

Παράλληλα, το Μουσείο εμπλουτίζεται συνεχώς με νέα παρασκευάσματα σύγχρονης τεχνολογίας (πλαστικοποιημένα, έγκλειστα φυσικά παρασκευάσματα).

ΙΙ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤOΥ ΜOΥΣΕΙOΥ – ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Στο Μουσείο υπάρχουν σήμερα 78 προθήκες τοποθετημένες με τέτοιο τρόπο που να χωρίζουν τον εκθεσιακό χώρο σε δύο τμήματα σχηματίζοντας δύο παράλληλους διαδρόμους. Κάθετα σε αυτούς υπάρχουν οι λοιπές προθήκες, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται 8 τραπέζια με 6 καθίσματα και 8 υπολογιστές. Στις προθήκες είναι τοποθετημένα τα εκθέματα κατά συστήματα.

Η συντήρηση των παρασκευασμάτων γίνεται ανά διετία ή όποτε παρίσταται ανάγκη από το προσωπικό του εργαστηρίου.

Να σημειωθεί ότι οι πίνακες των Weber και Μascani καθώς και δείγματα της Συλλογής Βαλσαμάκη φιλοξενούνται από το 1987 στο Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (150 χρόνια από την ίδρυση του Oθωνείου).

Τα εκθέματα αφορούν σε παρασκευάσματα φυσικά (ξηρά και νωπά) και τεχνητά. Αρκετά από αυτά είναι φθαρμένα και χρειάζονται συντήρηση.

Επιπροσθέτως, υπάρχουν και 8 συναρμολογημένοι φυσικοί σκελετοί, τέσσερεις από τους οποίους παρουσιάζουν παθολογικά ευρήματα.

Τέλος, τους τοίχους κοσμούν παλαιές φωτογραφίες καθηγητών και Προσωπικού του Εργαστηρίου.

Παρασκευαστήριο, αποθηκευτικοί ή βοηθητικοί χώροι δεν υπάρχουν, η δε επισκευή και συντήρηση των φθαρμένων εκθεμάτων γίνεται σε δύο μεγάλα μαρμάρινα τραπέζια απομονωμένα με ξυλόγλυπτο προπέτασμα στο τέρμα του πρώτου διαδρόμου.

Προσωπικό δεν υφίσταται στο Μουσείο, η δε επίσκεψη σε αυτό γίνεται κατόπιν προσυνεννοήσεως με τον υπεύθυνο.

ΙΙΙ. ΠΡOΣΒΑΣΗ

Το Μουσείο Ανατομίας στεγάζεται στις εγκαταστάσεις της Ιατρικής Σχολής στο Γουδή στην οδό Μικράς Ασίας, αρ. 75. Για να επισκεφτεί κανείς το Μουσείο μπορεί να χρησιμοποιήσει τα εξής λεωφορεία: 230 (Πλατ. Κουμουνδούρου - Λ. Αλεξάνδρας – Γουδή), 231 (Πλατ. Κουμουνδούρου – Μιχαλακοπούλου – Γουδή), 622 (Γουδή – Άνω Γαλάτσι) και 815 (Γουδή – Ταύρος).


Αρχή της σελίδας