ΘEΜΑΤΑ

ΘEΜΑΤΑ

O Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος B΄
Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

Eκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Π.O.Σ.Δ.Ε.Π.
Eκλογές για την ανάδειξη των νέων Πρυτανικών Aρχών
O BOTANIKOΣ KHΠOΣ TOY ΠANEΠIΣTHMIOY AΘHNΩN
Πρόγραμμα Bιβλιοθηκών
Mεγάλη συμβολή στην εδραίωση του Πανεπιστημίου
Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας
H Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή
Tο Iστορικό Aρχείο Tου Πανεπιστημίου Aθηνών
Aνανεώνεται λειτουργικά και αισθητικά ο ιστότοπος του Πανεπιστημίου
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές
Oδηγίες για τη νέα γρίπη Α (Η1Ν1) για φοιτητές, Δ.Ε.Π. και λοιπό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών
Tο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών
Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Α(Η1Ν1)
Hμερίδα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών με θέμα: «Η κατάσταση στον Ασωπό»
Eλληνικοί υγροβιότοποι διεθνούς σημασίας
Tο «χρονολόγιο» του Πανεπιστημίου Aθηνών
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας
Tο Παλαιστινιακό ζήτημα
Tο Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
Mία νέα συνιστώσα εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι Βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση και η ανακαίνιση της πίσω πτέρυγας του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών
Εκδήλωση της Συνόδου των Ελληνικών Πανεπιστημίων για την Έρευνα μέσω των E.Λ.K.E.
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (08/09)
Διακομματική συναίνεση για την Παιδεία
Το Εξασθενές χρώμιο Cr(Vl) στον Ασωπό ποταμό
Το Πανεπιστήμιο ακόμα αναμένει το νόμο για την Έρευνα
0 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Επίτιμος Διδάκτωρ
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Απολογισμός έργου του Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου
Το Πανεπιστήμιο και η προστασία του Περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές
Το ΟΧΙ της πανεπιστημιακής κοινότητας στους κατακτητές
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (07/08)
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Εβδομάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων
Παλαιό Χημείο
Φάκελος Υγεία
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Πώς βλέπουν οι πρωτοετείς φοιτητές το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ημερίδα για το Περιβάλλον και την Υγεία
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Aνασυγκροτούνται και εκσυγχρονίζονται οι Bιβλιοθήκες
Mέλη του Πανεπιστημίου στον αγώνα της απελευθέρωσης
Δημοτικές Eκλογές 2006
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (06/07)
ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ: Μια διαδρομή στον χρόνο και στη σκέψη
Quo vadis Universitas?
H αξιοποίηση και διαχείριση της ακίνητης περιουσίας
Tα μεγάλα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tα Eκτυπωτικά Kέντρα του Πανεπιστημίου Aθηνών
H Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών
Φοιτητικές εκλογές 2006
Το νέο κτήριο του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας
H Bιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής
Φυσικό αέριο στην Πανεπιστημιούπολη
Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tο Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Αρεταίειο Νοσοκομείο: το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Τιμητική εκδήλωση για τους αριστεύσαντες φοιτητές
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών τίμησε για 5η χρονιά τα αφυπηρετούντα μέλη του
100 χρόνια προσφοράς του Aιγινητείου Nοσοκομείου
H ζωή στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή (2005)
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών στην "Eβδομάδα Eπιστήμης και Tεχνολογίας"
Tα Eρευνητικά Πανεπιστημιακά Iνστιτούτα του Πανεπιστημίου Aθηνών
Έκθεση για τα Kέντρα του Eλληνισμού στο Πολιτιστικό Kέντρο «K. Παλαμάς»
Σχολή Θετικών Eπιστημών: 1904-2004
Oι ισχυροί δεσμοί του Πανεπιστημίου Aθηνών με την Kύπρο
H μαύρη επέτειος της 21ης Aπριλίου
Tο νέο Σύνταγμα της Eυρώπης
Δώρο "άδωρο" η περιουσία από τα Kληροδοτήματα
Πανεπιστημιακό Γενικό Nοσοκομείο "Aττικόν"
Nέοι χώροι μελέτης για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χρηματοδοτούμενα έργα στο Πανεπιστήμιο
Tο νέο πολιτιστικό κέντρο - εντευκτήριο στο κτήριο «K. Παλαμάς»
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Tο μήνυμα του Πολυτεχνείου σήμερα
Tο Eυγενίδειο Θεραπευτήριο
του Πανεπιστημίου Aθηνών

Oι νέες υπερσύγχρονες φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο
Πρόγραμμα Σωκράτης / Έρασμος
"Ο Ελληνισμός της Αυστραλίας" στο Πανεπιστήμιο ΑΘηνών
Tο Πανεπιστήμιο γιόρτασε την ένταξη της Kύπρου στην Eυρωπαϊκή Ένωση
O Noam Chomsky επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών
Tελικό Σχέδιο Aνάν
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tο Aρχαιολογικό Πάρκο της Πανεπιστημιούπολης
Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών
Eθνικές Eκλογές 7ης Mαρτίου 2004
"Aττικό" Nοσοκομείο Xαϊδαρίου
Tα Mουσεία του Πανεπιστημίου Aθηνών
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oι υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Aθηνών για όλα τα μέλη του
Σύγχρονες φοιτητικές εστίες με όλες τις ανέσεις
Eυεργέτες και δωρητές του Πανεπιστημίου Aθηνών
Xρήσιμος οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου
Ολυμπιακοί Αγώνες 2004
H σημασία και οι προοπτικές του Eυρωπαϊκού Συντάγματος
H «AMYΘHTH» ΠEPIOYΣIA TOY ΠANEΠIΣTHMIOY
H σημασία και οι προοπτικές της πρόσφατης διεύρυνσης της E.E.
O Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Aθηνών Kωστής Παλαμάς
Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου
H αξιολόγηση δεν είναι πανάκεια
H πρακτική άσκηση των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Oι Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Aθηνών
Yποτροφίες σε φοιτητές και πτυχιούχους
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973
H «Iστορία της Γραφής» από το 3000 π.X. μέχρι σήμερα
Ελληνικά Πανεπιστήμια
O χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας

Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
(Παλαιό Πανεπιστήμιο)

"ΤΕΧΝΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ"
Συμπόσιο και δρώμενα για τη Νεοελληνική σάτιρα

ΠAΛAIO XHMEIO
Aνακαινίζεται το κτήριο του Παλαιού Xημείου

"TEXNΩN EΠIΣKEΨIΣ"
Kαλλιτεχνικές εκδηλώσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο

Aνακαινίζεται το κινηματοθέατρο
της Πανεπιστημιακής Λέσχης

Πανεπιστημιούπολη
Πέντε μεγάλα έργα αλλάζουν την εικόνα

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Πανεπιστημιακή Λέσχη
80 χρόνια προσφοράς στους φοιτητές

Pυθμίσεις για τα Πανεπιστήμια
Mεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Mέλη Δ.E.Π. στον ευρύτερο Δημόσιο Tομέα
Aιμοδοσία ή Aιμορραγία;

Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια

15/1/2006
Κείμενο: Συντακτική Ομάδα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας
Επιτροπή για την Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση

Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια

Παραθέτουμε το συνοπτικό πόρισμα των μέχρι σήμερα εργασιών της Επιτροπής για την Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας. Το πόρισμα περιγράφει τη σημερινή κατάσταση στα Πανεπιστήμια και προτείνει μέτρα αντιμετώπισης της κατάστασης αυτής. Tο KAΠOΔIΣTPIAKO σημειώνει ότι μερικές από τις προτάσεις της Eπιτροπής απηχούν σε έναν βαθμό και απόψεις πανεπιστημιακών διαφόρων Πανεπιστημίων που έχουν κατά καιρούς προταθεί δημόσια. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι ένα πλήθος Πανεπιστημιακών έχει διαφορετικές απόψεις για όλα σχεδόν τα θέματα που θίγονται από τα μέλη της Eπιτροπής. Έτσι λ.χ. η πρόταση της Eπιτροπής ότι η φύλαξη του Πανεπιστημίου πρέπει να ανατεθεί σε «πανεπιστημιακούς φύλακες», δηλαδή σε μια μορφή πανεπιστημιακής αστυνομίας δεν θα ήταν αποδεκτή από την πανεπιστημιακή κοινότητα, ενώ η επανάληψη απόψεων περί συμμετοχής στα εκλεκτορικά σώματα «εγκρίτων πανεπιστημιακών του εξωτερικού» έχει αποδειχθεί στο παρελθόν ότι δεν έχει στην πράξη λειτουργήσει. Oπωσδήποτε το KAΠOΔIΣTPIAKO για την ενημέρωση των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας φιλοξενεί τις απόψεις της Eπιτροπής και προσφέρει τις στήλες του στους συναδέλφους του Πανεπιστημίου Aθηνών για κριτική των απόψεων αυτών.


Τα μέλη της Επιτροπής Bερέμη
1. Αθανάσιος Βερέμης, Πρόεδρος Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας  Καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Πανεπιστημίου Αθηνών
2. Νίκος Αλιβιζάτος, Καθηγητής Τμήματος Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών
3. Γιώργος Γραμματικάκης, Καθηγητής Τμήματος Φυσικής Πανεπιστημίου Κρήτης
4. Αθηνά Λινού, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών
5. Νίκος Μουζέλης, Oμότιμος Καθηγητής Κοινωνιολογίας London School of Economics
6. Γιώργος Παγουλάτος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Oικονομικών Σπουδών, Oικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών
7. Βασίλης Παπάζογλου, Καθηγητής Σχολής Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
8. Δημήτρης Σωτηρόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Πανεπιστημίου Αθηνών

Τα προβλήματα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στη χώρα μας είναι σοβαρά και υπάρχει πιεστική ανάγκη να αντιμετωπισθούν με συγκεκριμένα μέτρα. Μέτρα που να εντάσσονται σε μια μακροπρόθεσμη πολιτική εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης. Πρωτοβουλίες όπως το συζητούμενο νομοσχέδιο για την εκκλησιαστική εκπαίδευση και οι κατά καιρούς εξαγγελίες αποσπασματικών ρυθμίσεων, αιφνιδιάζουν την πανεπιστημιακή κοινότητα, προκαταλαμβάνουν τη δημόσια συζήτηση και δεν συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Καρπός απροκατάληπτης συζήτησης πανεπιστημιακών δασκάλων χωρίς δεσμεύσεις, με διαφορετικές καταβολές και αποκλίνουσες ακαδημαϊκές εμπειρίες, οι προτάσεις που διατυπώνονται στο παρόν πόρισμα συγκροτούν μια πρώτη «απάντηση» στα κακώς κείμενα. Επιζητούν να συμβάλουν σε μια νηφάλια προσέγγιση και σε έναν διάλογο αντάξιο της σοβαρότητας των θεμάτων που θίγονται.

1. Χρονική Διάρκεια Σπουδών και Ανταποδοτικές Υποτροφίες
Η επ’ αόριστο φοίτηση έχει πολλές αρνητικές επιπτώσεις: χαλαρότητα σπουδών, μη ορθολογική ιεράρχηση μαθημάτων, χωροταξικά προβλήματα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι μία λύση θα ήταν ο περιορισμός των ετών φοίτησης σε ν+2 ή 3 (όπου ν ο ελάχιστος αριθμός ετών που απαιτείται για την απόκτηση του πτυχίου) για τους φοιτητές που δεν εργάζονται ή δεν έχουν οικογενειακές υποχρεώσεις (ανατροφή τέκνων). Μία τέτοια λύση, αν προκριθεί, θα πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα που να ενισχύουν τη φοίτηση ατόμων που δεν έχουν οικονομικές δυνατότητες. Η ενίσχυση των τελευταίων θα μπορούσε να γίνει μέσω ανταποδοτικών υποτροφιών (με υποχρέωση, για παράδειγμα, επιτυχούς εξέτασης σημαντικού αριθμού των μαθημάτων κάθε χρόνου). Η εισαγωγή ανταποδοτικών υποτροφιών σημαίνει ότι ο/η φοιτητής/τρια θα εργάζεται για περιορισμένο αριθμό ωρών (π.χ. 40 ώρες μηνιαίως) μέσα στο Πανεπιστήμιο, προσφέροντας τις υπηρεσίες του / της σε βιβλιοθήκες, σπουδαστήρια, εργαστήρια, φοιτητική λέσχη, φοιτητικές εστίες κ.τλ. Παράλληλα μέτρα, όπως η δυνατότητα διακοπής σπουδών για ένα ή δύο το πολύ έτη (που δεν θα προσμετρώνται στο ν+2 ή 3), καθώς και η δυνατότητα μερικής φοίτησης (δυνατότητα περαίωσης των σπουδών σε 2ν χρόνια), θα πρέπει επίσης να συζητηθούν για ειδικές περιπτώσεις (μητέρες ανηλίκων, εργαζόμενοι με αποδεδειγμένη πλήρη απασχόληση και ασφαλιστική κάλυψη, χρονίως πάσχοντες, κ.ά.).
Σαφές είναι ότι η προτεινόμενη λύση θα πρέπει να ισχύσει μόνον για τους φοιτητές που θα πρωτοεγγραφούν στα Πανεπιστήμια μετά την ψήφιση της σχετικής νομοθετικής ρύθμισης. Για τους ήδη εν ενεργεία φοιτητές θα πρέπει να υπάρξουν μεταβατικές διατάξεις.

2. Συγγράμματα
Το παρόν σύστημα της διανομής ενός και μοναδικού συγγράμματος ανά μάθημα έχει στηλιτευτεί ευρύτατα ως σπάταλο, αναχρονιστικό και περιοριστικό στη διαδικασία της μάθησης. Το υπάρχον σύστημα σε μεγάλο βαθμό ευθύνεται για τη μονοπωλιακή διανομή στους φοιτητές συχνά πρόχειρων και παρωχημένων συγγραμμάτων, σε βάρος ποιοτικά καλύτερων εναλλακτικών. Σε αντικατάσταση του σημερινού συστήματος η προτιμότερη λύση θα ήταν, πέρα από την οργάνωση και λειτουργία σύγχρονων Πανεπιστημιακών Βιβλιοθηκών, η συνεχής οικονομική υποστήριξή τους για την προμήθεια αρκετών βιβλίων ανά μάθημα. Τα βιβλία αυτά είναι σκόπιμο να τα προμηθεύεται κάθε Βιβλιοθήκη σε πολλαπλά αντίτυπα, ανάλογα με τον αριθμό των φοιτητών. Χρειάζεται επίσης η οικονομική ενίσχυση των Πανεπιστημίων για την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων υπολογιστών τους. Με τον τρόπο αυτό, και με βάση μία επαρκή και σχολιασμένη βιβλιογραφία εκ μέρους των διδασκόντων, έναν οδηγό μελέτης και πλήρη ηλεκτρονική ιστοσελίδα για κάθε μάθημα, θα καταργηθεί η πλάνη της Καθηγητικής «αυθεντίας» που απορρέει από το μοναδικό σύγγραμμα και θα καταδειχθεί ο εσωτερικός διάλογος και πλουραλισμός που είναι εγγενείς στην επιστημονική γνώση.
Στο ενδιάμεσο, πρέπει να μελετηθούν και να εφαρμοστούν εναλλακτικές δυνατότητες, όπως: (α) η θέσπιση κουπονιών για την προμήθεια εκ μέρους των φοιτητών των συγγραμμάτων της επιλογής τους, (β) η μαζική προμήθεια εκ μέρους των Σχολών επαρκούς αριθμού αντιτύπων των σημαντικότερων συγγραμμάτων, με σκοπό τον δανεισμό τους στους φοιτητές για ορισμένο χρονικό διάστημα (π.χ. ένα εξάμηνο), ή (γ) ο περιορισμός της δωρεάν διανομής καινούργιων πανεπιστημιακών συγγραμμάτων στα μαθήματα κορμού και η προσφυγή σε δανεισμό των συγγραμμάτων για τα μαθήματα επιλογής. Σκοπός των προτάσεων αυτών είναι οι όποιοι εξοικονομούμενοι πόροι να διατεθούν αποκλειστικά για την επέκταση των συλλογών των Πανεπιστημιακών Βιβλιοθηκών.

3. Υπεράριθμοι φοιτητές
Η εισαγωγή υπεράριθμων φοιτητών στα Πανεπιστήμια της χώρας μέσω ειδικών εξετάσεων, μετεγγραφών από το εσωτερικό, κατατακτηρίων εξετάσεων και, ενίοτε, άνευ εξετάσεων δημιουργεί σημαντικά προβλήματα δυσλειτουργίας αλλά και παραβίασης των αρχών της ισονομίας. Συνέπειες της πρακτικής αυτής είναι η εκρηκτική αύξηση του αριθμού των φοιτητών σε Σχολές υψηλής ζήτησης (και μάλιστα του κέντρου), ερήμωση των περιφερειακών Πανεπιστημίων, δυσχέρειες στην ομαλή λειτουργία της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αίσθηση αδικίας στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο και μείωση της ποιότητας σπουδών. Μία λύση θα ήταν ο σταθερός αριθμός εισακτέων ανά Τμήμα, με όλους τους υποψήφιους φοιτητές να συμμετέχουν στις ίδιες εξετάσεις, και με διατήρηση της ίδιας ελάχιστης βαθμολογικής βάσης για όλους. Για υποψήφιους που εντάσσονται σε ευεργετικές διατάξεις να ισχύει ποσοστιαία μοριοδότηση επί της βαθμολογίας τους (π.χ. 5 ή 10%). Μοναδική εξαίρεση να αποτελούν άτομα με αναπηρίες ή πάσχοντα αποδεδειγμένα από σοβαρότατες ασθένειες, τα οποία δεν μπορούν να συμμετέχουν στις γενικές εξετάσεις εισαγωγής, και για τα οποία οργανώνονται ειδικές εξετάσεις για προκαθορισμένο ανά Τμήμα αριθμό θέσεων. Για τα παιδιά οικογενειών χωρίς οικονομικές δυνατότητες, που φοιτούν σε τόπο διαφορετικό από τον τόπο μόνιμης κατοικίας των γονέων τους, θα πρέπει να προβλεφθούν ανταποδοτικές φοιτητικές υποτροφίες στα Πανεπιστήμια στα οποία έχουν εγγραφεί. Με τη λύση αυτή καταργούνται τελείως οι μετεγγραφές, εκτός αν αποδεδειγμένα κενωθεί θέση φοιτητή στο Τμήμα υποδοχής. Ταυτόχρονα, θα καταστεί δυνατός ο εξορθολογισμός (όχι απαραιτήτως μείωση) του αριθμού εισακτέων ανά Τμήμα, δεδομένου ότι θα είναι επακριβώς γνωστός ο αριθμός αυτός και δεν θα απαιτείται η σημερινή πρακτική της τεχνητής μείωσής του στις σχετικές προτάσεις που τα Τμήματα, οι Σχολές και τα Πανεπιστήμια καταθέτουν στο ΥπΕΠΘ.

Η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητη, μεταξύ άλλων, την επέκταση των συλλογών των Πανεπιστημιακών Βιβλιοθηκών.4. Εθνικό Συμβούλιο Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης
Συνειδητοποιείται πλέον όλο και περισσότερο ότι η χάραξη μιας σύγχρονης πολιτικής για τα Πανεπιστήμια πρέπει να στηρίζεται σε μια στρατηγική ανοιχτών οριζόντων. Όσο οι άμεσες προτεραιότητες αντιμετωπίζονται αποκομμένα από τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της εκπαίδευσης σε Ελλάδα και Ευρώπη, τόσο η πρωτοβουλία και η δημιουργικότητα στην πανεπιστημιακή ζωή θα πνίγονται στη μιζέρια και τον επαρχιωτισμό.
Για τη χάραξη μιας τέτοιας πολιτικής, μακριά και πέρα από τις πιέσεις που μοιραία συνεπάγεται η διαδοχή των εκλογικών κύκλων, θα ήταν ευκταία η σύσταση, ως ανεξάρτητου συμβουλευτικού και επιτελικού οργάνου, ενός Εθνικού Συμβουλίου Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, με ολιγομελή σύνθεση. Απαρτιζόμενο από έγκριτους πανεπιστημιακούς δασκάλους της Ελλάδας και της ομογένειας και με την ευρύτερη δυνατή ακαδημαϊκή συναίνεση, το όργανο αυτό θα μπορούσε να αναδειχθεί σε προνομιακό σύμβουλο της Κυβέρνησης για θέματα καθημερινότητας (όπως π.χ. ο καθορισμός του αριθμού των εισακτέων ανά Σχολή), αλλά και μακροπρόθεσμης εκπαιδευτικής πολιτικής. Με τον τρόπο αυτό θα συμβάλλει στην αυτοδιοίκηση και αυτονομία των Πανεπιστημίων.

5. Ανάδειξη Πανεπιστημιακών Αρχών
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το υπάρχον καθεστώς ανάδειξης των Πανεπιστημιακών Αρχών αλλά και οι πρόσφατες εξαγγελίες του ΥπΕΠΘ για νέα νομοθετική ρύθμιση δεν βοηθούν στην απεξάρτηση των Πανεπιστημίων από κάθε είδους πιέσεις. Ταυτόχρονα αναπαράγουν τις πελατειακές σχέσεις που τείνουν να αναπτύσσονται μεταξύ υποψηφίων και εκλεκτόρων, και το δημοκρατικό έλλειμμα που προκύπτει από την απουσία άμεσης καθολικής συμμετοχής των φοιτητών. Παρά ταύτα, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνδιοίκηση των Πανεπιστημίων είναι μία δημοκρατική κατάκτηση που πρέπει να διαφυλαχτεί, χωρίς όμως να οδηγεί στην άλωση των Πανεπιστημιακών αρχών και διαδικασιών από εξωπανεπιστημιακές προτεραιότητες.
Σημαντικό είναι να διευκρινιστεί ο τρόπος ορισμού των φοιτητών εκλεκτόρων, οι οποίοι σήμερα δεν εκλέγονται από το σύνολο του φοιτητικού πληθυσμού αλλά επιλέγονται από τις φοιτητικές παρατάξεις, ανάλογα με τα ποσοστά που έλαβαν στις αμέσως προηγούμενες φοιτητικές εκλογές. Μία αντιμετώπιση του δημοκρατικού αυτού ελλείμματος θα ήταν η διενέργεια εκλογών για τους εκλέκτορες φοιτητές, ταυτόχρονα και παράλληλα με τις φοιτητικές εκλογές για την ανάδειξη των Διοικητικών Συμβουλίων των Φοιτητικών Συλλόγων. Αυτό θα εφαρμόζεται ειδικά τις χρονιές που προβλέπεται από τον νόμο η διενέργεια εκλογών για την ανάδειξη Διοικήσεων Πανεπιστημίων, Σχολών και Τμημάτων. Στις εκλογές αυτές θα ψηφίζουν όλοι οι φοιτητές. Για να διασφαλιστεί, μάλιστα, η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή των φοιτητών, θα μπορούσε να μελετηθεί ένας αλγόριθμος, σύμφωνα με τον οποίο όσο μικρότερη είναι η συμμετοχή των φοιτητών στις εκλογές για την ανάδειξη των εκλεκτόρων τους τόσο μικρότερο θα είναι και το ποσοστό συμμετοχής των εκλεκτόρων τους στο εκλεκτορικό σώμα για την ανάδειξη των Διοικητικών Αρχών των Πανεπιστημίων (ανεξάρτητα από την προσέλευση των φοιτητών στις ανωτέρω εκλογές, το ποσοστό συμμετοχής των εκλεκτόρων τους στο εκλεκτορικό σώμα δεν θα μπορεί να πέφτει κάτω από ένα ελάχιστο όριο). Η Επιτροπή εναλλακτικά θεωρεί ότι, αντί για εκλογή εκλεκτόρων, θα μπορούσε να ισχύσει καθολική ψηφοφορία των φοιτητών την ημέρα διεξαγωγής των εκλογών για την ανάδειξη των Διοικήσεων Πανεπιστημίων, Σχολών και Τμημάτων, σε ξεχωριστή κάλπη και αναγωγή των αποτελεσμάτων στο ποσοστό συμμετοχής τους. Και στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να ισχύσει ο αλγόριθμος που αναφέρθηκε παραπάνω.

6. Δομή βαθμίδων μελών ΔΕΠ, εκλογές και υπηρεσιακή κατάσταση μελών ΔΕΠ
Το τελευταίο διάστημα επανέρχονται συχνά στα ΜΜΕ πληροφορίες για τη μείωση, μέσω συγχώνευσης, των βαθμίδων των μελών ΔΕΠ ή ακόμα και την επαναφορά της έδρας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ισχύουσα δομή δεν δημιουργεί προβλήματα, ενώ ταυτόχρονα δίνει τη δυνατότητα σε νέους και δυναμικούς επιστήμονες, μέσω του επιστημονικού και εκπαιδευτικού έργου τους, να προσδοκούν σε εξέλιξη μέχρι την ανώτατη βαθμίδα. Η επαναφορά της έδρας θα αποτελούσε κραυγαλέα οπισθοδρόμηση προς ένα απαρχαιωμένο καθεστώς. Πέραν αυτού, θα πρέπει να αποφεύγονται συχνές αλλαγές στους κανόνες εξέλιξης του προσωπικού που ανατρέπουν τον προγραμματισμό τους.
Υπάρχει, όμως, προβληματισμός ως προς τη διαδικασία εκλογής στις διάφορες βαθμίδες και τη λανθασμένη νοοτροπία που τείνει να κυριαρχήσει. Σύμφωνα με αυτήν, η κρίση για εξέλιξη των μελών ΔΕΠ συνιστά μια εξασφαλισμένη και διεκπεραιωτική διαδικασία. Πιο συγκεκριμένα, η Επιτροπή εξέτασε σκέψεις που αφορούν στη συγκρότηση των Εκλεκτορικών Σωμάτων και των Τριμελών Εισηγητικών Επιτροπών με πρόβλεψη για υποχρεωτική συμπλήρωσή τους με έγκριτους εξωτερικούς κριτές (εκτός Τμήματος, Πανεπιστημίου ή ακόμα και Ελλάδος). Στη συγκρότηση μάλιστα των εκλεκτορικών σωμάτων για εκλογή σε θέση Καθηγητή πρώτης βαθμίδας, σκόπιμη θα ήταν η υποχρεωτική συμμετοχή έγκριτων Πανεπιστημιακών του εξωτερικού.
Συζητήθηκε επίσης η συμβουλευτική για το Εκλεκτορικό Σώμα τεκμηρίωση της αναγνώρισης του επιστημονικού έργου των υποψηφίων και μέσω συστατικών επιστολών, όπου αυτό είναι δυνατόν, από έγκριτους διεθνείς ερευνητές στο αντικείμενο των υποψηφίων (πρακτική που ακολουθείται ήδη σε ορισμένα Τμήματα ελληνικών Πανεπιστημίων και παγίως σε καλά Πανεπιστήμια του εξωτερικού).
Επιπλέον, σκόπιμη θα ήταν η θέσπιση ακαδημαϊκών κινήτρων και για τους Καθηγητές της πρώτης βαθμίδας, προκειμένου να συνεχίζουν να παράγουν υψηλής στάθμης ερευνητικό και διδακτικό έργο. Παράδειγμα θα μπορούσε να είναι η θεσμοθέτηση τιμητικών Ακαδημαϊκών θέσεων, στις οποίες, ύστερα από πρόταση του Εθνικού Συμβουλίου Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης και αυστηρή κρίση, να εκλέγονται Καθηγητές για ένα καθορισμένο διάστημα (π.χ. πενταετία). Τέλος, πρέπει να αντιμετωπιστεί και η αλλαγή της υπηρεσιακής κατάστασης των μελών ΔΕΠ, έτσι ώστε οι σημερινοί Πανεπιστημιακοί πλήρους απασχόλησης να μετατραπούν σε πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, με ταυτόχρονη, βέβαια, σημαντική αύξηση των αποδοχών τους. Όσοι δεν επιθυμούν να ενταχθούν σε αυτή τη ρύθμιση, αυτοί μόνον θα μπορούν να διατηρούν εξωπανεπιστημιακή απασχόληση, με μειωμένες όμως αποδοχές από τη μερική απασχόλησή τους στο Πανεπιστήμιο.

7. Πανεπιστημιακό Άσυλο
Εδώ και χρόνια, είναι διάχυτη η πεποίθηση στην Πανεπιστημιακή κοινότητα ότι το θεσμικό πλαίσιο προστασίας του Πανεπιστημιακού ασύλου στην πράξη δυσλειτουργεί. Είναι επίσης έντονη η αίσθηση ότι, ούτε το ΥπΕΠΘ ούτε οι Πανεπιστημιακές αρχές τολμούν να λάβουν τις απαραίτητες γενναίες αποφάσεις. Ζητούμενο είναι η πραγματική προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας και της ομαλής Πανεπιστημιακής λειτουργίας, που συστηματικά πλέον καταλύονται ανεξέλεγκτα στο όνομα του ίδιου του ασύλου. Έτσι, θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα παραβιάζονται, πανεπιστημιακές εκδηλώσεις διαλύονται, πολύτιμες υποδομές καταστρέφονται. Το Πανεπιστημιακό άσυλο θα πρέπει καταρχήν να οριοθετηθεί ώστε να υπηρετείται με τρόπο ουσιαστικό το υφιστάμενο δημοκρατικό κεκτημένο.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν είναι απαραίτητη η αλλαγή του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου: αρκεί η αποτελεσματική φύλαξη του Πανεπιστημίου να ανατεθεί σε πανεπιστημιακούς φύλακες, οι οποίοι θα έχουν καθεστώς υπαλλήλου και θα υπάγονται απευθείας στον εκλεγμένο Πρύτανη.
Πάντως, για να αντιμετωπιστούν τα σημερινά προβλήματα, θα μπορούσε να διευρυνθεί η υφιστάμενη Επιτροπή Ασύλου από τριμελή σε πενταμελή, ώστε να συμπεριλάβει εκτός από τον Πρύτανη, τον εκπρόσωπο μελών ΔΕΠ και τον εκπρόσωπο των φοιτητών, και δύο Αντιπρυτάνεις. Υπό τη νέα της σύνθεση η Επιτροπή Ασύλου προτείνεται να λειτουργεί σύμφωνα με τους ισχύοντες γενικούς κανόνες για τη λειτουργία των διοικητικών οργάνων (πλειοψηφία των παρόντων με ελάχιστη απαρτία τριών).

8. Oικονομικά Ζητήματα των Πανεπιστημίων και των Πανεπιστημιακών
Η Επιτροπή θεωρεί τα οικονομικά των Πανεπιστημίων ως ένα από τα μείζονα προβλήματα. Δεν νοείται δημόσια και δωρεάν Πανεπιστημιακή εκπαίδευση χωρίς επαρκή χρηματοδότηση από τη μία πλευρά, και χωρίς χρηστή και επαγγελματική διαχείριση των οικονομικών πόρων από την άλλη. Έτσι, ο προτεινόμενος από πολλές πλευρές επαγγελματίας οικονομικός διαχειριστής («μάνατζερ») στα Πανεπιστήμια, υπό την άμεση όμως εποπτεία του αντίστοιχου Αντιπρύτανη Oικονομικού Προγραμματισμού και Ανάπτυξης και με πλήρη λογοδοσία στη Σύγκλητο του Ιδρύματος, θεωρείται ως μία θετική προοπτική που πρέπει περαιτέρω να εξεταστεί. Επίσης, η φορολογική απαλλαγή του εισοδήματος των Πανεπιστημίων (όπως συμβαίνει στο εξωτερικό) θα αποτελούσε σημαντική διευκόλυνση για τη μερική αυτονόμηση των Πανεπιστημίων από την οικονομική εξάρτηση την οποία σήμερα υφίστανται.
Σημειώνεται ιδιαιτέρως ότι οι οριακές – για μια αξιοπρεπή διαβίωση – αμοιβές των Πανεπιστημιακών και οι χαμηλές συντάξεις τους αποτελούν πλέον ισχυρό αντικίνητρο τόσο για όσους Έλληνες Πανεπιστημιακούς του εξωτερικού θα ήθελαν να υποβάλουν υποψηφιότητα για θέση ΔΕΠ στην Ελλάδα, όσο και για όσους μεταπτυχιακούς φοιτητές ελληνικών Πανεπιστημίων θα ήθελαν να επιδιώξουν ακαδημαϊκή σταδιοδρομία.

9. Oικονομικά Ζητήματα των Φοιτητών
Τα τελευταία χρόνια η αύξηση του κόστους ζωής έχει επηρεάσει αρνητικά τους φοιτητές που δεν έχουν οικονομικές δυνατότητες. Oι φοιτητές που προέρχονται από τα ασθενέστερα εισοδηματικά στρώματα θα πρέπει να ενισχύονται με υποτροφίες (με την υποχρέωση, για παράδειγμα, των υποτρόφων φοιτητών για επιτυχή εξέταση σε σημαντικό αριθμό μαθημάτων κάθε έτους). Στις επί μέρους Σχολές και Τμήματα θα πρέπει να ιδρυθούν υπηρεσίες υποδοχής των πρωτοετών φοιτητών, ανεξάρτητες από τις Γραμματείες, με επαρκές και εκπαιδευμένο προσωπικό, ώστε να γίνεται ομαλότερα η μετάβαση από τη Λυκειακή στην Πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Oι ίδιες υπηρεσίες θα έχουν συμβουλευτικό ρόλο σε θέματα στέγασης, ενημέρωσης για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των φοιτητών, ανεύρεσης εργασίας μέσα στο Πανεπιστήμιο (π.χ. εργασία στη Βιβλιοθήκη) και τυχόν ψυχολογικής και κοινωνικής υποστήριξης.

Συνοψίζοντας:
Η μεταρρύθμιση στην Πανεπιστημιακή εκπαίδευση καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική από τις τελευταίες εξελίξεις σε επίπεδο Ευρώπης. Μετά την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) στην υπόθεση Valentina Neri κατά Ιταλίας (2003), η χώρα μας θα αναγκασθεί να αναγνωρίσει και τυπικά τίτλους σπουδών που χορηγούν κοινοτικά πανεπιστήμια τα οποία, με ποικίλες επωνυμίες («κολέγια», «κέντρα ελεύθερων σπουδών» κ.ά.), λειτουργούν αμφίβολης ποιότητας παραρτήματα στην Ελλάδα. Από την άλλη –και αυτό είναι ίσως ακόμη σημαντικότερο– τα επόμενα τρία χρόνια, η Ελλάδα δεν θα μπορεί, επικαλούμενη το άρθρο 16 του Συντάγματος, να εμποδίσει την εγκατάσταση κοινοτικών Πανεπιστημίων στο έδαφός της.
Eν όψει αυτών των εξελίξεων, για να μην βρεθούν προ τετελεσμένων γεγονότων, όλοι οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει, κοιτώντας μπροστά, να αγωνιστούν για τη μεταρρύθμιση του δημόσιου Πανεπιστημίου και, ταυτόχρονα, να μελετήσουν το οργανωτικό και ρυθμιστικό πλαίσιο του Πανεπιστημίου της «επόμενης ημέρας», εξασφαλίζοντας την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Η Επιτροπή ελπίζει ότι οι παρούσες προτάσεις της θα αποτελέσουν πηγή γόνιμου προβληματισμού για την πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και την πολιτεία. Ταυτόχρονα θα είναι και αφορμή για περαιτέρω εμβάθυνση και επεξεργασία. Τόσο η ίδια όσο και τα μέλη της ατομικά επιφυλάσσονται να συμμετάσχουν εκ νέου στη σχετική συζήτηση, αν οι συνθήκες είναι κατάλληλες.


Αρχή της σελίδας