ΘEΜΑΤΑ

ΘEΜΑΤΑ

O Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος B΄
Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

Eκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Π.O.Σ.Δ.Ε.Π.
Eκλογές για την ανάδειξη των νέων Πρυτανικών Aρχών
O BOTANIKOΣ KHΠOΣ TOY ΠANEΠIΣTHMIOY AΘHNΩN
Πρόγραμμα Bιβλιοθηκών
Mεγάλη συμβολή στην εδραίωση του Πανεπιστημίου
Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας
H Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή
Tο Iστορικό Aρχείο Tου Πανεπιστημίου Aθηνών
Aνανεώνεται λειτουργικά και αισθητικά ο ιστότοπος του Πανεπιστημίου
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές
Oδηγίες για τη νέα γρίπη Α (Η1Ν1) για φοιτητές, Δ.Ε.Π. και λοιπό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών
Tο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών
Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Α(Η1Ν1)
Hμερίδα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών με θέμα: «Η κατάσταση στον Ασωπό»
Eλληνικοί υγροβιότοποι διεθνούς σημασίας
Tο «χρονολόγιο» του Πανεπιστημίου Aθηνών
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας
Tο Παλαιστινιακό ζήτημα
Tο Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
Mία νέα συνιστώσα εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι Βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση και η ανακαίνιση της πίσω πτέρυγας του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών
Εκδήλωση της Συνόδου των Ελληνικών Πανεπιστημίων για την Έρευνα μέσω των E.Λ.K.E.
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (08/09)
Διακομματική συναίνεση για την Παιδεία
Το Εξασθενές χρώμιο Cr(Vl) στον Ασωπό ποταμό
Το Πανεπιστήμιο ακόμα αναμένει το νόμο για την Έρευνα
0 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Επίτιμος Διδάκτωρ
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Απολογισμός έργου του Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου
Το Πανεπιστήμιο και η προστασία του Περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές
Το ΟΧΙ της πανεπιστημιακής κοινότητας στους κατακτητές
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (07/08)
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Εβδομάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων
Παλαιό Χημείο
Φάκελος Υγεία
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Πώς βλέπουν οι πρωτοετείς φοιτητές το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ημερίδα για το Περιβάλλον και την Υγεία
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Aνασυγκροτούνται και εκσυγχρονίζονται οι Bιβλιοθήκες
Mέλη του Πανεπιστημίου στον αγώνα της απελευθέρωσης
Δημοτικές Eκλογές 2006
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (06/07)
ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ: Μια διαδρομή στον χρόνο και στη σκέψη
Quo vadis Universitas?
H αξιοποίηση και διαχείριση της ακίνητης περιουσίας
Tα μεγάλα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tα Eκτυπωτικά Kέντρα του Πανεπιστημίου Aθηνών
H Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών
Φοιτητικές εκλογές 2006
Το νέο κτήριο του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας
H Bιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής
Φυσικό αέριο στην Πανεπιστημιούπολη
Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tο Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Αρεταίειο Νοσοκομείο: το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Τιμητική εκδήλωση για τους αριστεύσαντες φοιτητές
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών τίμησε για 5η χρονιά τα αφυπηρετούντα μέλη του
100 χρόνια προσφοράς του Aιγινητείου Nοσοκομείου
H ζωή στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή (2005)
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών στην "Eβδομάδα Eπιστήμης και Tεχνολογίας"
Tα Eρευνητικά Πανεπιστημιακά Iνστιτούτα του Πανεπιστημίου Aθηνών
Έκθεση για τα Kέντρα του Eλληνισμού στο Πολιτιστικό Kέντρο «K. Παλαμάς»
Σχολή Θετικών Eπιστημών: 1904-2004
Oι ισχυροί δεσμοί του Πανεπιστημίου Aθηνών με την Kύπρο
H μαύρη επέτειος της 21ης Aπριλίου
Tο νέο Σύνταγμα της Eυρώπης
Δώρο "άδωρο" η περιουσία από τα Kληροδοτήματα
Πανεπιστημιακό Γενικό Nοσοκομείο "Aττικόν"
Nέοι χώροι μελέτης για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χρηματοδοτούμενα έργα στο Πανεπιστήμιο
Tο νέο πολιτιστικό κέντρο - εντευκτήριο στο κτήριο «K. Παλαμάς»
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Tο μήνυμα του Πολυτεχνείου σήμερα
Tο Eυγενίδειο Θεραπευτήριο
του Πανεπιστημίου Aθηνών

Oι νέες υπερσύγχρονες φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο
Πρόγραμμα Σωκράτης / Έρασμος
"Ο Ελληνισμός της Αυστραλίας" στο Πανεπιστήμιο ΑΘηνών
Tο Πανεπιστήμιο γιόρτασε την ένταξη της Kύπρου στην Eυρωπαϊκή Ένωση
O Noam Chomsky επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών
Tελικό Σχέδιο Aνάν
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tο Aρχαιολογικό Πάρκο της Πανεπιστημιούπολης
Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών
Eθνικές Eκλογές 7ης Mαρτίου 2004
"Aττικό" Nοσοκομείο Xαϊδαρίου
Tα Mουσεία του Πανεπιστημίου Aθηνών
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oι υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Aθηνών για όλα τα μέλη του
Σύγχρονες φοιτητικές εστίες με όλες τις ανέσεις
Eυεργέτες και δωρητές του Πανεπιστημίου Aθηνών
Xρήσιμος οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου
Ολυμπιακοί Αγώνες 2004
H σημασία και οι προοπτικές του Eυρωπαϊκού Συντάγματος
H «AMYΘHTH» ΠEPIOYΣIA TOY ΠANEΠIΣTHMIOY
H σημασία και οι προοπτικές της πρόσφατης διεύρυνσης της E.E.
O Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Aθηνών Kωστής Παλαμάς
Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου
H αξιολόγηση δεν είναι πανάκεια
H πρακτική άσκηση των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Oι Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Aθηνών
Yποτροφίες σε φοιτητές και πτυχιούχους
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973
H «Iστορία της Γραφής» από το 3000 π.X. μέχρι σήμερα
Ελληνικά Πανεπιστήμια
O χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας

Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
(Παλαιό Πανεπιστήμιο)

"ΤΕΧΝΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ"
Συμπόσιο και δρώμενα για τη Νεοελληνική σάτιρα

ΠAΛAIO XHMEIO
Aνακαινίζεται το κτήριο του Παλαιού Xημείου

"TEXNΩN EΠIΣKEΨIΣ"
Kαλλιτεχνικές εκδηλώσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο

Aνακαινίζεται το κινηματοθέατρο
της Πανεπιστημιακής Λέσχης

Πανεπιστημιούπολη
Πέντε μεγάλα έργα αλλάζουν την εικόνα

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Πανεπιστημιακή Λέσχη
80 χρόνια προσφοράς στους φοιτητές

Pυθμίσεις για τα Πανεπιστήμια
Mεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Mέλη Δ.E.Π. στον ευρύτερο Δημόσιο Tομέα
Aιμοδοσία ή Aιμορραγία;

Το Περιβάλλον και η προστασία του

15/2/2007
Επιμέλεια: Δ. Αντωνίου
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Το Περιβάλλον και η προστασία του

Κλιματικές αλλαγές: η φύση απαντά
στην αλόγιστη ανθρώπινη δράση

«Το περιβάλλον είναι το σπίτι μας», συνηθίζουμε να λέμε. Ένα σπίτι όμως, το οποίο ο άνθρωπος με τις δραστηριότητές του κάθε άλλο παρά ευπρεπισμένο διατηρεί. Η ανθρώπινη δραστηριότητα ανέκαθεν επηρέαζε το περιβάλλον. Από τη στιγμή που ο άνθρωπος ξεχέρσωσε το πρώτο κομμάτι γης για να το καλλιεργήσει, από τη στιγμή που διαδόθηκε η χρήση φωτιάς, από τη στιγμή που άρχισε η εκμετάλλευση πηγών ενέργειας. Για πολλούς αιώνες, η φύση κατάφερνε να απορροφά τις συνέπειες των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, να επανορθώνει σε σημαντικό βαθμό τις αρνητικές επιδράσεις. Ωστόσο, η βιομηχανική επανάσταση και τα συνακόλουθά της, η αύξηση του πληθυσμού, η αλλαγή του τρόπου ζωής, η επικράτηση της κατανάλωσης, η αλόγιστη εκμετάλλευση φυσικών πόρων, ανέτρεψαν άρδην την ισορροπία αιώνων. «Η φύση εκδικείται», συνηθίζουμε να λέμε, περιγράφοντας τις καταστροφικές επιπτώσεις όλων αυτών των δραστηριοτήτων. Η φύση δεν εκδικείται, απλά δεν αντέχει άλλο, έχουν ξεπεραστεί τα όρια επανορθωτικής δράσης στις καταστροφικές ανθρώπινες ενέργειες. Το «Καποδιστριακό» εγκαινιάζει σειρά δημοσιευμάτων σχετικά με το περιβάλλον. Ως πρώτο θέμα της σειράς επελέγη αυτό των κλιματικών αλλαγών, οι οποίες κυριάρχησαν στην επικαιρότητα το τελευταίο διάστημα, λόγω του ιδιαίτερα ήπιου χειμώνα που διανύουμε έως τώρα εφέτος. Θα ακολουθήσουν δημοσιεύματα σχετικά με άλλες παραμέτρους που άπτονται της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον, όπως οι υδάτινοι πόροι, τα δάση, κ.ά.


Η παγκόσμια θέρμανση, που παρατηρείται από τη βιομηχανική επανάσταση και μετά, οφείλεται στην αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτωνΤο «Καποδιστριακό» φιλοξενεί σήμερα συνέντευξη του Ακαδημαϊκού, Καθηγητού του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Προέδρου του Δ.Σ. του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Χρήστου Ζερεφού για το θέμα των κλιματικών αλλαγών, τις ευθύνες του ανθρώπου γι' αυτές και για το τι μπορεί να γίνει, προκειμένου να αντιστραφεί η κατάσταση.

-Κύριε Καθηγητά, εφέτος διανύσαμε έναν εξαιρετικά ήπιο χειμώνα, με κλιματολογικές συνθήκες ασυνήθιστες για την εποχή. Αποτελεί επιβεβαίωση των προειδοποιήσεων που από χρόνια έχουν γίνει από την Επιστημονική Κοινότητα για τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών;

Ο ήπιος χειμώνας που διανύουμε εφέτος, μέχρι τώρα τουλάχιστον, θα συνέβαινε ούτως ή άλλως. Απλώς μπορεί να μην ήταν τόσο ήπιος. Διότι η ατμόσφαιρα βρίσκεται σε ένα στάδιο αποσταθεροποιημένο, η σύστασή της έχει διαταραχθεί. Αποτέλεσμα είναι ότι το κλίμα διαταράχθηκε συνολικά. Αν ένα ακραίο γεγονός παλαιότερα συνέβαινε μία φορά στα 50 χρόνια, τώρα συμβαίνει πιο συχνά. Αυτό είναι ένα σημείο που μπερδεύει τους μη ειδικούς στις πλανητικές αλλαγές. Περιμένουν να δουν φαινόμενα πρωτόγνωρα και αυτά που περιμένουν τα εμφανίζουν ως δικαιολογία για να υποστηρίξουν ότι αυτά που βλέπουμε συνέβησαν και στο παρελθόν, δημιουργώντας δυσπιστία ως προς τον ανθρώπινο παράγοντα. Αλίμονο αν αρχίσουμε να βλέπουμε πρωτόγνωρα πράγματα. Μέσα στα 3 δισεκατομμύρια χρόνια ιστορίας της η ατμόσφαιρα έχει περάσει μέσα από ακραίες και εξαιρετικές καταστάσεις. Ακραίες διότι συμβαίνουν κάθε 50 ή 100 χρόνια. Δυστυχώς, η συχνότερη εμφάνιση τέτοιων καταστάσεων τα τελευταία 20 χρόνια είναι τόσο εντυπωσιακή, ώστε εμείς που ασχολούμαστε με τις πλανητικές μεταβολές είμαστε έκπληκτοι από την τόσο μεγάλη διακύμανση όλων των ατμοσφαιρικών παραμέτρων. Συγκεκριμένα, το διοξείδιο του άνθρακα τις τελευταίες δεκαετίες παρουσιάζει εντυπωσιακή αύξηση, σχεδόν μονότονη. Εκτίναξε τις τιμές του από 250 μονάδες που είχε στις αρχές του 20 ού αιώνα, στις 400 μονάδες σήμερα. Στα προηγούμενα 600 χρόνια οι διακυμάνσεις τού διοξειδίου του άνθρακα στο μέγιστο δεν υπερέβησαν τις 300 μονάδες. Όχι μόνο το διοξείδιο του άνθρακα, αλλά αντίστοιχες μεταβολές ισχύουν και σε άλλα αέρια, που καθορίζουν τη θερμική ισορροπία του πλανητικού μας συστήματος. Η ισορροπία αυτή υπάρχει ανάμεσα στην ατμόσφαιρα, την υδρόσφαιρα, την κρυόσφαιρα, τη βιόσφαιρα και τις χρήσεις και μεταβολές της γεώσφαιρας. Οποιαδήποτε μεταβολή σε μία από αυτές τις «σφαίρες», συνεπάγεται αντίστοιχες μεταβολές στις άλλες και η ισορροπία διατηρείται μόνο όταν οι διαταράξεις μπορούν να απορροφηθούν από το υφιστάμενο σύστημα. Δυστυχώς, έχουμε ξεπεράσει αυτό το στάδιο διότι και τα ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνουν και η σύσταση της ατμόσφαιρας έχει αλλάξει όσο ποτέ και ο υδροφόρος ορίζοντας υποχωρεί παγκοσμίως και η κρυόσφαιρα το ίδιο και η βιοποικιλότητα το ίδιο.

-Ποιες είναι οι ανθρώπινες δραστηριότητες που επηρεάζουν αυτές τις μεταβολές;

Είναι πολύ συγκεκριμένες: η αλλαγή των χρήσεων γης, η αποψίλωση των δασών, η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, η απουσία στρατηγικής στη χρήση πόσιμου ύδατος, η ανεπαρκής στρατηγική για μεταφορά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο τρόπος ζωής της κοινωνίας του 20ού και 21ου αιώνα και πολλές άλλες.

-Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί είναι, τελικά, μη αναστρέψιμη ή μπορούν να γίνουν κάποια πράγματα για να διορθωθεί;

Επειδή τα αέρια του θερμοκηπίου ζουν αρκετές δεκαετίες στην ατμόσφαιρα (για παράδειγμα το διοξείδιο του άνθρακα έχει 100 χρόνια «χρόνο ζωής»), απαιτούνται επείγουσες και επιτακτικές δράσεις. Μπορεί να επανέλθει το σύστημα αν όχι στην προηγούμενη, σε μια νέα ισορροπία τις προσεχείς δεκαετίες, θα πρέπει να σταματήσει η αποψίλωση των δασών και να επιτευχθεί απεξάρτηση από το πετρέλαιο και τον άνθρακα κατά σημαντικό ποσοστό και όχι στα όρια που τίθενται με τη συνθήκη του Κιότο. Τα ποσοστά αυτά είναι «ασπιρίνες». Απαιτούνται δρακόντεια μέτρα για την επιβίωση του πλανήτη. Οι ανά τον κόσμο ηγέτες να το καταλάβουν και να σταματήσουν το παιχνίδι στα «χρηματιστήρια ρύπων» και τις άλλες δράσεις, που απλά μεταθέτουν τη λύση για αργότερα. Σήμερα υπάρχει τεχνολογία για την εφαρμογή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την αντικατάσταση του 40% και πλέον της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα. Και η ενέργεια του υδρογόνου, ακόμα και η χρήση, υπό προϋποθέσεις και σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη, της πυρηνικής ενέργειας, να υποκαταστήσουν επειγόντως το πετρέλαιο και τον άνθρακα. Έχω ένα ρητό που προτείνω: «απεξάρτηση τώρα από πετρέλαιο και άνθρακα, εμπρός για τα νέα ενεργειακά Εμιράτα».


Winter (DJF) averaged-mean Mediterranean precipitation anomalies (with respect to 1961-1990) from 1500 to 2002, defined as the average over the land area 10°W to 40°E and 35°N to 47°N (thin black line). The values for the period 1500 to1900 are reconstructions (Pauling et al., 2005); data from 1901 to 2002 are derived from Mitchell et al. (2004) and Mitchell and Jones (2005). The thick black line is a 30-year smooth ‘minimum slope' constraint (mean squared error, MSE=0.856) calculated according to Mann (2004). The dashed horizontal linesare the 2 standard deviations of the period 1961-1990. The driest and the wettest Mediterranean winters for the reconstruction and the full period are denoted.

Πηγή: Elsevier (2006)

-Ειδικότερα για τη χώρα μας, υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες παρατηρήσεις;

Για την Ελλάδα, η λειψυδρία που μας χτύπησε φέτος, ήρθε να συμπληρώσει το ούτως ή άλλως εξελισσόμενο πρόβλημα κάτω από τα πόδια μας, εκείνο της υποβάθμισης του υδροφόρου ορίζοντα. Στη Μεσόγειο τις τελευταίες δεκαετίες μειώθηκε σημαντικά το ποσοστό ύδατος και οι βροχοπτώσεις. Φέτος είναι η δεύτερη φορά μέσα σε 15 χρόνια, που θα αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της λειψυδρίας που έπληξε την περιοχή μας. Ανάλογη κατάσταση βιώσαμε το 1989-1990. Θα πρέπει όλοι μας να προετοιμαστούμε για εξοικονόμηση ύδατος και καλό θα είναι να μάθουμε να ζούμε με την προοπτική μεγαλύτερης μεταβλητότητας του καιρού αλλά και να προφυλασσόμαστε από ακραία καιρικά φαινόμενα. Το δεδομένο ήπιο κλίμα της Ελλάδας δεν θα πρέπει να θεωρείται ως δεδομένο. Πιστεύω ότι σύντομα θα βγουν ανέκδοτα για τον καιρό, όπως στην Αγγλία, όπου συνηθίζουν να λένε: «αν δεν σου αρέσει ο καιρός στο Λονδίνο, μη στεναχωριέσαι. Αύριο θα αλλάξει».


Οικολογία, Περιβάλλον και Δίκαιο

Του καθηγητή Ι. Καράκωστα,
Αντιπρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών

Το Περιβάλλον και η προστασία του από τις καταστροφικές επιδράσεις της τεχνολογικής προόδου, της απρογραμμάτιστης οικονομικής ανάπτυξης και του σύγχρονου καταναλωτικού τρόπου ζωής, αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής επεξεργασίας, τόσο των θετικών επιστημών, που μελετούν τη σύσταση, τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των στοιχείων του, όσο και των κοινωνικών επιστημών, που ασχολούνται, κυρίως, με τη σχέση του ανθρώπου προς το φυσικό και τεχνητό Περιβάλλον, αλλά και νομικής ρύθμισης, μέσω κανόνων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, η προστασία τού Περιβάλλοντος έχει αναχθεί σε μείζον πολιτικό ζήτημα, συνυφασμένο με τις πολιτικές επιλογές και σε άλλους τομείς, όπως η οικονομία, η ανάπτυξη και η απασχόληση. Η ανάγκη αποτελεσματικής αντιμετώπισης των οξύτατων περιβαλλοντικών ζητημάτων, όπως είναι οι κλιματικές μεταβολές, προκαλεί έντονο κοινωνικό προβληματισμό, καθώς έχει καταστεί πλέον κοινή συνείδηση η ζωτική ανάγκη για ένα βιώσιμο, ισορροπημένο και καλαίσθητο περιβάλλον. Η ολοένα αυξανόμενη χρήση και συχνά κατάχρηση των περιβαλλοντικών αγαθών, όπως ο αέρας, η θάλασσα, τα ρέοντα ύδατα, οι ενεργειακοί πόροι, οδήγησε, έστω και με καθυστέρηση, στην οδυνηρή διαπίστωση, ότι τα αγαθά αυτά δεν είναι ούτε ανεξάντλητα ούτε απρόσβλητα και ότι δεν είναι επιτρεπτή η αντιμετώπισή τους ως απλών εργαλείων στα χέρια του ανθρώπου, ο οποίος μπορεί να τα χρησιμοποιεί αλόγιστα για την ικανοποίηση των πραγματικών ή πλασματικών αναγκών του. Η συνεχής, άπληστη και απρογραμμάτιστη επέμβαση στο περιβάλλον διαταράσσει την ισορροπία ανάμεσα στους ζωντανούς οργανισμούς και στο ζωτικό τους χώρο, διατάραξη που μπορεί να φτάσει ως την πλήρη κατάλυση των αλληλένδετων βιολογικών ισορροπιών.

Η συνολική θεώρηση του περιβαλλοντικού προβλήματος οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η απαίτηση σεβασμού προς το περιβάλλον, τόσο αυτοτελώς, όσο και ως έκφανση της απαίτησης σεβασμού και προστασίας της ζωής και της αξίας του ανθρώπου, ο οποίος είναι υπεύθυνος αλλά και τελικός αποδέκτης των σημαντικότερων προσβολών του, δεν αποτελεί ένα απλό σύνθημα, προσφερόμενο για πολιτική εκμετάλλευση αλλά προϋπόθεση για την επιβίωση του ανθρώπου και τη διατήρηση της υγείας του, όπως και για τη διασφάλιση της αξιοπρέπειάς του, απόρροια της οποίας αποτελεί η αξίωση για ποιότητα ζωής.


4+1 ερωτήσεις για τις κλιματικές αλλαγές

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συντάξει ένα εκλαϊκευμένο κείμενο με τη μορφή ερωτήσεων - απαντήσεων, απευθυνόμενο σε όλους τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σκοπό την ευαισθητοποίηση τους απέναντι στο θέμα των κλιματικών αλλαγών.

-Παλιότερα δεν αποκαλούσαμε την αλλαγή του κλίματος «παγκόσμια θέρμανση»; Υπάρχει κάποια διαφορά ανάμεσα στους δυο όρους;

Αν και ο όρος «παγκόσμια θέρμανση» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για να περιγράψει την αυξανόμενη θερμοκρασία στην επιφάνεια της γης, δεν επαρκούσε για να συμπεριλάβει όλες τις συνέπειες που θα προέκυπταν από αυτή τη «θέρμανση», όπως είναι οι καταιγίδες, οι πλημμύρες, οι ξηρασίες και τα κύματα καύσωνα. Έτσι, σήμερα προτιμάται ο όρος «κλιματικές αλλαγές», ο οποίος περιλαμβάνει τόσο την ίδια τη θέρμανση, όσο και όλες τις συνέπειές τους.

-Είναι δυνατόν να κάνουμε λάθος όσον αφορά τις κλιματικές αλλαγές; Μπορούμε να εμπιστευθούμε όσους μας λένε ότι, σύμφωνα με τα επιστημονικά στοιχεία, το κλίμα αλλάζει εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων;

Νέα και περισσότερο αξιόπιστα στοιχεία μάς προειδοποιούν ότι η παγκόσμια θέρμανση, που παρατηρείται από τη βιομηχανική επανάσταση και μετά, οφείλεται στην αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Μια καλή σύνοψη των σημερινών γνώσεων παρουσιάστηκε στο διεθνές Συνέδριο «Αποφεύγοντας την επικίνδυνη αλλαγή του κλίματος» που διοργανώθηκε το Φεβρουάριο του 2005 στο Exeter του Η.Β. (www.stabilisation2005.com). Τα εξελισσόμενα μοντέλα στους υπολογιστές, τα αυξανόμενα στοιχεία για την αύξηση της θερμοκρασίας, η συχνότερη εμφάνιση ακραίων μετεωρολογικών και άλλων φαινομένων συνάδουν με τις επιστημονικές προβλέψεις για την αλλαγή του κλίματος. Επιπλέον, η μοντελοποίηση δείχνει ότι οι θερμοκρασίες θα συνεχίσουν ν' αυξάνονται κατά τον 21ο αιώνα, επηρεάζοντας τη φύση και την ανθρωπότητα. Σημείο-σταθμός για την επικοινωνία των επιστημόνων που ασχολούνται με το κλίμα υπήρξε η συγκρότηση της Διακυβερνητικής Ομάδας για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC) από τα Ηνωμένα Έθνη το 1988. Η IPCC συγκεντρώνει εκατοντάδες επιστήμονες, οι οποίοι αξιολογούν και αναθεωρούν ομότιμα μελέτες και άλλες σχετικές πληροφορίες, ώστε να γνωρίσουν καλύτερα τις κλιματικές αλλαγές και να συντάξουν εκθέσεις. Έως σήμερα, η IPCC έχει δημοσιεύσει μέχρι στιγμής τρεις σημαντικές εκθέσεις, το 1990, το 1995 και το 2001. Η επόμενη μεγάλη έκθεση αναμένεται στα τέλη του 2007. Η IPCC έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι θερμοκρασίες θα συνεχίσουν ν' αυξάνονται κατά 1,4 έως 5,6° C έως το 2100, κυρίως εξαιτίας της αυξημένης συγκέντρωσης ανθρωπογενών αερίων θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα.

-Δεν θα έχει ευνοϊκά αποτελέσματα παντού, και ιδιαίτερα στη βόρεια Ευρώπη, μια μικρή αύξηση της θερμοκρασίας;

Αν και μια μικρή αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να παράσχει ορισμένα οφέλη για τη γεωργία στη βόρεια Ευρώπη, αυτά θα ακυρωθούν από την περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η αγροτική παραγωγή στην Ε.Ε. θ' αυξηθεί μόνον σε περίπτωση ανόδου της θερμοκρασίας έως 2° C, ενώ θα μειωθεί πέρα από αυτό το όριο. Επιπλέον, η αυξημένη λειψυδρία και οι υψηλότερες θερμοκρασίες στη νότια Ευρώπη θα μπορούσαν να εξισορροπήσουν αυτή τη θετική τάση. Στη διάρκεια του καύσωνα του 2003, σε πολλές χώρες της νότιας Ευρώπης η αγροτική παραγωγή μειώθηκε κατά 30%! Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι συνέπειες της αλλαγής του κλίματος θα είναι κατά κύριο λόγο αρνητικές. Η άνοδος της στάθμης των θαλασσών θα θέσει σε κίνδυνο τη ζωή εκατομμυρίων κατοίκων παράκτιων περιοχών, ενώ η αλλαγή του κλίματος θ' αυξήσει τόσο τη συχνότητα όσο και την ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως είναι οι ξηρασίες, οι πλημμύρες, τα κύματα καύσωνα και οι θύελλες, θα υπάρξει αυξημένη λειψυδρία σε πολλές περιοχές, όπου το νερό είναι ήδη σπάνιο, καθώς και ελλείψεις σε τρόφιμα ή εξάπλωση τροπικών ασθενειών σε ορισμένες περιοχές. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να προκαλέσει συγκρούσεις για τους υπό εξαφάνιση πόρους και μεταναστευτικά ρεύματα. Μια άνοδος της θερμοκρασίας άνω των 2° C σε σύγκριση με τα επίπεδα της προ-βιομηχανικής εποχής αυξάνει τον κίνδυνο καταστροφικών, μη ανατρέψιμων γεγονότων, όπως η διακοπή της ωκεανικής θερμόαλης κυκλοφορίας ή η ταχεία άνοδος της στάθμης της θάλασσας κατά αρκετά μέτρα.

-Θα με επηρεάσει προσωπικά η αλλαγή του κλίματος;

Αν ζείτε στην Ευρώπη, θα θυμάστε ενδεχομένως το κύμα καύσωνα του 2003 ή ορισμένες πυρκαγιές σε δάση της νότιας Ευρώπης ή τις πλημμύρες που έπληξαν ολόκληρη την ήπειρο κατά τα τελευταία χρόνια. Παρότι είναι αδύνατος ο ισχυρισμός ότι αυτά τα συμβάντα προκλήθηκαν από τις κλιματικές αλλαγές, αυτά συνάδουν με τις δηλώσεις των επιστημόνων σχετικά με τα αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής. Είναι, επίσης, πιθανόν να βιώσετε συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα στα χρόνια που έρχονται και θα παρατηρήσετε ότι τα ασφάλιστρα για την προστασία της περιουσίας σας από τις καταστροφές, που προκαλούν οι καταιγίδες θ' αυξηθούν. Όσον αφορά το μέλλον, στις χώρες της νότιας Ευρώπης αναμένεται να παρατηρηθεί όλο και μεγαλύτερη μείωση των βροχοπτώσεων και αύξηση της θερμοκρασίας (π.χ. έως και 4,5° C πάνω από το μέσο όρο στην Ισπανία το 2080), ενώ στις βορειο-ευρωπαϊκές χώρες η αύξηση της θερμοκρασίας θα είναι ελαφρώς μικρότερη (περίπου 1,5-2,0° C το 2080) και οι βροχοπτώσεις θ' αυξηθούν. Αν τυχαίνει να ζείτε σε παράκτιες περιοχές, ίσως παρατηρήσετε την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Ίσως, επίσης, πληγείτε από τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών, εάν εργάζεστε στη γεωργία, τη δασοκομία και τη φύση, αφού η χλωρίδα και η πανίδα θα μεταναστεύσουν από τις παραδοσιακές περιοχές τους σε ψυχρότερα κλίματα. Εάν κάνετε σκι, ίσως παρατηρήσετε ότι τα χιονοδρομικά κέντρα και οι παγετώνες θα εξαφανίζονται όλο και περισσότερο. Κατά την επιλογή των τόπων διακοπών σας, ίσως στο μέλλον να προτιμήσετε διαφορετικούς προορισμούς απ' ό,τι σήμερα, επειδή ορισμένοι από αυτούς τους προορισμούς θα είναι υπερβολικά θερμοί ή ασταθείς. Επίσης, ίσως δείτε τις κυβερνήσεις να λαμβάνουν μέτρα προσαρμογής στις κλιματικές αλλαγές, π.χ. ενίσχυση των αντιπλημμυρικών έργων, νέους οικοδομικούς κώδικες, αλλαγή καλλιεργειών για τους αγρότες κ.λπ. Εάν τα πράγματα γίνουν πραγματικά άσχημα, εάν η κοινωνία δεν λάβει τα απαραίτητα μέτρα για τον περιορισμό των κλιματικών αλλαγών ή εάν οι συνέπειες τους αποδειχθούν σοβαρότερες από τις σημερινές προβλέψεις των επιστημόνων, ίσως επηρεαστείτε από μια γενική οικονομική ύφεση και ίσως η χώρα σας αναγκαστεί να επέμβει σε συγκρούσεις για τα τρόφιμα και το νερό σε τρίτες χώρες, να παράσχει ανθρωπιστική βοήθεια και να δεχθεί κύματα προσφύγων.

-Δεν είναι πλέον αργά για να κάνουμε κάτι;

Σίγουρα όχι! Στην πραγματικότητα, εάν θέλουμε να περιορίσουμε τις κλιματικές αλλαγές θα πρέπει να δράσουμε τώρα. Κατ' αρχήν, θα χρειαστεί χρόνος για να εφαρμοστούν τα μέτρα μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και, δεύτερον, τα αέρια θερμοκηπίου έχουν μεγάλο χρόνο ζωής. Συνεπώς, οι εκπομπές σήμερα θα επηρεάζουν το κλίμα του πλανήτη για τις επόμενες δεκαετίες.

Με βάση την επιστημονική έρευνα, οι ηγέτες της Ευρώπης πιστεύουν ότι η μέση αύξηση της θερμοκρασίας στον πλανήτη δεν θα πρέπει να ξεπερνά τους 2° C πάνω από τα επίπεδα της προ-βιομηχανικής εποχής. Έτσι, θα καταφέρουμε ν' αντιμετωπίσουμε τις αλλαγές και τις συνέπειες τους. Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει ήδη αυξηθεί κατά 0,6° C κατά τον περασμένο αιώνα, κι αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναλάβουμε δράση. Για να παραμείνουμε εντός του ορίου των 2° C, θα πρέπει να σταματήσει η αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2020 και το αργότερο έως το 2025, κι έπειτα να αρχίσει η μείωση τους.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι παγκόσμιες εκπομπές θα πρέπει να περικοπούν τουλάχιστον κατά 15% και ίσως κατά 50% έως το 2050. Αυτό προϋποθέτει ουσιαστικές μεταβολές στα συστήματα ενέργειας και μεταφορών, τη συμβολή όλων των τομέων της κοινωνίας, καθώς και των πολιτών.


Αρχή της σελίδας