ΘEΜΑΤΑ

ΘEΜΑΤΑ

O Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος B΄
Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

Eκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Π.O.Σ.Δ.Ε.Π.
Eκλογές για την ανάδειξη των νέων Πρυτανικών Aρχών
O BOTANIKOΣ KHΠOΣ TOY ΠANEΠIΣTHMIOY AΘHNΩN
Πρόγραμμα Bιβλιοθηκών
Mεγάλη συμβολή στην εδραίωση του Πανεπιστημίου
Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας
H Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή
Tο Iστορικό Aρχείο Tου Πανεπιστημίου Aθηνών
Aνανεώνεται λειτουργικά και αισθητικά ο ιστότοπος του Πανεπιστημίου
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές
Oδηγίες για τη νέα γρίπη Α (Η1Ν1) για φοιτητές, Δ.Ε.Π. και λοιπό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών
Tο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών
Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Α(Η1Ν1)
Hμερίδα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών με θέμα: «Η κατάσταση στον Ασωπό»
Eλληνικοί υγροβιότοποι διεθνούς σημασίας
Tο «χρονολόγιο» του Πανεπιστημίου Aθηνών
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας
Tο Παλαιστινιακό ζήτημα
Tο Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
Mία νέα συνιστώσα εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι Βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση και η ανακαίνιση της πίσω πτέρυγας του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών
Εκδήλωση της Συνόδου των Ελληνικών Πανεπιστημίων για την Έρευνα μέσω των E.Λ.K.E.
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (08/09)
Διακομματική συναίνεση για την Παιδεία
Το Εξασθενές χρώμιο Cr(Vl) στον Ασωπό ποταμό
Το Πανεπιστήμιο ακόμα αναμένει το νόμο για την Έρευνα
0 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Επίτιμος Διδάκτωρ
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Απολογισμός έργου του Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου
Το Πανεπιστήμιο και η προστασία του Περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές
Το ΟΧΙ της πανεπιστημιακής κοινότητας στους κατακτητές
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (07/08)
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Εβδομάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων
Παλαιό Χημείο
Φάκελος Υγεία
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Πώς βλέπουν οι πρωτοετείς φοιτητές το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ημερίδα για το Περιβάλλον και την Υγεία
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Aνασυγκροτούνται και εκσυγχρονίζονται οι Bιβλιοθήκες
Mέλη του Πανεπιστημίου στον αγώνα της απελευθέρωσης
Δημοτικές Eκλογές 2006
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (06/07)
ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ: Μια διαδρομή στον χρόνο και στη σκέψη
Quo vadis Universitas?
H αξιοποίηση και διαχείριση της ακίνητης περιουσίας
Tα μεγάλα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tα Eκτυπωτικά Kέντρα του Πανεπιστημίου Aθηνών
H Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών
Φοιτητικές εκλογές 2006
Το νέο κτήριο του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας
H Bιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής
Φυσικό αέριο στην Πανεπιστημιούπολη
Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tο Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Αρεταίειο Νοσοκομείο: το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Τιμητική εκδήλωση για τους αριστεύσαντες φοιτητές
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών τίμησε για 5η χρονιά τα αφυπηρετούντα μέλη του
100 χρόνια προσφοράς του Aιγινητείου Nοσοκομείου
H ζωή στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή (2005)
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών στην "Eβδομάδα Eπιστήμης και Tεχνολογίας"
Tα Eρευνητικά Πανεπιστημιακά Iνστιτούτα του Πανεπιστημίου Aθηνών
Έκθεση για τα Kέντρα του Eλληνισμού στο Πολιτιστικό Kέντρο «K. Παλαμάς»
Σχολή Θετικών Eπιστημών: 1904-2004
Oι ισχυροί δεσμοί του Πανεπιστημίου Aθηνών με την Kύπρο
H μαύρη επέτειος της 21ης Aπριλίου
Tο νέο Σύνταγμα της Eυρώπης
Δώρο "άδωρο" η περιουσία από τα Kληροδοτήματα
Πανεπιστημιακό Γενικό Nοσοκομείο "Aττικόν"
Nέοι χώροι μελέτης για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χρηματοδοτούμενα έργα στο Πανεπιστήμιο
Tο νέο πολιτιστικό κέντρο - εντευκτήριο στο κτήριο «K. Παλαμάς»
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Tο μήνυμα του Πολυτεχνείου σήμερα
Tο Eυγενίδειο Θεραπευτήριο
του Πανεπιστημίου Aθηνών

Oι νέες υπερσύγχρονες φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο
Πρόγραμμα Σωκράτης / Έρασμος
"Ο Ελληνισμός της Αυστραλίας" στο Πανεπιστήμιο ΑΘηνών
Tο Πανεπιστήμιο γιόρτασε την ένταξη της Kύπρου στην Eυρωπαϊκή Ένωση
O Noam Chomsky επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών
Tελικό Σχέδιο Aνάν
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tο Aρχαιολογικό Πάρκο της Πανεπιστημιούπολης
Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών
Eθνικές Eκλογές 7ης Mαρτίου 2004
"Aττικό" Nοσοκομείο Xαϊδαρίου
Tα Mουσεία του Πανεπιστημίου Aθηνών
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oι υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Aθηνών για όλα τα μέλη του
Σύγχρονες φοιτητικές εστίες με όλες τις ανέσεις
Eυεργέτες και δωρητές του Πανεπιστημίου Aθηνών
Xρήσιμος οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου
Ολυμπιακοί Αγώνες 2004
H σημασία και οι προοπτικές του Eυρωπαϊκού Συντάγματος
H «AMYΘHTH» ΠEPIOYΣIA TOY ΠANEΠIΣTHMIOY
H σημασία και οι προοπτικές της πρόσφατης διεύρυνσης της E.E.
O Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Aθηνών Kωστής Παλαμάς
Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου
H αξιολόγηση δεν είναι πανάκεια
H πρακτική άσκηση των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Oι Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Aθηνών
Yποτροφίες σε φοιτητές και πτυχιούχους
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973
H «Iστορία της Γραφής» από το 3000 π.X. μέχρι σήμερα
Ελληνικά Πανεπιστήμια
O χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας

Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
(Παλαιό Πανεπιστήμιο)

"ΤΕΧΝΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ"
Συμπόσιο και δρώμενα για τη Νεοελληνική σάτιρα

ΠAΛAIO XHMEIO
Aνακαινίζεται το κτήριο του Παλαιού Xημείου

"TEXNΩN EΠIΣKEΨIΣ"
Kαλλιτεχνικές εκδηλώσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο

Aνακαινίζεται το κινηματοθέατρο
της Πανεπιστημιακής Λέσχης

Πανεπιστημιούπολη
Πέντε μεγάλα έργα αλλάζουν την εικόνα

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Πανεπιστημιακή Λέσχη
80 χρόνια προσφοράς στους φοιτητές

Pυθμίσεις για τα Πανεπιστήμια
Mεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Mέλη Δ.E.Π. στον ευρύτερο Δημόσιο Tομέα
Aιμοδοσία ή Aιμορραγία;

Φάκελος Υγεία

1/4/2007
Επιμέλεια: Δ. Αντωνίου
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Φάκελος Υγεία

Η νηστεία ως τρόπος πνευματικής άσκησης και διατροφής

Ο επιστημονικός ορισμός της νηστείας περιλαμβάνει τόσο την εκούσια, όσο και την ακούσια αποχή από την τροφή. Στη δεύτερη περίπτωση αναφερόμαστε στην ασιτία. Ευρέως διαδεδομένη όμως είναι η πρώτη σημασία του όρου, η εκούσια αποχή σε ορισμένες τροφές, συνδεόμενη μάλιστα με θρησκευτικούς λόγους. Στη σύγχρονη εποχή η νηστεία δείχνει να κερδίζει ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό ανθρώπων, οι οποίοι στρέφονται σε αυτή για λόγους διατροφικής αποτοξίνωσης, καθώς συνιστά έναν ιδιαίτερα υγιεινό τρόπο διατροφής.
Το «Καποδιστριακό» επέλεξε να φιλοξενήσει αφιέρωμα για το θέμα της νηστείας με τα κείμενα της Καθηγήτριας της Ιατρικής Σχολής κυρίας Αντωνίας Τριχοπούλου , η οποία αναλύει τα διατροφικά οφέλη αυτού του είδους διατροφής και του Επίκουρου Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής, κ. Κωνσταντίνου Κορναράκη, ο οποίος αναλύει τη θεολογική πλευρά του θέματος.


Η νηστεία, όπως μαρτυρούν ιστορικές πηγές, είναι συνήθεια πολλών λαών από τους αρχαίους χρόνους. Ο Ηρόδοτος κάνει αναφορά στους Αιγυπτίους, λέγοντας ότι υποβάλλονταν σε νηστεία, κυρίως στις μεγάλες εορτές της Ίσιδας, για λόγους τόσο θρησκευτικούς όσο και υγιεινής. Στους αρχαίους Έλληνες η νηστεία ήταν μάλλον περιορισμένη σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, σε αντίθεση με τη λιτότητα στη δίαιτα, που ήταν περισσότερο διαδεδομένη. Νηστεία ακολουθούσαν κυρίως οι ιερείς, οι βασιλείς και άλλοι αξιωματούχοι, που επρόκειτο να τελέσουν θυσία. Ιδιότυπες νηστείες είχαν καθιερώσει διάφορες θρησκευτικές και φιλοσοφικές σχολές, που είχαν όμως απήχηση μόνον στον κύκλο των οπαδών τους. Οι Ρωμαίοι νήστευαν κυρίως σε περιόδους κρίσεων, για να προκαλέσουν τη θεία βοήθεια.

Με τη μία ή την άλλη μορφή, η νηστεία ως εκούσια αποχή από συγκεκριμένες τροφές ή επίσης εκούσια αποχή από τη σίτιση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, εμφανίζεται σχεδόν σε όλους τους πολιτισμούς, διαχρονικά.

Στο Χριστιανισμό, σύμφωνα με το, εκ των ιερών κανόνων της Εκκλησίας, Κανονικό Δίκαιο, «Νηστείες ονομάσθηκαν οι ημέρες κατά τις οποίες οι πιστοί δέον να απέχουν από τις ηδονές του βίου και ορισμένων τροφών και ποτών». Τέτοιες ημέρες του έτους είναι:

- Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή (από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Πάσχα)

- Η προ των Χριστουγέννων 40ήμερη νηστεία, από τις 15 Νοεμβρίου μέχρι τα Χριστούγεννα

- Η νηστεία των Αγίων Αποστόλων, αρχίζει μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων και λήγει στις 29 Ιουνίου, στη μνήμη των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου

- Η νηστεία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή του Δεκαπενταύγουστου, αρχίζει την 1η Αυγούστου και λήγει στις 15 του ίδιου μήνα

- Η νηστεία της 29ης Αυγούστου, ιερής μνήμης αποκεφαλισμού του Ιωάννη του Προδρόμου

- Η νηστεία της 14ης Σεπτεμβρίου, ιερής μνήμης της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού

- Η παραμονή των Θεοφανίων, στις 5 Ιανουαρίου

- Η νηστεία της Τετάρτης εκάστης εβδομάδας και

- Η νηστεία της Παρασκευής εκάστης εβδομάδας

Οι δύο τελευταίες, όταν συμπέσουν με δεσποτική εορτή ή Θεομητορική εορτή ή κάποιου εκ των Δώδεκα Αποστόλων ή των Ασωμάτων ή του Προδρόμου το γενέθλιο ή άλλη εορτή που θεωρείται από την Εκκλησία αργία, τότε αυτές «καταλύονται» (δεν τηρούνται).

Κατά τις ημέρες της νηστείας επιβάλλεται στους Χριστιανούς η αποχή της βρώσης κρέατος, αυγών, γάλακτος, ζωικών προϊόντων και γαλακτοκομικών προϊόντων, ιχθύων (εκτός των θαλασσινών, οστράκων, αυγοτάραχου). Στην αυστηρή νηστεία απαγορεύεται επίσης η κατανάλωση ελαίου και οίνου. Τα επιτρεπόμενα κατά τις νηστείες εδέσματα ονομάζονται νηστίσιμα ή «σαρακοστιανά».

Η συμβολή της νηστείας στη διατήρηση και την προαγωγή της υγείας
Της Αντωνίας Τριχοπουλου, Καθηγήτριας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η νηστεία, όπως αυτή περιγράφεται από την Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία, συμβάλλει στη διατήρηση και προαγωγή της υγείας. Η νηστεία αυτή επικεντρώνεται στην αποφυγή ζωικών τροφίμων ορισμένες μέρες ή περιόδους του χρόνου και παρέχει τη δυνατότητα κατανάλωσης πολλών τροφίμων τα οποία παρέχουν χρήσιμα θρεπτικά συστατικά.

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι κατά τη νηστεία συνιστάται η κατανάλωση οσπρίων τα οποία, συνδυασμένα, είναι πολύ καλή πηγή πρωτεϊνών. Τα φρούτα, οι ξηροί καρποί και οι ελιές παρέχουν ποικιλία μετάλλων, βιταμινών και διαιτητικών ινών, το λάδι και τα λαχανικά είναι εξαίρετα τρόφιμα και δίνουν ευκαιρίες για δημιουργία πολλών εδεσμάτων. Είναι ανεξάντλητη η ποικιλία των τροφών που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στη νηστεία ώστε να μην υπάρχει πιθανότητα ανεπάρκειας στην πρόσληψη θρεπτικών συστατικών. Το μέτρο στη κατανάλωση, το οποίο επιτάσσει η νηστεία, συμβάλλει και αυτό στην υγεία με την έννοια της αποφυγής της υπερκατανάλωσης και της παχυσαρκίας. Η αποφυγή του κρέατος για μικρό χρονικό διάστημα δεν συνεπάγεται προβλήματα ελλείψεως σιδήρου και βιταμίνης Β12.

Η νηστεία συνδέεται άμεσα με τη Μεσογειακή διατροφή η οποία έχει καταδειχθεί ως μία από τις υγιεινότερες δίαιτες στον κόσμο. Πολλά από τα τρόφιμα τα οποία είναι αναπόσπαστα συνδεμένα με τη Μεσογειακή διατροφή είναι και τρόφιμα νηστείας (λάδι, ελιές, όσπρια ψωμί, λαχανικά, φρούτα, ξηροί καρποί, κρασί). Η Μεσογειακή διατροφή δεν αποκλείει την κατανάλωση ζωικών τροφίμων αλλά την περιορίζει.

Η νηστεία στην παιδική ηλικία δεν πρέπει να είναι παρατεταμένη και πολύ αυστηρή, ιδίως όσον αφορά το αυγό και το γάλα. Όμως είναι σκόπιμο το παιδί να αντιληφθεί το θεσμό και να αποκτήσει τις γευστικές εμπειρίες που είναι συνυφασμένες με τη νηστεία. Όσοι υποφέρουν από κάποιο νόσημα σκόπιμο είναι να συμβουλεύονται το γιατρό τους σχετικά με το αν θα πρέπει να νηστεύουν όπως και για τη διάρκεια της νηστείας.

Η νηστεία είναι ταυτόχρονα και πνευματική άσκηση. Το να νηστεύεις σήμερα δεν είναι τόσο δύσκολο. Το πρόβλημα είναι να μπορεί κανείς να πει «όχι» στην υπερπροσφορά και να μην υποκύπτει σε ένα νηστίσιμο «συμπόσιο». Το γεγονός ότι σε πολλά ταχυφαγεία διατίθενται στις περιόδους νηστείας «νηστίσιμα γεύματα ή μικρογεύματα» το βλέπω ως θετική εξέλιξη και μία προσαρμογή στην καθημερινότητα του καιρού μας. Σήμερα, όλο και μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού σιτίζεται «εκτός σπιτιού». Αν η μαζική εστίαση υιοθετήσει την παραδοσιακή διατροφή και οι καταναλωτές την επιλέγουν θα είναι κέρδος για όλους.

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος συνεργασίας Ιατρικής και Κοινωνίας (Ε.Π.Ι.Κ.)* συμμετέχουν 28.500 άτομα από όλες τις περιοχές της Ελλάδος και όλα τα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα Από την έρευνα αυτή (Πίνακας 1) κατεδείχθη ότι περίπου 50% των ανδρών και περίπου 65% των γυναικών νηστεύουν για θρησκευτικούς λόγους τουλάχιστο στις περιόδους των εορτών. Τα ποσοστά αυτά αυξάνονται με την ηλικία και οι γυναίκες νηστεύουν περισσότερο από τους άνδρες. Εντυπωσιακό είναι εντούτοις το ποσοστό των ατόμων που νηστεύουν ακόμα και στις μικρές ηλικίες.

* Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα συνεργασίας Ιατρικής και Κοινωνίας είναι πολυκεντρική προοπτική μελέτη δεκαετούς παρακολούθησης, η οποία έχει ως σκοπό τη διερεύνηση του ρόλου των διατροφικών συνηθειών στην αιτιολογία των χρόνιων νοσημάτων. Περίπου 500.000 Ευρωπαίοι συμμετέχουν στο Ε.Π.Ι.Κ. από δέκα ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.


Όψεις της νηστείας κατά τη θεολογία της Εκκλησίας
Του Κωνσταντίνου Κορναράκη, Επίκουρου Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Τα τελευταία χρόνια, ως αντίδραση στο πνεύμα κόρου και υπερβολής που διέπει τις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, έχει διαμορφωθεί μια τάση προβολής και επαίνου της νηστείας, ως αποχής από ορισμένες τροφές, θεωρούμενης ως σημαντικής παραμέτρου της υγιεινής και εν γένει του ευ ζην. Οπωσδήποτε, στα θετικά σημεία αυτής της τάσεως θα μπορούσε κάποιος να προσμετρήσει το γεγονός ότι εγείρεται ένας ουσιαστικός προβληματισμός, προερχόμενος από την κοινή εμπειρία της φύσεως που φθείρεται, ο οποίος ενδεχομένως θα μπορούσε να αποτελέσει γόνιμο ερέθισμα εισαγωγής του ανθρώπου σε πορεία αυτογνωσίας, παρά τις εγγενείς δυσκολίες: όταν λ.χ. η νηστεία περιορίζεται μόνον στις τροφές, μεταλλάσσεται σε άσκηση υγιεινής διατροφής, χάνοντας όμως το υπαρξιακό της βάθος.

Αναμφιβόλως, ως κατάφαση της φύσεως, η νηστεία κατέχει σημαντική θέση στα διάφορα θρησκεύματα, για λόγους ασκήσεως, καθάρσεως, πένθους ή ικεσίας. Στα πλαίσια όμως αυτά, η νηστεία αποκτά άλλο νόημα από αυτό που λαμβάνει στον χώρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και πιθανή σύγχυση των ιδιαιτεροτήτων μπορεί να οδηγήσει σε ηθικές πρακτικές, απονευρωμένες από τον δυναμισμό του βιώματος της ορθόδοξης πνευματικότητας.

Πράγματι, στο χώρο της ορθόδοξης πνευματικής ζωής, η νηστεία καθίσταται αντιληπτή ως συνολική θεώρηση ορισμένου τρόπου ζωής, του οποίου η δυναμική δεν είναι δυνατόν να εξαντλείται στην αποχή από τα βρώματα: η φυσική αρετή ορισμένων ανθρώπων, λ.χ. να δεικνύουν εγκράτεια ή και αδιαφορία προς συγκεκριμένες τροφές, δεν εγγυάται τη βίωση της νηστείας ως γεγονότος που συναρπάζει την όλη ύπαρξη, σώμα και ψυχή, και αντλεί τη δυναμική του από το διάλογο του ανθρώπου με τον εσωτερικό του κόσμο.

Κατά τις ημέρες της νηστείας επιβάλλεται στους Χριστιανούς η αποχή της βρώσης κρέατος, αυγών, γάλακτος, ζωικών προϊόντων και γαλακτοκομικών προϊόντων, ιχθύων (εκτός των θαλασσινών, οστράκων, αυγοτάραχου).Ήδη, κατά την οριοθέτηση των υπαρκτικών θεμελίων της νηστείας στην σκέψη των Πατέρων της Εκκλησίας, παρατηρούμε ότι σε αντίθεση με άλλες πνευματικές διεργασίες (όπως η προσευχή και η σιωπή), όπου ο άνθρωπος καλείται να ασκήσει τις έλλογες δυνάμεις της ψυχής του, εδώ οφείλει κυρίως να υποτάξει τις άλογες ορμές του σώματος. Άλλωστε κατά τον Ιωάννη τον Σιναΐτη, «όσο υποφέρει η κοιλία, ταπεινώνεται το καρδιακό φρόνημα όσο όμως η κοιλία ικανοποιείται, τότε επαίρεται για την ισχύ του ο (εμπαθής) λογισμός». Γι' αυτό, ένα τροπάριο του Τριωδίου καλεί τον άνθρωπο να μην θεωρήσει τη νηστεία μόνον ως αποχή βρωμάτων, αλλά κυρίως αποξένωση από κάθε υλικό πάθος, ώστε αφού υποδουλώσει το σαρκικό φρόνημα που τον τυραννά, να καταστεί άξιος της μεταλήψεως του Αμνού.

Θεωρώντας λοιπόν τη ζωή του υπό το πρίσμα της νηστείας και προπαρασκευαζόμενος για την τροφή του Αμνού, ο έσω άνθρωπος προγεύεται την παραδείσια κατάσταση από την οποία εξέπεσε, ακριβώς διότι αστόχησε στη δοκιμασία της νηστείας ? «εξαιτίας της λαιμαργίας γυμνωθήκαμε της χάριτος του Θεού και εξοριστήκαμε», λέγει κάποιο άλλο τροπάριο του Τριωδίου. Καταξιώνοντας, λοιπόν, ο άνθρωπος τα βιώματα μετανοίας του διά της νηστείας, επιστρέφει στην ακρίβεια των αισθήσεων, δηλαδή προσανατολίζει τη σκέψη του στο θεό, απελευθερωμένος από οιαδήποτε ταύτιση με προκλήσεις ψευδαισθητικής αξίας, οι οποίες σκοτίζουν τη λειτουργία της φύσεως του και αποκτά τη διαύγεια να αντικρίζει χωρίς αλλοιώσεις των αξιολογικών του κριτηρίων την προοπτική της υπαρξιακής του ολοκληρώσεως. Ωστόσο, η παρατήρηση του Μ. Βασιλείου ότι η νηστεία ρυθμίζει αρμονικώς και με άριστο τρόπο τις σχέσεις των ανθρώπων («Περί νηστείας», Α', Λ7), καθιστά επίσης σαφές ότι ως όρος σχέσεως, η βίωση της νηστείας αποτελεί ένα από τα θεμέλια της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας. Ήδη από τα προφητικά βιβλία πληροφορούμεθα ότι το αληθινό νόημα της νηστείας αναζητάται στο καμίνι της δοκιμασίας των διαπροσωπικών σχέσεων του ανθρώπου με τον αδελφό του (Ησ. 58, 2-11). Εξάλλου, ο Μ. Βασίλειος επισημαίνει ότι αληθής νηστεία θεωρείται «η του κακού αλλοτρίωσις, εγκράτεια γλώσσης, θυμού αποχή, επιθυμιών χωρισμός, καταλαλιάς, ψεύδους, καί επιορκία», δηλαδή αλλοτρίωση από βιώματα βίας που ορίζουν την καταδυνάστευση του άλλου στις διαπροσωπικές σχέσεις. Επομένως, αν και φαίνεται ότι η νηστεία είναι πρακτική η οποία καταφάσκει την εσωστρέφεια του καθ' έκαστον ανθρώπου, εντούτοις η αληθής νηστεία, ως προετοιμασία μάλιστα μετοχής στην Ευχαριστιακή σύναξη, αποτελεί κριτήριο κοινωνίας προσώπων.

Υπό την έννοια αυτή, η θεολογία της Εκκλησίας καθοδηγεί τον άνθρωπο στην κατανόηση ότι η βίωση της νηστείας, με κύριο σημείο αναφοράς τη θεία Ευχαριστία, περιλαμβάνει ένα ολόκληρο πλέγμα πνευματικών ασκήσεων, άξονα του οποίου αποτελεί η αποχή από ορισμένα βρώματα, αλλά δεν είναι η αποχή αυτή που ορίζει την ποιότητα της νηστείας. Απλώς, η αποχή βρωμάτων σμιλεύει την εσωτερική πνευματικότητα του ανθρώπου εκείνου που φρονεί ότι το σημαντικότερο κάτοπτρο δικαιώσεως των επιλογών του αυτών είναι το βλέμμα του αδελφού του.


Αρχή της σελίδας