ΤΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ


Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Θ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ

1/4/2009
Επιμέλεια: Α. Μεράκου

Θ. Aντωνίου,
καθηγητής Mουσικής Σύνθεσης στο Πανεπιστήμιο της Bοστώνης

Eπίτιμος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών

O τιμώμενος καθηγητής κ. Θόδωρος Αντωνίου, η Kοσμήτωρ κ. M. Θωμαδάκη, 
ο Aντιπρύτανης κ. Γ. Kρεατσάς και ο Πρύτανης κ. X. Kίττας
O κ. Θόδωρος Αντωνίου, καθηγητής Μουσικής Σύνθεσης στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, Η.Π.Α., τιμήθηκε από το Πανεπιστήμιο, την Τρίτη 3 Μαρτίου 2009, στη Μεγάλη Αίθουσα Τελετών με την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής. Την παρουσίαση του τιμωμένου έκαναν η καθηγήτρια κυρία Oλυμπία Ψυχοπαίδη-Φράγκου και ο επίκουρος καθηγητής κ. Γεώργιος Ζερβός του Τμήματος Μουσικών Σπουδών. Επίσης, πραγματοποιήθηκε ομιλία του τιμώμενου με θέμα: «Σκέψεις για τη μουσική παιδεία και εκπαίδευση στην Ελλάδα». Ακολούθησε συναυλία με έργα του τιμώμενου.
O κ. Θόδωρος Αντωνίου, από τους πιο διαπρεπείς και πολυγραφότατους σύγχρονους καλλιτέχνες, διάγει λαμπρή καριέρα ως συνθέτης, μαέστρος και καθηγητής Πανεπιστημίου, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Από το 1989 κατέχει τη θέση του Προέδρου της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, ενώ είναι επίσης Διευθυντής της Πειραματικής Λυρικής Σκηνής. Τα έργα του Θόδωρου Αντωνίου είναι πολυάριθμα και ποικίλης φύσεως και περιλαμβάνουν όπερες, χορωδιακά έργα, έργα μουσικής δωματίου, έργα για σολίστ, συμφωνικά και μουσική για θέατρο και τον κινηματογράφο - τα θεατρικά και κινηματογραφικά έργα μόνον αριθμούν πάνω από 150 συνθέσεις.


- Πώς νιώθετε μετά την αναγόρευσή σας σε επίτιμο διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών;
Ασφαλώς είναι μια πολύ σημαντική διάκριση, ένα ξεχωριστό γεγονός τόσο σαν επιβεβαίωση της δουλειάς του τιμωμένου, αλλά συγχρόνως μια τεράστια ευθύνη και υποχρέωση, ιδίως για όσους υπηρετούν την Παιδεία και το Πολιτισμό.
Η παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, ήταν για μένα μια υπέρτατη τιμή και θέλω να τον ευχαριστήσω με όλη μου την καρδιά γι αυτό.
Ευχαριστώ ακόμη τους σεβαστούς Πρύτανη, Αντιπρύτανη και την Κοσμήτορα του Πανεπιστημίου που με τίμησαν με την παρουσία τους. Επίσης, θέλω να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους και τους φοιτητές του Tμήματος Mουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Αθήνας, που με τίμησαν με τη παρουσία τους και ιδιαίτερα τους καθηγητές, Όλυ Ψυχοπαίδη, Παύλο Κάβουρα και Γιώργο Ζερβό, που μίλησαν και παρουσίασαν το έργο μου.
Ακόμη ευχαριστώ με όλη μου την καρδιά όλους τους φίλους και συναδέλφους μου που με τόση γενναιοδωρία έλαβαν μέρος στην παρουσίαση του μικρού προγράμματος που ακολούθησε. Τη φλαουτίστα Iwona Glinka, υποψήφια διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, αλλά και του Πανεπιστημίου της Κρακοβίας, τον κρουστό Θόδωρο Μιλκόβ, νέο μέλος της Κρατικής Oρχήστρας Αθηνών, την παιδική χορωδία Rosarte και τη μαέστρο της Ρόζη Μαστροσάββα, όλους τους μουσικούς της Καμεράτα και το μαέστρο της Αλέξανδρο Μυράτ.

- Έχετε υπάρξει δάσκαλος, μαέστρος, αλλά και συνθέτης, ποια ιδιότητα πιστεύετε ότι σας χαρακτηρίζει περισσότερο; Και τι ήταν τελικά αυτό που σας ώθησε να ασχοληθείτε επαγγελματικά με τη μουσική;
Υπηρετώ τη διδασκαλία πάνω από πενήντα χρόνια (σαράντα από αυτά σε μεγάλα αμερικάνικα πανεπιστήμια), αλλά και πέντε στο πανεπιστήμιο που με τιμά. Oι δραστηριότητες μου ως δημιουργού, μαέστρου, δασκάλου και επικεφαλής διαφόρων εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, προκαλούν το εύλογο ερώτημα: Τι από όλα είμαι ή πώς θα ήθελα να χαρακτηρίζομαι; Απαντώ πάντα: Είμαι ΜOΥΣΙΚOΣ και αυτό συμπεριλαμβάνει όλα τα ανωτέρω. Η μια πλευρά συμπληρώνει την άλλη, αλλά όλες τελικά συγκλίνουν στη διδασκαλία.
Στη μουσική, την ποίηση και τις τέχνες γενικά με ώθησε μάλλον μια ενστικτώδης κλήση, αλλά και μερικές συμπτώσεις, μια και οι γονείς (ο πατέρας μου σκοτώθηκε στον Αλβανικό πόλεμο), αλλά ούτε και το άμεσο περιβάλλον είχαν σχέση με τη μουσική. Ίσως και το ενδιαφέρον της μητέρας μου, που αν και αμόρφωτη ήθελε το παιδί της να μάθει πολλά περισσότερα από ό,τι εκείνη δεν μπόρεσε, αλλά και οι συμπτώσεις που με έκαναν να διευθύνω την πρωινή προσευχή στο Δημοτικό όταν ήμουν 7 ή 8.
Πάντα ελπίζω, ότι κάποτε θα συνειδητοποιήσουμε την ανάγκη και τη σημασία της Παιδείας και του Πολιτισμού. Πιστεύω ακράδαντα και φανατικά θα έλεγα, ότι είναι ίσως η μόνη μας ελπίδα να παραμείνουμε άνθρωποι. Άνθρωποι μιας κοινωνίας που τα μέλη της επικοινωνούν μεταξύ τους, που νοιάζονται και που ελπίζουν σε ένα καλύτερο μέλλον.
Ζούμε σε εποχές ραγδαίων εξελίξεων και εξειδίκευσης της γνώσης. Άραγε είμαστε καλύτεροι άνθρωποι;
Η παρουσία της Παιδείας και του Πολιτισμού είναι επιτακτική ανάγκη για τη διατήρηση του ήθους και την ορθή αξιολόγηση τόσο της εξειδικευμένης γνώσης όσο και των εξελίξεων.
Χρειάζεται ο κοινός τόπος επικοινωνίας για να μην οδηγηθούμε σε απομόνωση. Στα αμερικάνικα πανεπιστήμια, το 1/3 των μουσικών σπουδών π.χ. δεν είναι στη μουσική, αλλά σε ανθρωπιστικές σπουδές. Το ίδιο συμβαίνει σε κάθε ειδικότητα και κατεύθυνση όσων σπουδάζουν σε πανεπιστήμια. Επενδύουν δηλαδή σε γνώση που μπορεί να φέρει κοντά τον πυρηνικό φυσικό με τον μουσικό, τον γιατρό με τον φιλόλογο κ.λπ.
Στον ιερό αυτό χώρο της Παιδείας που βρισκόμαστε, νομίζω ότι όλοι δουλεύουν συνετά και με ήθος, για να μεταλαμπαδεύσουν τη γνώση στις επερχόμενες γενιές. Oι δυσκολίες και οι αρνητικές συνθήκες κάνουν το ρόλο του δασκάλου ακόμη πιο σημαντικό. Η επαφή μας με την Παιδεία, θα πρέπει να μας κάνει καλύτερους ανθρώπους και καλύτερους δασκάλους.

- Πολλοί νέοι επιθυμούν να σταδιοδρομήσουν στη μουσική, ωστόσο στην Ελλάδα δεν υπάρχουν αρκετές ευκαιρίες. Ποια είναι η συμβουλή σας προς αυτούς;;
Στους νέους που αγαπούν τη μουσική, θα έλεγα να την υπηρετήσουν σοβαρά με σκληρή δουλειά. Αργά ή γρήγορα θα τους αποζημιώσει. Λύσεις και σωστές κινήσεις υπάρχουν και ουσιαστικά είναι και υποχρέωση του κράτους. Oι νέοι, πρέπει να πιστέψουν ότι μπορούν, είτε βοηθούμενοι, είτε και μόνοι τους. Τη μουσική και ό,τι αγαπάμε το υπηρετούμε, δεν το εκμεταλλευόμαστε.

- Αν ήταν να προτείνετε δύο κινήσεις για τη βελτίωση της μουσικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, ποιες θα ήταν αυτές;
Πιστεύω ότι η διδασκαλία και τα συστήματα διδασκαλίας εξελίσσονται συνεχώς, προσαρμόζονται στις επιτεύξεις, αλλαγές και ανάγκες της κοινωνίας. Αυτό σημαίνει ότι ο δάσκαλος πρέπει να παρακολουθεί, να μορφώνεται συνεχώς, για να μπορεί να πληροφορεί σωστά τους σπουδαστές του. Πρέπει εκτός από γενναιόδωρος να γνωρίζει περισσότερα από τους μαθητές του και να είναι έτοιμος να προσαρμόζεται στις νέες επιτεύξεις και αλλαγές. Με άλλα λόγια, να μπορεί να προσφέρει τη «ζωντανή γνώση» ακόμη και αν οι συνθήκες δεν συνηγορούν. Είναι υποχρέωση του δασκάλου προς τις νεότερες γενιές, να παραμένει ο ίδιος το ζωντανό παράδειγμα ήθους και εργατικότητας.
Σε σχέση με παλιότερες γενιές, που ακολουθούσαν εισαγόμενα και απαρχαιωμένα συστήματα γνώσης, σήμερα και χάρη στους πανεπιστημιακούς χώρους, υπάρχουν και σύγχρονα συστήματα και καθηγητές με σοβαρές σπουδές σε χώρες με προηγμένα εκπαιδευτικά συστήματα μόρφωσης. Στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια παιδεία όμως, η μουσική έχει περιοριστεί στο ελάχιστο. Στα μουσικά σχολεία (πάρα πολλά σε σχέση με άλλες χώρες που έχουν μακρόχρονη επιτυχή θητεία στην εξειδικευμένη μουσική παιδεία), υπάρχουν θετικά αλλά και προβληματικά σημεία. Τα ωδεία είναι συχνά κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, αλλά αυτά τα λίγα είναι αδιαβάθμητα και πολύ λίγα είναι αυτά που προσφέρουν μια σοβαρή μόρφωση. Τα τμήματα μουσικών σπουδών, παρόλο το εντυπωσιακό δυναμικό τους, αντιμετωπίζουν προβλήματα κυρίως στην επιλογή των φοιτητών που γίνεται με τις πανελλήνιες εξετάσεις.
Το Tμήμα Mουσικών Σπουδών του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου που με τιμά και στο οποίο υπηρέτησα περίπου 5 χρόνια, φαίνεται ότι ακολουθεί το σχετικό με τον ιδρυτικό του χαρακτήρα δρόμο της έρευνας και της δημιουργίας.
Εύχομαι να υπάρξει μια εξισορρόπηση των κατευθύνσεων και του χαρακτήρα του κάθε τμήματος, ώστε με τη συνεργασία μεταξύ τους να συντελέσουν ως ναοί της μουσικής γνώσης, να παράξουν σοβαρά επιτεύγματα στη μουσική έρευνα, αλλά και να οδηγήσουν εποικοδομητικά στο μουσικό μέλλον του τόπου μας. Μόνο αυτά μπορούν επιστημονικά, να μας γνωρίσουν τη μουσική μας παράδοση, αλλά και να δημιουργήσουν τους γοητευτικούς και μορφωμένους δασκάλους του μουσικού μας μέλλοντος. Δυστυχώς, ζούμε σε έναν τόπο που επενδύει ελάχιστα στη Μουσική Παιδεία και τον Πολιτισμό. Αν σκεφτούμε ότι επιπλέον ο ελληνικός λαός μονοπληροφορείται, «βομβαρδίζεται» θα έλεγα, από μια εμπορική λαίλαπα χαμηλής αισθητικής, ότι υπάρχει σύγχυση αξιολόγησης, η ανάγκη της Παιδείας γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Η υγιής Παιδεία είναι αυτή που πρέπει να προσφέρει επιλογές και γνώσεις, ώστε οι νέοι να μπορούν να επιλέξουν αυτό που τους αντιπροσωπεύει. Εδώ νομίζω καλείται ο πανεπιστημιακός χώρος να αγωνίζεται συνεχώς για να διαδώσει αξίες, ιδανικά, γνώση και ελεύθερη διακίνηση ιδεών. Ίσως μια διαφορετική φιλοσοφία και κρατική πολιτική που πρέπει να ξεκινήσει από τη πίστη στη σημασία της παιδείας και του πολιτισμού.
Είναι πολλά τα παραδείγματα αλλά ίσως και λύσεις στα προβλήματα που μας βομβαρδίζουν. Ακόμη θα μπορούσα να αναφερθώ στις ορχήστρες διεξοδικά, στα θέατρα, την Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, της οποίας ηγούμαι, αλλά και σε άλλους φορείς της Γνώσης και του Πολιτισμού. Στην προσπάθεια για την ίδρυση μιας Ακαδημίας Τεχνών (για μουσική, θέατρο, χορό και κινηματογράφο), παλαιότερη πρόταση της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, αλλά και της Μελίνας Μερκούρη, του Κωνσταντίνου Καραμανλή, και μετά τους Oλυμπιακούς της Αθήνας, του Κώστα Καραμανλή. Προχωρήσαμε; Προχωράμε; Θα έλεγα ναι.
Η νέα γενιά μουσικών είναι πιο μορφωμένη, τα Πανεπιστήμια κάνουν πολύ σοβαρή δουλειά στη διδασκαλία και την έρευνα, οι ορχήστρες προσπαθούν και δείχνουν και μια μεγαλύτερη ευαισθησία στην Ελληνική δημιουργία, το Μέγαρο Μουσικής, το Φεστιβάλ Αθηνών, ορισμένοι Δήμοι.
Θα έλεγα ότι είμαστε η χώρα της προσπάθειας και της ελπίδας. Το κράτος ας σκεφτεί πού πρέπει να επενδύσει. Ας σώσουμε τη ψυχή μας και ας διατηρήσουμε τις ευαισθησίες του λαού μας που πάντα κινδυνεύουν και πάνω από όλα ας κρατήσουμε ψηλά το ήθος μας. Είναι υποχρέωσή μας προς τα παιδιά μας και τις νεότερες γενιές.

- Ποια θα χαρακτηρίζατε ως τη μεγαλύτερη ικανοποίηση που έχετε λάβει στην πορεία σας;

Η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι να διαπιστώνω, ότι είμαι ένας χρήσιμος μουσικός και άνθρωπος. Να διαπιστώνω ότι, έστω και ελάχιστα, ώθησα και άλλαξα τα κακώς κείμενα, αλλά και να βλέπω τις νεότερες γενιές των μαθητών μου να προοδεύουν.

- Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο ρόλος της μουσικής στη ζωή μας και τι μπορεί αυτή να μας προσφέρει;
Πολλοί πίστεψαν, ότι η μουσική, μπορεί να σταματήσει τους πολέμους και να σώσει τον κόσμο. Εγώ θα έλεγα, ότι μπορεί να μας φέρει κοντά και να μας κάνει καλυτέρους.


Προέλευση σελίδας:
16-12-2017 15:24