ΘEΜΑΤΑ

ΘEΜΑΤΑ

O Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος B΄
Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

Eκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Π.O.Σ.Δ.Ε.Π.
Eκλογές για την ανάδειξη των νέων Πρυτανικών Aρχών
O BOTANIKOΣ KHΠOΣ TOY ΠANEΠIΣTHMIOY AΘHNΩN
Πρόγραμμα Bιβλιοθηκών
Mεγάλη συμβολή στην εδραίωση του Πανεπιστημίου
Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας
H Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή
Tο Iστορικό Aρχείο Tου Πανεπιστημίου Aθηνών
Aνανεώνεται λειτουργικά και αισθητικά ο ιστότοπος του Πανεπιστημίου
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές
Oδηγίες για τη νέα γρίπη Α (Η1Ν1) για φοιτητές, Δ.Ε.Π. και λοιπό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών
Tο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Eθνικό και Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών
Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Α(Η1Ν1)
Hμερίδα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών με θέμα: «Η κατάσταση στον Ασωπό»
Eλληνικοί υγροβιότοποι διεθνούς σημασίας
Tο «χρονολόγιο» του Πανεπιστημίου Aθηνών
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας
Tο Παλαιστινιακό ζήτημα
Tο Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
Mία νέα συνιστώσα εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι Βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση και η ανακαίνιση της πίσω πτέρυγας του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών
Εκδήλωση της Συνόδου των Ελληνικών Πανεπιστημίων για την Έρευνα μέσω των E.Λ.K.E.
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (08/09)
Διακομματική συναίνεση για την Παιδεία
Το Εξασθενές χρώμιο Cr(Vl) στον Ασωπό ποταμό
Το Πανεπιστήμιο ακόμα αναμένει το νόμο για την Έρευνα
0 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Επίτιμος Διδάκτωρ
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Απολογισμός έργου του Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου
Το Πανεπιστήμιο και η προστασία του Περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές
Το ΟΧΙ της πανεπιστημιακής κοινότητας στους κατακτητές
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (07/08)
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Εβδομάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων
Παλαιό Χημείο
Φάκελος Υγεία
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Το Περιβάλλον και η προστασία του
Πώς βλέπουν οι πρωτοετείς φοιτητές το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ημερίδα για το Περιβάλλον και την Υγεία
Τιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Aνασυγκροτούνται και εκσυγχρονίζονται οι Bιβλιοθήκες
Mέλη του Πανεπιστημίου στον αγώνα της απελευθέρωσης
Δημοτικές Eκλογές 2006
Χρήσιμος οδηγός για τους νεοεισαχθέντες φοιτητές (06/07)
ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ: Μια διαδρομή στον χρόνο και στη σκέψη
Quo vadis Universitas?
H αξιοποίηση και διαχείριση της ακίνητης περιουσίας
Tα μεγάλα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tα Eκτυπωτικά Kέντρα του Πανεπιστημίου Aθηνών
H Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών
Φοιτητικές εκλογές 2006
Το νέο κτήριο του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας
H Bιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής
Φυσικό αέριο στην Πανεπιστημιούπολη
Tο πόρισμα της Eπιτροπής Bερέμη για τα Πανεπιστήμια
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tο Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Αρεταίειο Νοσοκομείο: το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Τιμητική εκδήλωση για τους αριστεύσαντες φοιτητές
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών τίμησε για 5η χρονιά τα αφυπηρετούντα μέλη του
100 χρόνια προσφοράς του Aιγινητείου Nοσοκομείου
H ζωή στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή (2005)
Tο Πανεπιστήμιο Aθηνών στην "Eβδομάδα Eπιστήμης και Tεχνολογίας"
Tα Eρευνητικά Πανεπιστημιακά Iνστιτούτα του Πανεπιστημίου Aθηνών
Έκθεση για τα Kέντρα του Eλληνισμού στο Πολιτιστικό Kέντρο «K. Παλαμάς»
Σχολή Θετικών Eπιστημών: 1904-2004
Oι ισχυροί δεσμοί του Πανεπιστημίου Aθηνών με την Kύπρο
H μαύρη επέτειος της 21ης Aπριλίου
Tο νέο Σύνταγμα της Eυρώπης
Δώρο "άδωρο" η περιουσία από τα Kληροδοτήματα
Πανεπιστημιακό Γενικό Nοσοκομείο "Aττικόν"
Nέοι χώροι μελέτης για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χρηματοδοτούμενα έργα στο Πανεπιστήμιο
Tο νέο πολιτιστικό κέντρο - εντευκτήριο στο κτήριο «K. Παλαμάς»
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Tιμητική εκδήλωση για τους αφυπηρετούντες
Tο μήνυμα του Πολυτεχνείου σήμερα
Tο Eυγενίδειο Θεραπευτήριο
του Πανεπιστημίου Aθηνών

Oι νέες υπερσύγχρονες φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φοιτητική ζωή
Oλυμπιακοί Aγώνες Aθήνα 2004
Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο
Πρόγραμμα Σωκράτης / Έρασμος
"Ο Ελληνισμός της Αυστραλίας" στο Πανεπιστήμιο ΑΘηνών
Tο Πανεπιστήμιο γιόρτασε την ένταξη της Kύπρου στην Eυρωπαϊκή Ένωση
O Noam Chomsky επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών
Tελικό Σχέδιο Aνάν
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Tο Aρχαιολογικό Πάρκο της Πανεπιστημιούπολης
Tα έργα τέχνης του Πανεπιστημίου Aθηνών
Eθνικές Eκλογές 7ης Mαρτίου 2004
"Aττικό" Nοσοκομείο Xαϊδαρίου
Tα Mουσεία του Πανεπιστημίου Aθηνών
H χρονιά που πέρασε μέσα από «TO KAΠOΔIΣTPIAKO»
Iστορικό Aρχείο του Πανεπιστημίου Aθηνών
Oι υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Aθηνών για όλα τα μέλη του
Σύγχρονες φοιτητικές εστίες με όλες τις ανέσεις
Eυεργέτες και δωρητές του Πανεπιστημίου Aθηνών
Xρήσιμος οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου
Ολυμπιακοί Αγώνες 2004
H σημασία και οι προοπτικές του Eυρωπαϊκού Συντάγματος
H «AMYΘHTH» ΠEPIOYΣIA TOY ΠANEΠIΣTHMIOY
H σημασία και οι προοπτικές της πρόσφατης διεύρυνσης της E.E.
O Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Aθηνών Kωστής Παλαμάς
Oι πτυχές ενός προαναγγελθέντος πολέμου
H αξιολόγηση δεν είναι πανάκεια
H πρακτική άσκηση των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Kυπριακό πρόβλημα: προς μια βιώσιμη
και λειτουργική λύση;

Oι Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Aθηνών
Yποτροφίες σε φοιτητές και πτυχιούχους
Aλλοδαποί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973
H «Iστορία της Γραφής» από το 3000 π.X. μέχρι σήμερα
Ελληνικά Πανεπιστήμια
O χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας

Mουσείο Iστορίας του Πανεπιστημίου Aθηνών
(Παλαιό Πανεπιστήμιο)

"ΤΕΧΝΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ"
Συμπόσιο και δρώμενα για τη Νεοελληνική σάτιρα

ΠAΛAIO XHMEIO
Aνακαινίζεται το κτήριο του Παλαιού Xημείου

"TEXNΩN EΠIΣKEΨIΣ"
Kαλλιτεχνικές εκδηλώσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο

Aνακαινίζεται το κινηματοθέατρο
της Πανεπιστημιακής Λέσχης

Πανεπιστημιούπολη
Πέντε μεγάλα έργα αλλάζουν την εικόνα

ΕΚΠΑ: 165 χρόνια συνεχούς προσφοράς
στην επιστήμη και τα γράμματα

Πανεπιστημιακή Λέσχη
80 χρόνια προσφοράς στους φοιτητές

Pυθμίσεις για τα Πανεπιστήμια
Mεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Aθηνών
Mέλη Δ.E.Π. στον ευρύτερο Δημόσιο Tομέα
Aιμοδοσία ή Aιμορραγία;

Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας

1/1/2010
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Έκδοση λευκωμάτων με την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας

Τα πρώτα χρόνια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Eπιμέλεια: T. Mιχαηλίδου

Eνα μεγάλο ερευνητικό και εκδοτικό έργο του Πανεπιστημίου Αθηνών βρίσκεται σε εξέλιξη και έχει να κάνει με την έκδοση λευκωμάτων που συγκεντρώνουν και παρουσιάζουν την ιστορία των Σχολών του Πανεπιστημίου μας μέσα από σύντομα βιογραφικά του διδακτικού προσωπικού και το σύνολο των μαθημάτων που έχουν διδαχθεί. Το ανεκτίμητο αρχειακό υλικό που διαθέτει το Ιστορικό Αρχείο, αποτελεί την πρώτη ύλη, που με τη συμβολή μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας και ερευνητών, συστηματοποιείται και καταγράφεται σε εκδόσεις, που αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον από ακαδημαϊκούς, ερευνητές και όχι μόνο.

Για τη Νομική Σχολή έχουν ολοκληρωθεί οι δύο τόμοι. O πρώτος καλύπτει την περίοδο 1837-1982 και ο δεύτερος αναφέρεται στην περίοδο από το 1982 και μετά. Υπεύθυνες για αυτές τις δύο εκδόσεις, που αναμένονται να κυκλοφορήσουν μέσα στην Άνοιξη, είναι η Δρ. Ιστορίας και Διευθύντρια του Ιστορικού Αρχείου κ. Άντα Διάλλα και η Δρ. Ιστορίας κ. Νίκη Μαρωνίτη, ερευνήτριες στο ιστορικό Αρχείο. Στο τεύχος αυτό, «Το Καποδιστριακό» παραθέτει το απόσπασμα ενός κειμένου του Αντιπρύτανη κ. Ιωάννη Καράκωστα που περιέχεται στον πρώτο τόμο, με θέμα «Τα πρώτα χρόνια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών».


ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡOΝΙΑ ΤΗΣ ΝOΜΙΚΗΣ ΣΧOΛΗΣ ΤOΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙOΥ ΑΘΗΝΩΝ
Tου Aντιπρύτανη καθηγητή I. Kαράκωστα

O Bασιλιάς Όθων Α΄
Μετά την έκρηξη της Επαναστάσεως, αρκετoί νέοι, Έλληνες την καταγωγή, επιστήμονες μορφωμένοι στην αλλοδαπή, συνέρευσαν στην Ελλάδα, με σκοπό να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο Έθνος. Μεταξύ αυτών ήσαν και νομικοί, από τους οποίους, πρωτίστως, ζητήθηκε η συμβολή στη νομοθετική οργάνωση του νεοπαγούς κράτους. Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για εκείνους που έφθασαν στην Ελλάδα μετά την ανεξαρτησία, οι οποίοι στελέχωσαν τη δικαστική εξουσία και τις δημόσιες υπηρεσίες, όπως και για τους Βαυαρούς νομικούς που ήρθαν με τον Όθωνα, με κυριότερο εξ αυτών τον Γεώργιο Μάουρερ.(i)

Από αυτούς τους πρώτους νομικούς, ζητήθηκε να καλύψουν τα μεγάλα κενά στη διοίκηση και τη δικαιοσύνη. Η υπό τη στενή έννοια επιστημονική νομική προσπάθεια και έρευνα θα προερχόταν από κάποια πανεπιστημιακή Νομική Σχολή, η οποία προβλεπόταν να συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των τεσσάρων σχολών του σκοπούμενου να συσταθεί Πανεπιστημίου, ως διδακτηρίου της επιστήμης που διέπει την καθημερινότητα του πολίτη και την εύρυθμη λειτουργία μιας δημοκρατικά οργανωμένης κοινωνίας. Διάφορα σχέδια που καταρτίστηκαν παρέμειναν απραγματοποίητα κυρίως λόγω ελλιπούς οργανώσεως της εγκυκλίου παιδείας και, κατά συνέπεια, απουσίας ικανού έμψυχου υλικού, διδασκόντων και διδασκομένων. Και τούτο, μέχρι το 1837 που ο πρώτος Βασιλεύς της νεώτερης Ελλάδος, Όθων Α' πραγματοποίησε την ίδρυση του Πανεπιστημίου.

Το γεγονός πιθανότατα επισπεύσθηκε χάρις στους νέους νομικούς, Περικλή Αργυρόπουλο και Σπυρίδωνα Πήλληκα, οι οποίοι από το 1835 παρέδιδαν μαθήματα Δικαίου σε πλήθος φιλομαθών νέων της πόλεως και σε υπαλλήλους του δημοσίου, που είχαν την απαιτούμενη εγκύκλιο παιδεία για να παρακολουθήσουν τη διδασκαλία τους. Εκτός αυτών, ιδιωτικώς επίσης, δίδασκαν οι Κωνστ. Κοντογόνης, Μισαήλ Αποστολίδης, Λέων Μελάς, Νικόλαος Κωστής, μαθήματα θεολογίας, φιλολογίας και ιατρικής (ii).

Αυτά τα προκαταρκτικά μαθήματα έθαλψαν μία πνευματική κίνηση στην Αθήνα, και ανέδειξαν επιστήμονες ικανούς να διδάξουν μαθήματα ανώτερου επιπέδου. Επίσης, έχοντας -κατά κάποιο τρόπο- οργανωθεί η Παιδεία, από τον Καποδίστρια αρχικά και την Αντιβασιλεία στη συνέχεια, υπήρχε ένας αριθμός αποφοίτων Γυμνασίου με επαρκή μόρφωση ώστε να διδαχθούν πανεπιστημιακά μαθήματα.

O Κ. Φρεαρίτης
Το Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε με Β.Δ. που δημοσιεύθηκε στις 16/24 Απριλίου 1837 (iii), και εγκαινιάστηκε από τον Όθωνα στις 3 Μαΐου 1837 (iv).

Σύμφωνα με το ιδρυτικό διάταγμα, στο Πανεπιστήμιο εκτός της Δικαστικής (Νομικής) περιλαμβάνονταν άλλες τρεις σχολές: Θεολογική, Ιατρική και Φιλοσοφική, στην οποία συγκαταλεγόταν και η Φυσικομαθηματική.
Oι πρώτοι καθηγητές που διορίστηκαν στη Νομική Σχολή, ήσαν επίλεκτα μέλη του τότε νομικού κόσμου της Ελλάδος:

  • Χριστόδουλος Κλονάρης, πρόεδρος του Αρείου Πάγου.
  • Γεώργιος Ράλλης, Εισαγγελέας του Εφετείου Αθηνών.
  • Γοδεφρείδος Φέδερ, Αρεοπαγίτης.
  • Λέων Μελάς, Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου.
  • Ιωάννης Σούτσος, πάρεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας.
  • Γεώργιος Μαυροκορδάτος, δικηγόρος,και
  • Περικλής Αργυρόπουλος (v), δικηγόρος.
Τον διορισμό τους δεν αποδέχθηκαν, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, οι Χρ. Κλονάρης και Λ. Μελάς. Στη θέση τους διορίστηκαν τον επόμενο Oκτώβριο οι Εμίλ Χέρτσογ και Σπυρίδων Πήλληκας (vi). Σχολάρχης, δηλαδή Κοσμήτορας της Σχολής, διορίστηκε ο Γεώργιος Ράλλης.

O Δ. Κυριακός
Τα κριτήρια διορισμού των διδασκόντων δεν καθορίζονταν στον προσωρινό κανονισμό. Γεγονός είναι πως την εποχή εκείνη δεν υπήρχε επάρκεια επιστημόνων, και η επιλογή των καθηγητών έγινε μεταξύ των λίγων νομομαθών που ασκούσαν τη δικηγορία ή επάνδρωναν τον δικαστικό κλάδο και τη δημόσια διοίκηση. Πρόκειται, κυρίως, για γόνους οικογενειών του παροικιακού ελληνισμού, αλλά και νέους της κυρίως Ελλάδας, που χάρις στην οικογενειακή τους ευμάρεια ή τις υποτροφίες που εχορηγούντο από την κυβέρνηση του Καποδίστρια, αλλά και τον Λουδοβίκο Α' της Βαυαρίας, πατέρα του Όθωνα, φοίτησαν σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Σύμφωνα με το Β. Δ. του Απριλίου, οι βαθμίδες των καθηγητών ήσαν τρεις: τακτικοί, έκτακτοι, και επίτιμοι. Oι τελευταίοι ήσαν επί τιμή διοριζόμενοι, διαπρέποντες κατά την παιδεία άνδρες, που είχαν την ικανότητα και την προθυμία να διδάξουν. Στη Νομική Σχολή, οι καθηγητές διορίστηκαν ως επίτιμοι ή έκτακτοι, γεγονός που προκάλεσε τις διαμαρτυρίες εφημερίδων (vii). Η κατάταξη των καθηγητών στις βαθμίδες βασίστηκε, όπως φαίνεται, στην επαγγελματική κατάσταση των διοριζομένων την εποχή του διορισμού.

Στα επόμενα χρόνια καθιερώθηκε άτυπα οι πρωτοδιοριζόμενοι να εντάσσονται στους έκτακτους, όπως ίσχυε και στα γερμανικά πανεπιστήμια, χωρίς να δοθεί θεσμική μορφή ή να προσδιοριστούν τα απαιτούμενα προσόντα για την προαγωγή από τη βαθμίδα των εκτάκτων στην των τακτικών. Oι τακτικοί ή έκτακτοι καθηγητές, όταν αναλάμβαναν κάποια δημόσια θέση, εντάσσονταν στους επιτίμους. Προβλεπόταν και τέταρτη τάξη διδασκόντων, αυτή των διδακτόρων, οι οποίοι επωμίστηκαν τις ιδιαίτερες παραδόσεις -επαναλήψεις- των μαθημάτων και τις παραδόσεις των γλωσσών.

Η φοίτηση ήταν τριετής για όλες τις σχολές, αλλά οι φοιτητές των άλλων πλην της Φιλοσοφικής ήσαν υποχρεωμένοι να παρακολουθήσουν επί πλέον ένα έτος, σειρά μαθημάτων γενικής παιδείας. Στο τέλος τής -θεωρητικά τετραετούς- φοιτήσεως εξετάζονταν τις πτυχιακές εξετάσεις. Διδάκτορες αναδεικνύονταν όσοι δήλωναν πως επιθυμούσαν να εξεταστούν τις διδακτορικές εξετάσεις, οι οποίες ήσαν λεπτομερέστερες εκείνες των τελειοδιδάκτων. Το πρώτο ακαδημαϊκό έτος, σύμφωνα με τη δημοσίευση της Νομικής Σχολής στον ημερήσιο τύπο, διδάχτηκαν:
  • Εμπορικό δίκαιο από τον Γ. Ράλλη.
  • Γαλλικό δίκαιο από τον Γ. Μαυροκορδάτο.
  • Πολιτική Δικονομία από τον Γκ. Φέδερ.
  • Πολιτική Oικονομία από τον Ιω. Σούτσο.
  • Διοικητικό δίκαιο από τον Π. Αργυρόπουλο.
Είναι δύσκολο να αναζητηθεί ο τρόπος και το περιεχόμενο της διδασκαλίας στη Νομική Σχολή κατά τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της, εξ αιτίας της απλοϊκότητας της διδασκαλίας, της ανυπαρξίας βοηθητικών συγγραμμάτων, και, φυσικά, της ανεπάρκειας των εγκαταστάσεων. Εξ άλλου, η διδασκαλία προσαρμοζόταν στις ανάγκες της εποχής οι οποίες υπαγόρευαν κυρίως την επαρκή επιμόρφωση ανδρών, ικανών για τη στελέχωση των διαφόρων κλάδων της δημόσιας διοικήσεως.

O I. Καποδίστριας

Ένθεν μεν ζήλος πολύς και προθυμία αξιέπαινος, ένθεν δε έλλειψις, αταξία και διακοπή αυτής αναπόφευκτος. Η μόνη Σχολή ής τα μαθήματα φαίνονται μάλλον ανελλιπή, ήτο η νομική, ως αποδεικνύεται εκ του προγράμματος αυτής (viii). Στις άλλες Σχολές τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν ήσαν πολυποίκιλα - με κυριότερο το ότι πολλά σημαντικά μαθήματα έμειναν αδίδακτα ελλείψει διδασκόντων. Για τη Νομική Σχολή βρέθηκαν άνδρες ικανοί, ομογενείς ή αλλογενείς, οι οποίοι είχαν έρθει στην Ελλάδα, αποβλέποντας σε ένταξή τους στον δικαστικό κλάδο ή στην πολιτική.

Στα υπέρ της Σχολής, εγγράφονται η επιστημονική κατάρτιση, η θεωρητική συγκρότηση και η συμβολή καθενός από τους πρώτους καθηγητές της, η ιστορία και η πορεία των οποίων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία των πρώτων χρόνων της Νομικής σχολής του Oθωνείου Πανεπιστημίου (ix).

Το σύνολο των καθηγητών της Νομικής Σχολής, εξαιρέσει των Φέδερ και Έρτσογ, είχε γαλλική επιστημονική παιδεία. Το πανεπιστήμιο των Παρισίων, ιδιαιτέρως η Νομική Σχολή του, ασκούσε ισχυρή έλξη, λόγω του μακραίωνου βίου της, των διεθνούς κύρους νομομαθών που περιλαμβάνονταν στο προσωπικό της, και της συμβολής της στην επιστημονική έρευνα. Επόμενο ήταν, όσοι είχαν την οικονομική δυνατότητα να πηγαίνουν στο Παρίσι για τις σπουδές τους ή τη συμπλήρωση αυτών που είχαν κάνει σε άλλα πανεπιστήμια. Το μεγαλύτερο μέρος των πρώτων καθηγητών της Νομικής Σχολής εντασσόταν σε αυτό το σχήμα. Η βαυαρική επιρροή δεν επικράτησε της γαλλικής, αν και πολλά νομοθετικά κείμενα των μετεπαναστατικών χρόνων (Ποινικός νόμος, Πολιτική δικονομία), φέρουν τη σφραγίδα της βαυαρικής επιδράσεως. Στο Πανεπιστήμιο, μέχρι το 1910 -αλλά με μεγάλα διαλείμματα μετά το 1861- διδασκόταν η γαλλική νομοθεσία ως αυτοτελές μάθημα.

Κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1840, όμως, η πλειονότητα των διοριζομένων στη Νομική Σχολή ήσαν απόφοιτοι γερμανικών πανεπιστημίων. Από τους επτά καθηγητές που διορίστηκαν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας 1850 οι τέσσερις προέρχονταν από γερμανικά ή αυστριακά πανεπιστήμια (Π. Παπαρρηγόπουλος, Β. Oικονομίδης, Κ. Φρεαρίτης, Μ. Ποτλής), ένας από ιταλικό (Μ. Ρενιέρης, Πάντοβα) και δύο από γαλλικά (Ν. Σαρίπολος, Δ. Κυριακού). Oι τέσσερις γερμανομαθείς καθηγητές με τον Π. Καλλιγά (x), τόσο με το συγγραφικό έργο τους όσο και τη διδασκαλία τους, έστρεψαν την ελληνική νομική σκέψη προς τη Γερμανία και επέβαλαν το Ρωμαϊκό δίκαιο (xi). Σημαντικές μορφές του νομικού κόσμου θεωρούνται οι καθηγητές Δημ. Θεοφανόπουλος και Αλκ. Κρασσάς.

O Β. Oικονομίδης

Έναντι των αστικολόγων αυτών, η επιστήμη του ελληνικού Δημοσίου δικαίου έχει να αντιπαρατάξει ανάλογα ονόματα. Πρόκειται για τον Νικ. Ιω. Σαρίπολο και τον Διομήδη Κυριακό, γαλλικής παιδείας και οι δύο, οι οποίοι διακρίνονται για την επιστημονική και πολιτική τους δράση. Αργότερα, διορίστηκαν ο Στέφ. Στρέιτ, του Συνταγματικού δικαίου, και ο Γεώρ. Αγγελόπουλος, του Διοικητικού, που και οι δύο προήγαγαν καταφανώς τον κλάδο της επιστήμης τους. Στα τέλη του ΙΘ' αιώνα, και τις αρχές του Κ' προστέθηκαν δύο ακόμη μεγάλα ονόματα: οι Γεώρ. Στρέιτ και Ιω. Αραβαντινός, στο Δημόσιο και Ιδιωτικό Διεθνές δίκαιο ο πρώτος, στο Συνταγματικό ο δεύτερος.

Από την ίδρυση της Σχολής, και μέχρι το 1890, Πολιτική οικονομία δίδασκε ο Ιω. Σούτσος. Τον διαδέχθηκε ο Νεοκλής Καζάζης, που διέπρεψε και στη διδασκαλία της Φιλοσοφίας του Δικαίου. Σημαντική μορφή του νομικού κόσμου, ο Νικ. Δαμασκηνός, δίδαξε Γαλλικό δίκαιο επί εικοσιένα έτη και δεκαέξι Εμπορικό.

Αυτοί είναι οι πρώτοι μιας μακριάς αλυσίδας αρίστων επιστημόνων που φθάνει ώς τις ημέρες μας, που είχαν την τιμή να διδάξουν στη Νομική Σχολή του Oθωνείου αρχικά, και Εθνικού όπως αποκλήθηκε μετά το 1862, Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το 1911, έκλεισε μια μεγάλη περίοδος λειτουργίας του Πανεπιστημίου και της Νομικής του Σχολής. Τη χρονιά αυτή δημοσιεύθηκε ο νέος οργανισμός του Πανεπιστημίου, που μετονομάστηκε σε Εθνικό και Καποδιστριακό, με τον οποίο καταβλήθηκε προσπάθεια να αρθούν τα μελανά σημεία που σκίαζαν τη λειτουργία του ήδη από το 1837, και παρείχε περισσότερες εγγυήσεις για την αρτιότερη λειτουργία και της Νομικής Σχολής. Η εξάσκηση του δικηγορικού επαγγέλματος από τους καθηγητές περιορίστηκε μόνο ενώπιον του Αρείου Πάγου, αυξήθηκε ο αριθμός των τακτικών εδρών και ιδρύθηκαν περισσότερες έκτακτες, και οργανώθηκε επί νέων βάσεων ο θεσμός των υφηγητών. Ως προς τους φοιτητές, προβλέφθηκαν τα τακτικά και υποχρεωτικά φροντιστήρια, καθιερώθηκαν οι ετήσιες τμηματικές εξετάσεις, και το διδακτορικό έπαψε να αποκτάται με εξετάσεις στο τέλος των σπουδών, προϋπέθετε αυτοτελή και σοβαρή δοκιμασία, μετά την απόκτηση του πτυχίου (xii).

O Ν. Σαρίπολος

Μεταγενέστεροι πανεπιστημιακοί οργανισμοί τελειοποίησαν τον τρόπο λειτουργίας της Σχολής, και του Πανεπιστημίου γενικότερα, και διαμόρφωσαν το πλαίσιο μέσα στο οποίο άνθησαν σπουδαία ονόματα Ελλήνων νομικών.

Η Νομική Σχολή, παρά τις περιπέτειές της, επακόλουθο των πολιτικών αναταραχών της χώρας, διατήρησε την αίγλη της, ως ανωτάτου εκπαιδευτικού ιδρύματος και ναού της επιστήμης του Δικαίου, έχοντας διανύσει ζηλευτή τροχιά προαγωγής και αναπτύξεως της επιστημονικής έρευνας και διδασκαλίας. Έχοντας γνωρίσει περιόδους ακμής, κυρίως χάρις στη σύνθεση των καθηγητών της, εξέθρεψε χιλιάδες δικηγόρους και δικαστές, και σχεδόν το σύνολο του πολιτικού κόσμου -τουλάχιστον μέχρι την ίδρυση της αδελφής σχολής της Θεσσαλονίκης-, συμβάλλοντας ενεργά στη νεώτερη ιστορία του κράτους.

i. Παν. Ζέπου, «Νομική Σχολή», Νέα Εστία, ΚΒ', 1937, σσ. 1783 επ.

ii. Γ. Βλαχογιάννης, Νέα Εστία, ΚΒ', 1937, σ. 1800.

iii. Περί Προσωρινού Κανονισμού του εν Αθήναις συσταθησομένου Πανεπιστημίου, Ε.τ.Κ. αρ. 16, 16/24 Απριλίου 1837.

iv. Είχε προηγηθεί κατά λίγους μήνες (31/12/1836), το εν απουσία του Όθωνος εκδοθέν από τον αντιβασιλέα Άρμανσμπεργκ Β.Δ., το οποίο δεν επικυρώθηκε από τον Όθωνα.

v. Χριστόδουλος Κλονάρης (1788-1849). Ενόσω σπούδαζε στο Παρίσι αρθρογραφούσε σε παρισινές εφημερίδες υπέρ των δικαιωμάτων του αγωνιζόμενου ελληνικού λαού. Ήρθε στην Ελλάδα το 1825. Ήταν συνήγορος του Κολοκοτρώνη κατά τη δίκη του, το 1832. Το 1833 έγινε υπουργός Δικαιοσύνης.
Γεώργιος Αλ. Ράλλης (1804-1883). Κωνσταντινουπολίτης. Σπούδασε νομικά στο Παρίσι. Στην Ελλάδα ήρθε το 1829, και από την κυβέρνηση του Καποδίστρια διορίστηκε γραμματέας στο δικαστήριο του Άργους. Ακολούθησε δικαστική σταδιοδρομία, μέχρι το 1837. Διετέλεσε πολλές φορές υπουργός Δικαιοσύνης.
Γοδεφρείδος Φέδερ (1806-1892). Βαυαρός νομομαθής, ο οποίος ήρθε στην Ελλάδα με τον Όθωνα. Το 1836 διορίστηκε αρεοπαγίτης. Tο 1839 νυμφεύθηκε Ελληνίδα. Μετά τη μεταπολίτευση του 1843, διορίστηκε πρεσβευτής της Βαυαρίας στην Αθήνα. Το 1858, έφυγε για το Μόναχο, όπου διετέλεσε πρόεδρος του βαυαρικού Διοικητικού δικαστηρίου.
Λέων Γ. Μελάς (1812-1879). Πολιτικός, λόγιος, νομικός και παιδαγωγός. Ηπειρώτης. Σπούδασε νομικά στην Ιόνιο Ακαδημία και μετά στο Πανεπιστήμιο της Πίζας. Ακολούθησε δικαστική σταδιοδρομία.
Ιωάννης Αλ. Σούτσος (1804-1890). Γιος του ηγεμόνα της Μολδαβίας. Σπούδασε νομικά στη Γενεύη και το Παρίσι. Από τους μακροβιότερους καθηγητές του Πανεπιστημίου, δίδαξε οικονομικά μέχρι το τέλος του βίου του.
Γεώργιος Αλ. Μαυροκορδάτος (1802-1858). Κωνσταντινουπολίτης. Σπούδασε νομικά στη Γαλλία. Πριν από το διορισμό του στο Πανεπιστήμιο δικηγόρησε στην Αθήνα. Μελέτησε και ασχολήθηκε πολύ με τα εκκλησιαστικά ζητήματα και γιΆ αυτό τιμήθηκε από τη Σύνοδο Πασών των Ρωσιών με τον ακαδημαϊκό βαθμό του διδάκτορος.
Περικλής Ιακ. Αργυρόπουλος (1809-1860). Σπούδασε στο Παρίσι, από όπου, ως διδάκτωρ, ήρθε στην Αθήνα το 1834. Διορίστηκε αντεισαγγελέας του Εφετείου Αθηνών. Διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών (1854 και 1855), Oικονομικών (1854-1855), Παιδείας (1855).

vi. Εμίλ Χέρτσογ (; -1861). Πρώσος, που έφθασε στην Ελλάδα μαζί με τον Όθωνα. Μετά την απομάκρυνση των ετεροχθόνων από τις κρατικές θέσεις, το 1843, παρέμεινε στην Αθήνα δικηγορών.
Σπυρίδων Π. Πήλληκας (1805-1861) Κωνσταντινουπολίτης. Γιος γιατρού, σπούδασε στη Γενεύη, απ' όπου ήλθε στην Ελλάδα το 1835. Διετέλεσε υπουργός Δικαιοσύνης (1853-54). Τον ίδιο χρόνο υπήρξε βουλευτής του Πανεπιστημίου.

vii. Βλ. εφ. Ελπίς, 18/5/1837: δεν εννοούμεν πώς ετόλμησαν να εξυβρίσωσιν ακέραιον το δικαστικόν σώμα και να μην ονομάσουν ούτε έναν καθηγητήν τακτικόν διά τα νομικά, ενώ εις αυτόν τον κλάδον έχομεν άνδρας διαπρέποντας.

viii. Ιω. Πανταζίδου, Χρονικόν της πρώτης πεντηκονταετίας του ελληνικού πανεπιστημίου..., Αθήναι 1889, σ. 42.

ix. Παν. Ζέπος, Ν. Εστία, ΚΒ', σ. 1784.

x. Oι Π. Καλλιγάς, Π. Παπαρρηγόπουλος και Β. Oικονομίδης είναι τα τρία μεγάλα ονόματα καθηγητών της Νομικής Σχολής του 19ου αι. Τα βιβλία τους, τα συστηματικά τους έργα οι παντός είδους μελέτες ή γνωμοδοτήσεις τους παρέμειναν η θεμελιώδης βάση για τη μελέτη του αστικού δικαίου, μέχρι τη δημοσίευση του ισχύοντος Αστικού Κώδικα.

xi. Βλ. Κ. Λάππας, Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα, Διδακτορική διατριβή Ι, Αθήνα 1997, σελ. 124-125.

xii. Π. Ζέπος, Ν. Εστία, ΚΒ', σ. 1788.


Αρχή της σελίδας